Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1920
Tomus II—Demonstratio Catholica—completes Hilarin Felder's Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis by treating the Catholic Church as the historical bearer and interpreter of revelation. Published at Paderborn in 1920 (with the second-edition setting issued in 1923), it develops the marks, continuity, authority, and universality of the Church through biblical, historical, patristic, and scholastic argument. Read with Tomus I, it documents the structure of early twentieth-century Catholic fundamental theology and the apologetic priorities of the period. Schola presents the 1920 Latin edition with an English translation.
Prooemium
§ I: De ecclesia ut societate christifidelium
Dissertatio I: De institutione ecclesiae
Caput I: De facto ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Realitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Unicitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Caput II: De fine ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Finis proximus ecclesiae
Subarticulus I: Testimonium Christi
Subarticulus II: Testimonium apostolorum
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Finis remotus ecclesiae
Subarticulus I: Sententia explicatur
Subarticulus II: Sententia probatur
Caput III: De indole ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: De indole indefectibili ecclesiae
Subarticulus I: De exsistentia indefectibili ecclesiae
Subarticulus II: De essentia indefectibili ecclesiae
Articulus II: De indole visibili ecclesiae
Subarticulus I: Argumentatio directa
Subarticulus II: Argumentatio indirecta
Articulus III: De indole supernaturali ecclesiae
Subarticulus I: Thesis principalis
Subarticulus II: Consectaria specialia
Corollaria apologetico-dogmatica
Subarticulus I: De corpore et anima ecclesiae
Subarticulus II: De membris ecclesiae
Dissertatio II: De constitutione ecclesiae
Caput I: De constitutione ecclesiae hierarchica
Articulus I: De hierarchia ecclesiae generatim
Subarticulus I: Testimonia evangelica
Subarticulus II: Testimonia apostolica
Subarticulus III: Testimonia patristica
Articulus II: De episcopatu singillatim
Subarticulus I: Documenta saeculi primi
Subarticulus II: Documenta saeculi secundi
Caput II: De constitutione ecclesiae monarchica
Articulus I: De primatu Petri apostoli
Subarticulus I: Primatus petrinus in s. Scriptura praeclare promittitur
Subarticulus II: Primatus petrinus in s. Scriptura sollemniter confertur
Subarticulus III: Primatus petrinus in s. Scriptura luculenter illustratur
Subarticulus IV: Primatus petrinus in s. Scriptura perenniter stabilitur
Articulus II: De primatu romani pontificis
Subarticulus I: Petrus romano pontifici primatum reliquit
Subarticulus II: Romani pontifices primatum sibi semper attribuerunt
Subarticulus III: Patres primatum romani pontificis semper docuerunt
Subarticulus IV: Ecclesia tota primatum romani pontificis semper agnovit
Subarticulus V: Scholia de vi et ortu primatus romani
Dissertatio III: De inventione ecclesiae
Caput I: De explicatione notarum
Articulus I: Unitas ecclesiae
Subarticulus I: Unitas confessionis symbolicae
Subarticulus II: Unitas communionis socialis
Articulus II: Sanctitas ecclesiae
Subarticulus I: Sanctitas simpliciter accepta
Subarticulus II: Sanctitas emphatice accepta
Articulus III: Catholicitas ecclesiae
Subarticulus I: Catholicitas ecclesiae determinatur
Subarticulus II: Catholicitas ecclesiae demonstratur
Articulus IV: Apostolicitas ecclesiae
Subarticulus I: Apostolicitas originis
Subarticulus II: Apostolicitas successionis
Caput II: De applicatione notarum
Articulus I: Ecclesia una
Subarticulus I: Ecclesia romana una est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt uni
Articulus II: Ecclesia sancta
Subarticulus I: Ecclesia romana sancta est
Ecclesia romana splendet tum sanctitate simpliciter accepta tum sanctitate emphatice dicta.
- Sanctitate simpliciter accepta doctrinae, mediorum et membrorum.
Sanctitas doctrinae. Ecclesia magisterio sollemni et praedicatione quotidiana, cultu publico et pastoratu privato fidelibus suis incessanter inculcat illud Iesu Christi: "Estote ergo vos perfecti, sicut et pater vester caelestis perfectus est."1 Legem virtutis naturalem inviolate promulgat, praecepta divina positiva urget, consilia evangelica commendat, opera bona exaltat, nihil negligit eorum, quae sanctitatem internam promovere possint. Confer libros theologiae moralis, pastoralis, asceticae, mysticae ab auctoribus catholicis conscriptos.2
Sanctitas mediorum. Ecclesia catholica subsidiis uberrimis et efficacissimis fideles in adipiscenda sanctitate iuvat. Praecipua sunt: septem sacramenta, quibus omnia vitae stadia et status miro ordine gratiarum saepiuntur; sacrificium missae, quo passionis dominicae fructus hominibus quotidie applicantur Deoque oblatio munda offertur; oratio, qua fideles pluries per diem Deum honorant atque auxilium divinum experiuntur mediis in tentationibus et aerumnis vitae; liturgia sacra, qua homines singulis saltem diebus dominicis et festivis ad superna elevantur; leges disciplinares, quibus homines in virtute instituuntur et exercentur; cogita praecepta de audiendo sacro et requie festiva, de annua confessione et communione paschali, de ieiunio et abstinentia etc; instituta pia, quibus ecclesia filios suos ad caritatem et perfectionem christianam promovere nititur; cogita secessus sacros, societates religiosas singulis fidelium statibus adaptatas, confraternitates, instituta missionum, seminaria et caelibatum ad sanctificandum clerum atque maxime ordines et congregationes religiosas.
Sanctitas membrorum. Quamvis catholicorum permulti sanctitatem vitae nec communem quidem colant, tamen infinitus eorum numerus luctamine continuo et serio virtuti studet. Fideles plurimi vel ab omni naevo peccati gravioris sollicite se custodiunt et totis viribus Deum anhelant, vel, si peccata commiserint, iam nunc contriti et confessi dignos fructus paenitentiae faciunt omnisque virtutis exemplum exsistunt. Innumerabiles familiae catholicae vitam vere evangelicam ducunt; spiritu precum, zelo gloriae divinae, caritate proximi, patientia in adversis, castitate, temperantia omnique virtutum genere eminentes. Praecipue vero innumeri clerici religiosique votis etiam nuncupatis non solum praecepta, sed consilia quoque evangelica perfecte observant. Quot iuvenes et virgines saeculo, divitiis, deliciis, propriae voluntati renuntiant, ut in statu perpetuae obedientiae, paupertatis, castitatis vel soli Deo in claustris serviant vel etiam pauperibus sublevandis, pueris educandis, infirmis curandis, ethnicis convertendis totam vitam impendant!3 Quod quidem non solum sanctitatis communis, sed immo iam fere eximiae signum est.
Revera ecclesia romana multos filios habet, qui: 2. Sanctitate emphatice dicta micant. Cum enim ecclesia catholica sola, uti videbimus, apostolica sit, ipsius sunt innumerabiles illi martyres, qui primis tribus saeculis christianis ac deinceps usque ad nostra tempora sanguinem suum fuderunt pro Christo; ipsius sunt omnes sancti patres et doctores, qui verbo, scripto et exemplo ecclesiam Christi sustentarunt; ipsius denique sunt tot alii sancti confessores et virgines omnium saeculorum, gentium, condicionum, quorum vitam et praeclare gesta historia profana et sacra narrat. Quot sanctos ecclesia romana produxerit, quamque eximia sanctitate insignitos, imprimis probant Martyrum Acta a Ruinartio et Assemano edita, Acta Sanctorum a Bollando eiusque sociis et successoribus collecta, necnon Acta processuum beatificationis et canonizationis a saeculo saltem X in ecclesia romana confectorum.
