Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

Consensum patrum et theologorum esse argumentum ineluctabile divinae traditionis proindeque fontem genuinum divinae revelationis postea comprobabitur. Quidquid ergo patres et theologi una voce statuerunt de inspiratione s. Scripturae, a Christo et apostolis oretenus posteritati traditum est atque ad depositum fidei revelatae pertinet. Atqui s. Scripturae inspirationem una voce testantur tum patres vetustissimi, tum patres recentiores, tum principes theologi.¹

At non provocamus ad solum vocabulum inspirationis. Etenim patres et theologi non numquam libros quosdam inspiratos vocant, qui non pertinent ad s. Scripturam.² Unde inspirationem interdum intelligunt lato eo sensu, quo nos quoque pios vel ingeniosos auctores inspiratos esse dicimus. Nihilominus patres et theologos, dum de s. Scripturae inspiratione loquuntur, stricte intelligendos esse constat ex eorum modo loquendi.

1. Patres vetustissimi a primo ad tertium saeculum iam rem nostram edocent. Secundum s. Clementem rom. Scripturae sacrae "sunt datae per Spiritum Sanctum" proindeque sunt "divina eloquia".³

S. Iustinus multis in locis de inspiratione disserens contestatur: libri Veteris et Novi Testamenti non sicut libri philosophorum humano tantum ingenio conscripti sunt, sed immo hagiographi "Divino Spiritu loquentes"⁴, "Verbo divino divinitus feruntur (θεοφοροῦνται)".⁵ Quae in s. Scriptura dicuntur, ab ipso Spiritu Sancto dicuntur et Spiritus Sancti verba sunt.⁶ Hagiographos, ait, "puros se ipsos divini Spiritus operationi praebere, ut divinum illud de caelo delapsum plectrum, velut quodam cytharae aut lyrae instrumento iustis hominibus utens, divinarum nobis et caelestium rerum cognitionem recluderet."⁷

S. Theophilus antiochenus: "Dei homines pleni Spiritus Sancti et prophetae effecti, ab ipso Deo inspirati et eruditi, facti sunt divinitus edocti, ... ut organa Dei fierent et ab ipso sapientiam acciperent, per quam sapientiam de creatione mundi et de ceteris dixerunt."⁸

S. Irenaeus: "Scripturae perfectae sunt, quippe a Verbo Dei et Spiritu eius dictae ... Et omnis Scriptura a Deo nobis data consonans nobis invenietur ... et per dictionum multas voces una consonans melodia inter nos sentietur laudans hymnis Deum, qui fecit omnia."⁹

S. Hippolytus: Prophetae hagiographi "omnes Spiritu prophetico aptati et ab ipso Verbo honorati ad instar organorum habentes in se semper Verbum ut plectrum, quo moti ea, quae Deus volebat, annuntiabant."¹⁰

Clemens alexandrinus: "Possem tibi Scripturas afferre paene innumerabiles, quarum ne apex quidem unus praeteribit, qui non perficiatur. Spiritus enim Sanctus, qui Domini quasi os est, ea est elocutus."¹¹

Origenes: "Est et illud in ecclesiastica praedicatione . . ., quod per Spiritum Dei Scripturae conscriptae sunt."¹² "Ipsae Scripturae divinae sunt, i. e. Dei Spiritu inspiratae."¹³ Credendum est "sacros libros non hominum esse scripta, sed ex inspiratione Sancti Spiritus voluntate Patris omnium per Iesum Christum scriptos esse et ad nos pervenisse."¹⁴

2. Patres recentiores tum orientales tum occidentales innumeris locis inspirationem praedicant, ita ut unum alterumve memorasse sufficiat.

S. Gregorius nyssenus: "Divinitus inspirata Scriptura, sicut ipsam divinus apostolus nominat, Sancti Spiritus est Scriptura ... Quaecumque sacra Scriptura dicit, Spiritus Sancti sint voces vel effata ... Numine afflati sancti vates virtute Spiritus Sancti inspirantur; et ideo omnis Scriptura divinitus inspirata dicitur, quia sit divinae inspirationis doctrina."¹⁵

S. Ioannes Chrysostomus: "Deus, humani generis conditor, ab initio per se ipsum hominibus loquebatur ... Sed quia sua familiaritate postea indigni facti fuerunt, iterum suam erga illos amicitiam innovare volens, quasi longe absentibus litteras mittit ... Et has quidem litteras dedit Deus, attulit autem Moyses."¹⁶

S. Cyrillus hierosolymitanus: "Unus est utriusque Testamenti Deus, qui Christum, conspicuum factum in Novo, praenuntiavit in Vetere."¹⁷ "Ipse Spiritus Sanctus elocutus est Scripturas ... Ille et in prophetis, ille et in apostolis in Novo Testamento."¹⁸

