Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

Hilarin Felder

Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

Hilarin Felder (1867–1951)

Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis

First published 1920

Tomus II—Demonstratio Catholica—completes Hilarin Felder's Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis by treating the Catholic Church as the historical bearer and interpreter of revelation. Published at Paderborn in 1920 (with the second-edition setting issued in 1923), it develops the marks, continuity, authority, and universality of the Church through biblical, historical, patristic, and scholastic argument. Read with Tomus I, it documents the structure of early twentieth-century Catholic fundamental theology and the apologetic priorities of the period. Schola presents the 1920 Latin edition with an English translation.


Prooemium

§ I: De ecclesia ut societate christifidelium

Dissertatio I: De institutione ecclesiae

Caput I: De facto ecclesiae a Christo institutae

Articulus I: Realitas ecclesiae a Christo institutae

Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius

Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi

Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae

Articulus II: Unicitas ecclesiae a Christo institutae

Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius

Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi

Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae

Caput II: De fine ecclesiae a Christo institutae

Articulus I: Finis proximus ecclesiae

Subarticulus I: Testimonium Christi

Subarticulus II: Testimonium apostolorum

Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae

Articulus II: Finis remotus ecclesiae

Subarticulus I: Sententia explicatur

Subarticulus II: Sententia probatur

Caput III: De indole ecclesiae a Christo institutae

Articulus I: De indole indefectibili ecclesiae

Subarticulus I: De exsistentia indefectibili ecclesiae

Subarticulus II: De essentia indefectibili ecclesiae

Articulus II: De indole visibili ecclesiae

Subarticulus I: Argumentatio directa

Subarticulus II: Argumentatio indirecta

Articulus III: De indole supernaturali ecclesiae

Subarticulus I: Thesis principalis

Subarticulus II: Consectaria specialia

Corollaria apologetico-dogmatica

Subarticulus I: De corpore et anima ecclesiae

Subarticulus II: De membris ecclesiae

Dissertatio II: De constitutione ecclesiae

Caput I: De constitutione ecclesiae hierarchica

Articulus I: De hierarchia ecclesiae generatim

Subarticulus I: Testimonia evangelica

Testibus evangeliis Iesus Christus potestatem hierarchicam apostolis primum significavit, postea promisit, denique contulit.

  1. Iesus Christus potestatem hierarchicam apostolis primum significavit. Ab ineunte iam vita sua publica e discipulis suis elegit duodecim, quos et apostolos, i. e. legatos vocavit. Eos misit ad praedicandum eisque dedit potestatem patrandi miracula, quibus legationem suam divinam probarent. "Ambulans autem Iesus iuxta mare Galilaeae, vidit duos fratres, Simonem, qui vocatur Petrus, et Andream fratrem eius, mittentes rete in mare, et ait illis: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum." "Vocavit ad se, quos voluit ipse, et venerunt ad eum, et fecit, ut essent duodecim cum illo, et ut mitteret eos praedicare." "Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare, et erat pernoctans in oratione Dei. Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos et elegit duodecim ex ipsis, quos et apostolos nominavit." "Convocatis autem duodecim apostolis, dedit illis virtutem et potestatem super omnia daemonia, et ut languores curarent. Et misit illos praedicare regnum Dei et sanare infirmos."

Apostolis iunxit "et alios septuaginta duos, et misit illos binos ante faciem suam in omnem civitatem et locum, quo erat ipse venturus". Dum autem hos septuaginta duos adhibet praecursores et "operarios" auxiliares, duodecim apostolos continuo secum retinuit. Eos modo speciali educavit, aperte exponens parabolas, quas turba non capiebat: "Quia vobis datum est nosse mysteria regni caelorum; illis autem non est datum." Eis amplas instructiones dedit de munere apostolico recte obeundo. Hoc agendi modo Christus sat clare innuit apostolos potestate hierarchica functum iri erga ceteros fideles. Revera:

  1. Iesus Christus potestatem hierarchicam apostolis postea promisit verbis: "Si peccaverit in te frater tuus, vade, et corripe eum inter te et ipsum solum. Si te audierit, lucratus eris fratrem tuum; si autem te non audierit, adhibe tecum adhuc unum vel duos, ut in ore duorum vel trium testium stet omne verbum. Quod si non audierit eos: 'dic ecclesiae; si autem ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Amen dico vobis, quaecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in caelo; et quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in caelo.'" Haec verba potestatem hierarchicam apostolis datum iri implicite supponunt et explicite edicunt.