Ex hoc nempe saeculo romani pontifices ius beatificationis et canonizationis sollemnis sibi reservarunt. Nullus autem servus Dei beatis vel sanctis sollemniter annumeratur, nisi praehabito accuratissimo processu de ipsius virtutibus heroicis operatisque miraculis.4 Ecclesia nimirum romana non acquiescit probitati quantumvis perspicuae, etiamsi ea miraculis constet, sed requirit heroicam virtutem in filiis suis, quos honore altarium participes facit. Immo, si cuius virtus heroica evidenter non constat, eius miracula ecclesia neque attendit neque investigat, sed processum statim abrumpit. Tamen non sufficit mediis humanis probasse sanctitatem heroicam, nisi etiam Deus miraculis eam comprobaverit. A temporibus enim Urbani VIII (1625), exceptis martyribus, nemo beatificatur, nisi constet de duobus saltem miraculis eius interventu patratis; nemo canonizatur, nisi constet de duobus saltem miraculis eius interventu denuo (post beatificationem) obtentis. Inquisitio autem de virtutis heroicitate miraculorumque veritate tanta severitate fit, quanta, fatentibus incredulis, nullum tribunal scientificum utitur.5 Cumque tamen ecclesia romana usque ad aevum nostrum numerum sat magnum filiorum suorum beatificaverit et canonizaverit, ipsa revera est ecclesia sancta, immo ecclesia sanctorum.
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt sancti
-
Graeci relicta ecclesia catholica servaverunt quidem magna ex parte doctrinam sanctificantem mediaque sanctitatis. Tamen ipsa ecclesia orthodoxa nec sacerdotes nec monachos suos, multo minus laicos incitat et obligat ad veram sanctitatem internam. Subsidia etiam sanctitatis, praecipue cultum et sacramenta, in ritualismum mortuum deformavit omni auctoritate effectiva carentem.1 Unde, quamvis inter orthodoxos multa membra inveniantur, quae probitate et pietate quadam insigniore emineant, tamen maximam partem populi tabes religiosa invasit. Clerus autem et claustra studio vitae sanctae fere nullo florent, immo ebrietate, otio, ignorantia aliisque vitiis plerumque scatent.2 A fortiore orthodoxi carent omnino illa sanctitate eximia, quae ecclesiae Christi necessario et exclusive propria est. Orientales plagae, olim totius sanctitatis seminaria, schismate semel orto nullum amplius sanctum produxerunt, qui virtute heroica fulserit et ad cuius intercessionem Deus miracula fecerit.3 Sancti, qui ab orthodoxis coluntur, vel fuerunt filii matris ecclesiae catholicae vel fuco legendario sanctitatis et charismatum pinguntur. Multo minus:
-
Protestantes nota sanctitatis gaudent. Etenim protestantismus doctrinas profitetur sanae moralitati directe adversantes, e. g. solam fidem iustificare virtutesque nequaquam requiri;4 opera bona inutilia ac spernenda esse;5 immo omnes actiones hominis, quantumvis sanctas, esse peccata;6 Deum nulla prorsus vitae hominum habita ratione beatitudini alios, alios damnationi praedestinasse;7 hominem libero arbitrio privatum esse.8
Toto fundamento moralitatis sic eruto, reformatores eorumque asseclae plurima etiam media sanctitatis removerunt. A missae sacrificio abhorrent; sacramenta omnia excepto baptismo negligunt,9 immo plurimi nec baptismum retinent; consilia evangelica contemnunt etc. Unde et fructus sanctitatis in membris coetuum protestanticorum misere aruerunt. Historia teste ac ipsorum reformatorum concessu novimus evangelium "purum" mox omnium vitiorum fomentum factum esse atque pessimos ubique effectus produxisse.10 Revera permulti protestantes virtuti supernaturali et praecipue naturali cuidam honestati et humanitati studuerunt studentque; protestantismus vero in se vitae christianae opposuit vitam illam "modernam" solis curis et rebus mundanis intentam.11
Quidquid demum dixeris de protestantium moribus, certe nullum inter eos invenies exemplum sanctitatis heroicae miraculis confirmatae. Quin potius sanctos sanctorumque invocationem irrident et miracula ne fieri quidem posse affirmant.12
Immonec ipsi parentes pseudoreformationis sanctitate floruerunt. Lutherus voluptate, gula, superbia, iracundia aliisque vitiis insignis fuit; Zwinglius luxuriosus, fraudulentus, mendax et elatus; Calvinus vir ingentis superbiae, maledicae arrogantiae, ferae crudelitatis; Henricus VIII tyrannus tam libidinosus quam atrox.13 Quare non solum protestantismus posterior et recens sanctitate caret, sed iam incipiens destituebatur sanctitate auctorum et originum.