Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1920
Tomus II—Demonstratio Catholica—completes Hilarin Felder's Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis by treating the Catholic Church as the historical bearer and interpreter of revelation. Published at Paderborn in 1920 (with the second-edition setting issued in 1923), it develops the marks, continuity, authority, and universality of the Church through biblical, historical, patristic, and scholastic argument. Read with Tomus I, it documents the structure of early twentieth-century Catholic fundamental theology and the apologetic priorities of the period. Schola presents the 1920 Latin edition with an English translation.
Prooemium
§ I: De ecclesia ut societate christifidelium
Dissertatio I: De institutione ecclesiae
Caput I: De facto ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Realitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Unicitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Caput II: De fine ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Finis proximus ecclesiae
Subarticulus I: Testimonium Christi
Subarticulus II: Testimonium apostolorum
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Finis remotus ecclesiae
Subarticulus I: Sententia explicatur
Subarticulus II: Sententia probatur
Caput III: De indole ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: De indole indefectibili ecclesiae
Subarticulus I: De exsistentia indefectibili ecclesiae
Subarticulus II: De essentia indefectibili ecclesiae
Articulus II: De indole visibili ecclesiae
Subarticulus I: Argumentatio directa
Subarticulus II: Argumentatio indirecta
Articulus III: De indole supernaturali ecclesiae
Subarticulus I: Thesis principalis
Subarticulus II: Consectaria specialia
Corollaria apologetico-dogmatica
Subarticulus I: De corpore et anima ecclesiae
Subarticulus II: De membris ecclesiae
Dissertatio II: De constitutione ecclesiae
Caput I: De constitutione ecclesiae hierarchica
Articulus I: De hierarchia ecclesiae generatim
Subarticulus I: Testimonia evangelica
Subarticulus II: Testimonia apostolica
Subarticulus III: Testimonia patristica
Articulus II: De episcopatu singillatim
Subarticulus I: Documenta saeculi primi
Subarticulus II: Documenta saeculi secundi
Caput II: De constitutione ecclesiae monarchica
Articulus I: De primatu Petri apostoli
Subarticulus I: Primatus petrinus in s. Scriptura praeclare promittitur
Subarticulus II: Primatus petrinus in s. Scriptura sollemniter confertur
Subarticulus III: Primatus petrinus in s. Scriptura luculenter illustratur
Subarticulus IV: Primatus petrinus in s. Scriptura perenniter stabilitur
Articulus II: De primatu romani pontificis
Subarticulus I: Petrus romano pontifici primatum reliquit
Subarticulus II: Romani pontifices primatum sibi semper attribuerunt
Subarticulus III: Patres primatum romani pontificis semper docuerunt
Subarticulus IV: Ecclesia tota primatum romani pontificis semper agnovit
Subarticulus V: Scholia de vi et ortu primatus romani
Dissertatio III: De inventione ecclesiae
Caput I: De explicatione notarum
Articulus I: Unitas ecclesiae
Subarticulus I: Unitas confessionis symbolicae
Subarticulus II: Unitas communionis socialis
Articulus II: Sanctitas ecclesiae
Subarticulus I: Sanctitas simpliciter accepta
Subarticulus II: Sanctitas emphatice accepta
Articulus III: Catholicitas ecclesiae
Subarticulus I: Catholicitas ecclesiae determinatur
Subarticulus II: Catholicitas ecclesiae demonstratur
Articulus IV: Apostolicitas ecclesiae
Subarticulus I: Apostolicitas originis
Subarticulus II: Apostolicitas successionis
Caput II: De applicatione notarum
Articulus I: Ecclesia una
Subarticulus I: Ecclesia romana una est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt uni
Articulus II: Ecclesia sancta
Subarticulus I: Ecclesia romana sancta est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt sancti
Articulus III: Ecclesia catholica
Subarticulus I: Ecclesia romana catholica est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt catholici
Articulus IV: Ecclesia apostolica
Subarticulus I: Ecclesia romana apostolica est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt apostolici
§ II: De ecclesia ut magistra christifidelium
Dissertatio I: De propositione revelationis sive de regula fidei proxima
Caput I: De exsistentia magisterii ecclesiastici
Articulus I: De magisterio authentico
Subarticulus I: Falsitas principii protestantici
Subarticulus I: Inspiratio privata
Subarticulus II: Inquisitio privata
Subarticulus II: Veritas principii catholici
Subarticulus I: Testimonia Scripturae sacrae
E libris Novi Testamenti sole clarius apparet apostolos magisterium authenticum accepisse, tenuisse et tradidisse.