Hierarchiam apostolis datum iri implicite supponunt verba priora, quae agunt de correctione rei. Reus, post privatam correptionem incorrigibilis, denuntiandus est ecclesiae. Quam si non audierit, a coetu christifidelium est excommunicandus, sicuti ethnici et publicani a synagoga, coetu scil. religioso iudaeorum, exclusi erant. Ita loquendo Salvator certo supponit ecclesiae competere summam potestatem hierarchicam iudicandi, coercendi, puniendi fideles. Atqui ecclesiae nomine non designari fidelium multitudinem, sed praesides ecclesiasticos ac proxime apostolos patet ex eo, quod Christus statim cum pondere alloquitur apostolos: "Amen dico vobis ..."

Hierarchiam apostolis datum iri explicite edicunt verba posteriora, quae sunt de iure ligandi et solvendi. His verbis apostolis promittitur auctoritas intra nullos fines contenta ("quaecumque alligaveritis ... quaecumque solveritis") et divina ("erunt ligata ... erunt soluta et in caelo") ligandi et solvendi. Atqui ligare et solvere in ore Christi idem sunt ac potestatem spiritualem exercere. Etenim patet apostolos non iuberi, ut vinculis physicis alligent vel solvant corpora, sed ut vinculis moralibus alligent vel solvant animas, docendo fidem, proponendo leges, remittendo vel retinendo peccata. Ergo citatis verbis Christus apostolis illimitatam et divinam auctoritatem docendi, regendi et sanctificandi fideles promisit, i. e. promisit eis hierarchicam potestatem stricte sumptam.

  1. Iesus Christus potestatem hierarchicam apostolis demum contulit tum post resurrectionem tum ante ascensionem. Post resurrectionem apparens apostolorum collegio dixit: "Sicut misit me Pater, et ego mitto vos ... Accipite Spiritum Sanctum: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt." Sicut Christus missus est cum plena auctoritate Patris ad homines docendos, sanctificandos et regendos, ita apostoli mittuntur cum plena auctoritate Filii. Immo similitudo auctoritatis Christi et apostolorum tam perfecta est, ut Salvatoris instar apostoli polleant potestate illa maxime divina dimittendi et retinendi peccata.

Ante ascensionem Christus apostolos eosque solos iterum allocutus est dicens: "Data est mihi omnis potestas in caelo et in terra: euntes ergo docete omnes gentes: baptizantes eos (μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτούς) in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti: docentes eos servare omnia (διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν πάντα), quaecumque mandavi vobis: et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi." Provocans ad plenitudinem divinae suae potestatis Christus apostolos in mundum mittit, ut qua magistri doceant (μαθητεύσατε) et discipulos faciant (διδάσκοντες) omnes populos. Utque et ipsi individualiter et per successores suos hoc magisterio, ministerio et imperio sacro rite perfungi valeant, Christus se praeesse et assistere hierarchiae ecclesiasticae pollicetur omne tempus usque ad finem mundi.

Discipulos verba Domini ita intellexisse probant:

Subarticulus II: Testimonia apostolica

Subarticulus III: Testimonia patristica

Articulus II: De episcopatu singillatim

Subarticulus I: Documenta saeculi primi

Subarticulus II: Documenta saeculi secundi

Caput II: De constitutione ecclesiae monarchica

Articulus I: De primatu Petri apostoli

Subarticulus I: Primatus petrinus in s. Scriptura praeclare promittitur

Subarticulus II: Primatus petrinus in s. Scriptura sollemniter confertur

Subarticulus III: Primatus petrinus in s. Scriptura luculenter illustratur

Subarticulus IV: Primatus petrinus in s. Scriptura perenniter stabilitur

Articulus II: De primatu romani pontificis

Subarticulus I: Petrus romano pontifici primatum reliquit

Subarticulus II: Romani pontifices primatum sibi semper attribuerunt

Subarticulus III: Patres primatum romani pontificis semper docuerunt

Subarticulus IV: Ecclesia tota primatum romani pontificis semper agnovit

Subarticulus V: Scholia de vi et ortu primatus romani

Dissertatio III: De inventione ecclesiae

Caput I: De explicatione notarum

Articulus I: Unitas ecclesiae

Subarticulus I: Unitas confessionis symbolicae

Subarticulus II: Unitas communionis socialis

Articulus II: Sanctitas ecclesiae

Subarticulus I: Sanctitas simpliciter accepta

Subarticulus II: Sanctitas emphatice accepta

Articulus III: Catholicitas ecclesiae

Subarticulus I: Catholicitas ecclesiae determinatur

Subarticulus II: Catholicitas ecclesiae demonstratur

Articulus IV: Apostolicitas ecclesiae

Subarticulus I: Apostolicitas originis

Subarticulus II: Apostolicitas successionis

Caput II: De applicatione notarum

Articulus I: Ecclesia una

Subarticulus I: Ecclesia romana una est

Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt uni

Articulus II: Ecclesia sancta

Subarticulus I: Ecclesia romana sancta est

Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt sancti

Articulus III: Ecclesia catholica

Subarticulus I: Ecclesia romana catholica est

Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt catholici

Articulus IV: Ecclesia apostolica

Subarticulus I: Ecclesia romana apostolica est

Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt apostolici

§ II: De ecclesia ut magistra christifidelium

Dissertatio I: De propositione revelationis sive de regula fidei proxima

Caput I: De exsistentia magisterii ecclesiastici

Articulus I: De magisterio authentico

Subarticulus I: Falsitas principii protestantici

Subarticulus I: Inspiratio privata

Subarticulus II: Inquisitio privata

Subarticulus II: Veritas principii catholici

Subarticulus I: Testimonia Scripturae sacrae

Subarticulus II: Testimonia antiquitatis christianae

Articulus II: De magisterio infallibili

Subarticulus I: Infallibilitas episcopatus universi

Subarticulus I: Argumentum biblicum

Subarticulus II: Argumentum historicum

Subarticulus II: Infallibilitas romani pontificis

Subarticulus I: Argumentum biblicum

Subarticulus II: Argumentum historicum

Caput II: De exercitio magisterii ecclesiastici

Articulus I: De obiecto magisterii

Subarticulus I: De obiecto infallibilitatis directo

Subarticulus I: Solum depositum fidei apostolicum

Subarticulus II: Totum depositum fidei apostolicum

Subarticulus II: De obiecto infallibilitatis indirecto

Subarticulus I: Conclusiones theologicae

Subarticulus II: Quaestiones quaedam naturales

Subarticulus III: Facta dogmatica

Subarticulus IV: Disciplina generalis

Subarticulus V: Approbatio ordinum religiosorum

Subarticulus VI: Canonizatio sanctorum

Articulus II: De actibus magisterii

Subarticulus I: Actus infallibiles magisterii ecclesiastici

Subarticulus I: Definitiones conciliorum oecumenicorum

Subarticulus II: Magisterium totius ecclesiae dispersae

Subarticulus III: Decreta cathedralia romanorum pontificum

Subarticulus II: Actus non infallibiles magisterii ecclesiastici

Subarticulus I: Magisterium ordinarium summi pontificis

Subarticulus II: Magisterium congregationum romanarum

Subarticulus III: Magisterium ordinarium singularium episcoporum

Conclusio I: Assensus magisterio ecclesiae praestandus

Dissertatio II: De fontibus revelationis sive de regula fidei remota

Caput I: De Scriptura sacra

Articulus I: De exsistentia inspirationis

Subarticulus I: Doctrina Christi et apostolorum

Subarticulus II: Consensus patrum et theologorum

Subarticulus III: Definitio conciliorum et pontificum

Articulus II: De natura inspirationis

Subarticulus I: Notio spuria inspirationis

Subarticulus II: Notio genuina inspirationis

Articulus III: De extensione inspirationis

Subarticulus I: De inspiratione reali

Subarticulus II: De inspiratione verbali

Articulus IV: De vi inspirationis sive de inerrantia s. Scripturae

Subarticulus I: Inerrantia s. Scripturae probatur

Subarticulus II: Inerrantia s. Scripturae explicatur

Caput II: De Traditione divina

Articulus I: De exsistentia Traditionis

Subarticulus I: Testimonium oeconomiae christianae

Subarticulus II: Testimonium Scripturae apostolicae

Subarticulus III: Testimonium litteraturae patristicae

Articulus II: De monumentis Traditionis

Subarticulus I: De monumentis Traditionis in genere

Subarticulus II: De scriptis patrum

Subarticulus III: De scriptis theologorum

Scholion I: Ratio fontium fidei ad magisterium fidei

Epilogus I: Pietas christifidelium erga ecclesiam

↑ Top of work