Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1920
Tomus II—Demonstratio Catholica—completes Hilarin Felder's Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis by treating the Catholic Church as the historical bearer and interpreter of revelation. Published at Paderborn in 1920 (with the second-edition setting issued in 1923), it develops the marks, continuity, authority, and universality of the Church through biblical, historical, patristic, and scholastic argument. Read with Tomus I, it documents the structure of early twentieth-century Catholic fundamental theology and the apologetic priorities of the period. Schola presents the 1920 Latin edition with an English translation.
Prooemium
§ I: De ecclesia ut societate christifidelium
Dissertatio I: De institutione ecclesiae
Caput I: De facto ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Realitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Unicitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Caput II: De fine ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Finis proximus ecclesiae
Subarticulus I: Testimonium Christi
Subarticulus II: Testimonium apostolorum
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Finis remotus ecclesiae
Subarticulus I: Sententia explicatur
Subarticulus II: Sententia probatur
Caput III: De indole ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: De indole indefectibili ecclesiae
Subarticulus I: De exsistentia indefectibili ecclesiae
Subarticulus II: De essentia indefectibili ecclesiae
Articulus II: De indole visibili ecclesiae
Subarticulus I: Argumentatio directa
Subarticulus II: Argumentatio indirecta
Articulus III: De indole supernaturali ecclesiae
Subarticulus I: Thesis principalis
Subarticulus II: Consectaria specialia
Corollaria apologetico-dogmatica
Subarticulus I: De corpore et anima ecclesiae
Subarticulus II: De membris ecclesiae
Dissertatio II: De constitutione ecclesiae
Caput I: De constitutione ecclesiae hierarchica
Articulus I: De hierarchia ecclesiae generatim
Subarticulus I: Testimonia evangelica
Subarticulus II: Testimonia apostolica
Subarticulus III: Testimonia patristica
Articulus II: De episcopatu singillatim
Subarticulus I: Documenta saeculi primi
Subarticulus II: Documenta saeculi secundi
Caput II: De constitutione ecclesiae monarchica
Articulus I: De primatu Petri apostoli
Subarticulus I: Primatus petrinus in s. Scriptura praeclare promittitur
Subarticulus II: Primatus petrinus in s. Scriptura sollemniter confertur
Subarticulus III: Primatus petrinus in s. Scriptura luculenter illustratur
Subarticulus IV: Primatus petrinus in s. Scriptura perenniter stabilitur
Articulus II: De primatu romani pontificis
Subarticulus I: Petrus romano pontifici primatum reliquit
Subarticulus II: Romani pontifices primatum sibi semper attribuerunt
Subarticulus III: Patres primatum romani pontificis semper docuerunt
Subarticulus IV: Ecclesia tota primatum romani pontificis semper agnovit
Subarticulus V: Scholia de vi et ortu primatus romani
Dissertatio III: De inventione ecclesiae
Caput I: De explicatione notarum
Articulus I: Unitas ecclesiae
Subarticulus I: Unitas confessionis symbolicae
Subarticulus II: Unitas communionis socialis
Articulus II: Sanctitas ecclesiae
Subarticulus I: Sanctitas simpliciter accepta
Subarticulus II: Sanctitas emphatice accepta
Articulus III: Catholicitas ecclesiae
Subarticulus I: Catholicitas ecclesiae determinatur
Subarticulus II: Catholicitas ecclesiae demonstratur
Articulus IV: Apostolicitas ecclesiae
Subarticulus I: Apostolicitas originis
Subarticulus II: Apostolicitas successionis
Caput II: De applicatione notarum
Articulus I: Ecclesia una
Subarticulus I: Ecclesia romana una est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt uni
Articulus II: Ecclesia sancta
Subarticulus I: Ecclesia romana sancta est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt sancti
Articulus III: Ecclesia catholica
Subarticulus I: Ecclesia romana catholica est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt catholici
Articulus IV: Ecclesia apostolica
Subarticulus I: Ecclesia romana apostolica est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt apostolici
§ II: De ecclesia ut magistra christifidelium
Dissertatio I: De propositione revelationis sive de regula fidei proxima
Caput I: De exsistentia magisterii ecclesiastici
Articulus I: De magisterio authentico
Subarticulus I: Falsitas principii protestantici
Subarticulus I: Inspiratio privata
Subarticulus II: Inquisitio privata
Subarticulus II: Veritas principii catholici
Subarticulus I: Testimonia Scripturae sacrae
Subarticulus II: Testimonia antiquitatis christianae
Articulus II: De magisterio infallibili
Subarticulus I: Infallibilitas episcopatus universi
Subarticulus I: Argumentum biblicum
Subarticulus II: Argumentum historicum
Subarticulus II: Infallibilitas romani pontificis
Subarticulus I: Argumentum biblicum
Subarticulus II: Argumentum historicum
Caput II: De exercitio magisterii ecclesiastici
Articulus I: De obiecto magisterii
Subarticulus I: De obiecto infallibilitatis directo
Subarticulus I: Solum depositum fidei apostolicum
Revelationem christianam numquam locum cessuram esse alii oeconomiae revelatae patet ex iis, quae de perpetuitate revelationis messianae et de indefectibilitate ecclesiae diximus.1 Sicuti autem non potest abrogari revelatio in Vetere Testamento incoepta et in Novo perfecta, ita neque obiective augeri potest, sed manet prorsus occlusa ex morte ultimi apostoli. Quod quidem clare eloquuntur et sacra Scriptura et Traditio patristica.
