Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

Protestantes antiquiores alte proclamabant Scripturae inerrantiam; recentiores vero inde ab exeunte saeculo XVIII, cum omnes fere rationalismo biblico imbuti sint, opinantur in libris sacris passim errores inveniri tum quoad res naturales, tum quoad res religiosas.¹ Demum exeunte saeculo XIX etiam catholici aliqui inerrantiam Scripturae ad res religiosas (veritates fidei et morum) artabant, admittentes errores in partibus „profanis" librorum sacrorum. Ita sentiebant docti illi, qui inspirationem realem coangustabant, uti Rohling et Lenormant,² necnon generatim asseclae „scholae largae", uti Salvatore di Bartolo, d'Hulst,³ alii.

Contra tamen tenendum omnino est omnia dicta Scripturae vera esse eo ipso, quod ab hagiographis scripta sunt.

Disputamus proxime de Scripturis originalibus, de apographis vero et versionibus eatenus tantum, quatenus cum originalibus concordant. Nam nemo negat in apographa et versiones irrepsisse glossas et mendas, quae, cum non sint inspiratae, neque etiam per se sunt verae. Si igitur theologi laudati id solum propugnarent in codicibus sacris hodieque exsistentibus res quidem ad fidem et mores spectantes inerrantia gaudere, in alias vero partes per accidens inspiratas potuisse cursu temporis irrepere errores, salva manente narrationis substantia, carpiendi non essent. Perperam autem propugnant manu hagiographorum et proinde ipso Deo inspirante errores in Scriptura consignatos esse. Nam:

1. Christus et apostoli affirmant omnia, quae „scripta sunt", propterea, quia scripta sunt, esse vera. „Non potest solvi Scriptura."⁴ „Oportet impleri Scripturam."⁵ „Necesse est impleri omnia, quae scripta sunt."⁶ „Iota unum aut unus apex non praeteribit a lege."⁷ Haec et alia verba Christi et apostolorum locis scripturisticis eo ipso, quod sunt loci scripturistici, intemeratam veritatem attribuunt. Atqui omnes loci librorum sacrorum ad Scripturam inspiratam pertinent. Ergo omnibus locis sive dictis Scripturae tam maximis quam minimis, tam religiosis quam profanis eadem competit intemerata veritas.

2. Patres et scholastici inerrantiam Scripturae docent consensu tam pleno, ut vix oporteat pauca eorum testimonia proferre. S. Hippolytus: „Discamus in nulla re Scripturam fallere nos."⁸ Eusebius caesar.: „Facinus audax et temerarium esse censeo, si quis audet affirmare divinam Scripturam decipi."⁹ S. Basilius: „Quodsi fidelis est Dominus in omnibus verbis suis ... est manifesta defectio a fide et crimen superbiae, si quis aut quidquam eorum, quae scripta sunt, reprobet."¹⁰ S. Augustinus: „Solis iis Scripturarum libris, qui canonici appellantur, didici hunc timorem honoremque deferre, ut nullum auctorem eorum in scribendo aliquid errasse firmissime credam. Ac si aliquid in iis offendero litteris, quod videatur contrarium veritati, nihil aliud quam mendosum esse codicem, vel interpretem non assecutum esse, quod dictum est, vel me minime intellexisse non ambigam."¹¹ Celebre hoc verbum s. Thomas suum facit¹² atque addit: „Hoc tenendum est, quod, quidquid in s. Scriptura continetur, verum est; alias, qui contra hoc sentiret, esset haereticus."¹³ S. Bonaventura: „In ipsa [Scriptura] nihil contemnendum tamquam inutile, nihil respuendum tamquam falsum, nihil repudiandum tamquam iniquum, pro eo, quod Spiritus Sanctus, eius auctor perfectissimus, nihil potuit dicere falsum, nihil superfluum, nihil diminutum."¹⁴

3. Summi pontifices praeteritis quidem saeculis nulla definitione explicita inerrantiam Scripturae tutati sunt, quia numquam necessitas huiusmodi definitionis affuit. Nam universali praedicatione ecclesiae et assentientibus omnibus fidelibus sancita semper est infallibilis veritas totius Scripturae sacrae. Nostra denique aetate, cum opinio contraria primum a catholicis quibusdam enuntiata est, Leo XIII eam explicite damnavit datis hunc in finem litteris encyclicis „Providentissimus Deus". Ubi inter alia haec declarantur: „Nefas omnino fuerit, aut inspirationem ad aliquas tantum Scripturae partes coangustare, aut concedere sacrum ipsum errasse auctorem ... Tantum vero abest, ut divinae inspirationi error ullus subesse possit, ut ea per se ipsa non modo errorem excludat, sed tam necessario excludat et respuat, quam necessarium est Deum, summam veritatem, nullius omnino erroris auctorem esse ... Consequitur, ut, qui in locis authenticis librorum sacrorum quidpiam falsi contineri posse existiment, ii profecto aut catholicam divinae inspirationis notionem pervertant, aut Deum ipsum erroris faciant auctorem."¹⁵ Cumque modernistae nihilominus instarent „in sacris libris plurima in re scientifica vel historica errore" affici, Pius X diserte affirmavit „hoc idem esse, ac mendacium utilitatis seu officiosum ipsi Deo tribuere".¹⁶ Quare idem pontifex propositionem reprobavit: „Inspiratio divina non ita ad totam Scripturam s. extenditur, ut omnes et singulas eius partes ab omni errore praemuniat."¹⁷

Itaque negare absolutam inerrantiam s. Scripturae, si non est haeresis, certo certius est sententia haeresi proxima atque gravissimus error theologicus.