S. Ambrosius: Hagiographi "divino Spiritu ubertatem dictorum rerumque omnium ministrante sine ullo molimine compleverunt."¹⁹

S. Hieronymus: "Scripturae a Spiritu Sancto conscriptae sunt et editae."²⁰ "Omnes Scripturae" ait, "uno scriptae sunt Spiritu Sancto, et propterea unus liber appellantur."²¹

S. Augustinus: "De illa civitate, unde peregrinamur, litterae nobis venerunt; ipsae sunt Scripturae."²² Istae litterae a Domino scriptae sunt. "Itaque cum illi [hagiographi] scripserunt, quae ille [Dominus] ostendit et dixit, nequaquam dicendum est, quod ipse non scripserit, quandoquidem membra eius id operata sunt, quod dictante capite cognoverunt. Quidquid enim ille de suis factis et dictis nos legere voluit, hoc scribendum illis tamquam suis manibus imperavit."²³

S. Gregorius M.: "Quid est Scriptura sacra nisi quaedam epistula omnipotentis Dei ad creaturam suam?"²⁴ "Inter multos saepe quaeritur, quis libri beati Iob habeatur scriptor ... Sed quis haec scripserit, valde supervacue quaeritur, cum tamen auctor libri Spiritus Sanctus fideliter credatur. Ipse igitur haec scripsit, qui scribenda dictavit; ipse scripsit, qui et illius operis inspirator exstitit et per scribentis vocem imitanda ad nos eius facta transmisit. Si magni cuiusdam viri susceptis epistulis legeremus verba, sed, quo calamo fuissent scripta, quaereremus, ridiculum profecto esset epistularum auctorem scire sensumque cognoscere, sed quali calamo earum verba impressa fuerint indagare. Cum ergo rem cognoscimus, eiusque rei Spiritum Sanctum auctorem tenemus: quia scriptorem quaerimus, quid aliud agimus, nisi legentes litteras de calamo percontamur?"²⁵

3. Principes theologi, sanctos patres aetate et auctoritate secuti, testimonio concordi inspirationem s. Scripturae enuntiant, scil. Alexander Halensis, Albertus M., Bonaventura, Thomas Aquinas, Duns Scotus. Cumque consentientibus his ducibus scholasticis tota schola catholica consentiat, non est cur alios theologos adeamus.

Alexander Halensis docet Spiritum Sanctum esse "rationem efficientem" s. Scripturae,²⁶ atque addit: "Cum doctrina sacrae Scripturae divinitus inspirata sit ... antonomastice, id est per excellentiam, dicitur haec Scriptura seu doctrina a Spiritu Sancto."²⁷

Albertus M. assonat s. Scripturam ortam esse "inspiratione Spiritus Sancti",²⁸ remque exemplo evangelii quarti illustrans scribit: Huius evangelii "efficiens causa prima sapientia divina est, se in Verbo increato Ioanni manifestans et in Verbo increato Ioannem erudiens et movens ad scribendum ... Causa vero efficiens proxima exterius est Ioannes."²⁹

S. Bonaventura: "Est igitur Scriptura sacra similis latissimo fluvio, qui ex concursu multarum aquarum aggregatur magis ac magis, secundum quod longius decurrit ... ut sic [apostoli] omnem veritatem per Spiritum Sanctum iuxta divinum promissum edocti ... sacram Scripturam consummando veritatis notitiam dilatarent ... Providit Deus huic Scripturae certitudinem auctoritatis, quae adeo magna est, quod omnem perspicacitatem humani ingenii superexcellit ... Ideo in ipsa nihil contemnendum tamquam inutile, nihil respuendum tamquam falsum, nihil repudiandum tamquam iniquum, pro eo, quod Spiritus Sanctus, eius auctor perfectissimus, nihil potuit dicere falsum, nihil superfluum, nihil diminutum."³⁰

S. Thomas Aq.: "Scripturam fides supponit Spiritu Sancto dictante promulgatam esse."³¹ "Auctor principalis s. Scripturae est Spiritus Sanctus ... Homo fuit auctor instrumentalis s. Scripturae."³² "Ideo lingua hominis se habet in Scriptura s. sicut lingua pueri dicentis verba, quae alius ministrat."³³

Duns Scotus Scripturam inspiratam esse probat octo argumentis "quae sunt: praenuntiatio prophetica, Scripturarum concordia, auctoritas scribentium, diligentia recipientium, rationabilitas contentorum, irrationabilitas singulorum errorum, ecclesiae stabilitas, miraculorum claritas."³⁴

Constat itaque patres et theologos unanimo consensu libros sacros Deo auctori tribuere. Ergo reapse inspiratio s. Scripturae utriusque Testamenti revelata est.