- Apostoli magisterium authenticum a Christo acceperunt. Christus, uti alio loco exposuimus,1 initio vitae suae publicae duodecim apostolos i. e. legatos elegit, eos in fide speciali modo instruxit, munus obeundi apostolatum eos edocuit atque ad praedicandum evangelium eos emisit. Et licet hoc agendi modo iam satis significaret authentiam magisterii apostolici, tamen disertis etiam verbis monuit eos nomine et auctoritate Magistri ad homines docendos legari: "Qui vos recipit, me recipit: et qui me recipit, recipit eum, qui me misit."2 "Qui vos audit, me audit: et qui vos spernit, me spernit. Qui autem me spernit, spernit eum, qui misit me."3
Reversurus demum in caelum magisterium eis iam concessum sollemniter confirmavit dicendo: "Eritis mihi testes in Ierusalem et in omni Samaria et Iudaea et usque ad ultimum terrae"4 "Euntes in mundum universum praedicate evangelium omni creaturae. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemnabitur."5 "Data est mihi omnis potestas in caelo et in terra: euntes ergo docete omnes gentes: baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti: docentes eos servare omnia, quaecumque mandavi vobis: et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi."6 Apostoli igitur ipsius Christi auctoritate omnes gentes (πάντα τὰ ἔθνη) omnesque homines (πάσῃ τῇ κτίσει) iubentur facere discipulos suos (μαθητεύσατε διδάσκοντες). Et quidem omni tempore usque ad consummationem saeculi, ita ut magisterium authenticum apostolorum numquam non sit continuandum in eorum successoribus. Apostolis autem eorumque successoribus docentibus credere tenentur fideles, addita sanctione aeternae salvationis pro credentibus, aeternae vero damnationis pro non credentibus. Ergo magisterium authenticum apostolorum et eorundem successorum a Christo ipso statutum est regula fidei proxima, quam omnes sequi debent.
-
Apostoli magisterium authenticum ipsi tenuerunt. Memores namque accepti mandati "profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis."7 Et quidem magisterium exercent nomine et auctoritate Christi: "Pro Christo legatione fungimur, tamquam Deo exhortante per nos."8 "Misit me Christus ... evangelizare."9 Postulant a fidelibus obedientiam absolutam: "Accepimus gratiam et apostolatum ad obediendum fidei in omnibus gentibus pro nomine eius."10 "Arma militiae nostrae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructionem munitionum [adversariorum], consilia destruentes et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigentes omnem intellectum in obsequium Christi, et in promptu habentes ulcisci omnem inobedientiam."11 Et vero poenis gravissimis afficiunt inobedientes, qui a fide suscepta deficiunt: "Quidam circa fidem naufragaverunt ... quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare."12 "Omnis, qui recedit et non permanet in doctrina Christi, Deum non habet."13 Praedicationem suam ut unicam regulam fidei proximam statuunt: "Vos quod audistis ab initio [praedicantibus apostolis], in vobis permaneat."14 "Si quis venit ad vos et hanc doctrinam [apostolicam] non affert, nolite recipere eum in domum; nec Ave ei dixeritis."15 "Licet ... angelus de caelo evangelizet vobis, praeterquam quod evangelizavimus vobis, anathema sit."16 Ut vero munus docendi semper maneret in ecclesia:
-
Apostoli magisterium authenticum aliis tradiderunt. Etenim insimul cum officio pastorali discipulis suis delegant etiam officium docendi. Sic Paulus Timotheum, cui ecclesiam ephesinam regendam commiserat, adhortatur: "Attende ... exhortationi et doctrinae ... Attende tibi et doctrinae. Hoc enim faciens et teipsum salvum facies et eos, qui te audiunt."17 "O Timothee, depositum [fidei] custodi, devitans profanas vocum, novitates et oppositiones falsi nominis scientiae."18 "Collabora evangelio secundum virtutem Dei ... Formam habe sanorum verborum, quae a me audisti in fide et in dilectione in Christo Iesu. Bonum depositum custodi per Spiritum Sanctum."19 "Sollicite cura teipsum probabilem exhibere Deo, operarium inconfusibilem, recte tractantem verbum veritatis."20 "Praedica verbum, insta opportune, importune ... opus fac evangelistae, ministerium tuum imple."21
Quae autem apostoli discipulis suis iniungunt, isti iterum sociis et successoribus suis iniungere debent, episcopis nempe singularum ecclesiarum. Ideo Paulus ad Timotheum: "Quae audisti a me per multos testes, haec commenda fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios docere."22 "Oportet ergo episcopum irreprehensibilem esse ... doctorem."23 Item ad Titum: "Huius rei gratia reliqui te Cretae, ut ea, quae desunt, corrigas, et constituas per civitates presbyteros, sicut et ego disposui tibi ... Oportet enim episcopum sine crimine esse, sicut Dei dispensatorem ... amplectentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem: ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos, qui contradicunt, arguere."24 Unde praepositi singularum ecclesiarum, qui tunc mox vocabantur episcopi mox presbyteri, erant magistri authentici fidei et fidelium.
Immo Paulus asserit hos pastores et doctores eodem iure, quo apostoli, a Christo Domino ipso ecclesiae omnium temporum et locorum datos esse: "Ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pastores et doctores ad consummationem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi: donec occurramus omnes in unitatem fidei ... ut iam non simus parvuli fluctuantes et circumferamur omni vento doctrinae in nequitia hominum, in astutia ad circumventionem erroris."2526 En magisterium authenticum a Christo apostolis eorumque successoribus commissum ad servandam fidei integritatem et unitatem, et ad praecavendum fidelium errorem et incertitudinem. Haec testimonia Scripturae sacrae quam consona sunt regulae fidei catholicae, quam absona a regula protestantica!