-
Sacra Scriptura. Evangelium, quod praedicare iubet Christus omnibus temporibus et creaturis, constringitur iis, quae ipse apostolis revelavit visibiliter docens et invisibiliter mittens Spiritum Sanctum: "Euntes... docete omnes gentes... docentes eos servare omnia, quaecumque mandavi vobis ... Adhuc multa habeo vobis dicere: sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem."2 Sola ergo veritas, quam apostoli a Christo et Spiritu Sancto acceperunt, est veritas christiana omnibus gentibus et temporibus praedicanda. Praeter hanc veritatem "non est aliud evangelium", uti scribit s. Paulus.3 Unde et omnes fideles dicuntur "superaedificati super fundamentum apostolorum et prophetarum, ipso summo angulari lapide Christo Iesu",4 i. e. fundamentum doctrinale ecclesiae est revelatio Veteris Testamenti per prophetas et revelatio Novi Testamenti consummata per apostolos, cuius principium et finis est Christus Iesus. Quapropter successores apostolorum ubique exhibentur ut testes et doctores eorum tantummodo, quae acceperant ab apostolis. Monentur depositum fidei apostolicum inviolabiliter servare: "Formam habe sanorum verborum, quae a me audisti in fide ... Bonum depositum custodi per Spiritum Sanctum."56 Vetantur qualemcumque doctrinam novam accipere, etiamsi nomine revelationis supernaturalis veniat: "Sed licet nos aut angelus de caelo evangelizet vobis, praeterquam quod evangelizavimus vobis, anathema sit."7 Praeter depositum apostolicum igitur ecclesia non habet aliam revelationem fidelibus tradendam.
-
Traditio patristica. Praeclare iam Tertullianus: "Nobis curiositate opus non est post Christum Iesum; nec inquisitione post evangelium. Cum credimus, nihil desideramus ultra credere. Hoc enim prius credimus, non esse quod ultra credere debeamus ... Hanc tibi fossam [terminum] determinavit ipse [Christus], qui te non vult aliud credere, quam quod instituit, ideoque nec quaerere."8 Augustinus: "Quod nos admonet [Cyprianus], ut ad fontem recurramus, id est, ad apostolicam traditionem, et inde canalem in nostra tempora dirigamus, optimum est et sine dubitatione faciendum."9 Hieronymus: "Exceptis apostolis, quodcumque aliud postea dicetur, abscindatur, non habeat auctoritatem."10 Vincentius lirinensis: "Vocum novitates [postapostolicas] recipere atque sectari numquam catholicorum, semper vero haereticorum fuit ... Cunctis satis evidenter perspicueque monstratur, hoc apud omnes fere haereses quasi sollemne esse ac legitimum, ut semper profanis novitatibus gaudeant, antiquitatis scita fastidiant, et per oppositiones falsi nominis scientiae a fide naufragent. Contra vero catholicorum hoc vere proprium, deposita sanctorum patrum et commissa servare, damnare profanas novitates, et sicut dixit apostolus, 'si quis annuntiaverit praeterquam quod acceptum est, anathema sit'."11
Unde patet revelationes, quae post apostolos factae sunt, fiunt vel fient, non pertinere ad depositum fidei, quod ecclesiae custodiendum, explicandum et proponendum commissum est. Numquam ergo de talibus revelationibus privatis infallibile iudicium ecclesia ferre potest vel ferre intendit.12 Revelationis publicae (i. e. omnibus hominibus destinatae) depositum morte ultimi apostoli consignatum est ita, ut nullum exinde incrementum in se patiatur. Quare merito damnata est haec sententia modernistarum: "Revelatio obiectum fidei catholicae constituens, non fuit cum apostolis completa."13
Sicuti autem infallibilitas ecclesiastica complectitur solum depositum apostolicum, ita complectitur: