Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

Manifestum est nos non curare opiniones eorum, qui, inspirationem in ore gerentes, diserte negant Deum esse auctorem sacrorum librorum. Quos inter sunt modernistae cum rationalistis protestantibus affirmantes: "Nimiam simplicitatem aut ignorantiam prae se ferunt, qui Deum credunt vere esse Scripturae sacrae auctorem."¹ Sed et plures theologi catholici optime meriti, qui inde a concilio tridentino distinctius de natura inspirationis disputavere, non satis perpenderunt Deum esse verum auctorem s. Scripturae. Unde ortus est duplex error eorum, qui inspirationem posuerunt vel in mera approbatione vel in mera inerrantia librorum sacrorum. De utroque errore breviter dicamus.

1. Mera approbatio librorum sacrorum. Nonnulli theologi catholici, inter quos praecipue Iac. Bonfrère S. I.² et Daniel Haneberg O. S. B.³ contenderunt tribus modis Spiritum Sanctum sese habere posse cum hagiographis: antecedenter inspirando, concomitanter assistendo, consequenter approbando, atque omnes tres modos per se sufficere, ut aliquid sit scriptura sacra. Bonfrerio autem aestimante tertio tantum modo inspiratos esse libros canonicos, quos habemus, Haneberg putavit hoc modo merae approbationis consequentis inspiratos esse libros historicos s. Scripturae.⁴

Verum ad rationem inspirationis non sufficit, ut liber humana opera scriptus approbatione ecclesiae vel Dei ipsius insigniatur et tamquam liber canonicus agnoscatur. Nam:

a) ii tantum libri inspirati sunt, quorum causa efficiens sive auctor principalis est Deus. Atqui ante approbationem liber humana opera confectus iam praeexsistit. Ergo Deus eiusdem causa efficiens seu auctor non est.

b) Neque ulla approbatione subsequenti fieri potest, ut liber humana tantum opera confectus deinceps Deum habeat causam efficientem sive auctorem principalem. Rem in se claram usus quotidianus illustrat. Quamvis episcopi et censores libros oblatos approbent, vi approbationis non ipsi fiunt auctores, sed libri eiusdem auctoris manent, a quo conditi fuere. Sic nec Deus vi approbationis subsequentis umquam evaderet auctor librorum humano studio conditorum. Ergo in mera approbatione subsequenti inspiratio librorum sacrorum consistere nequit.

2. Mera inerrantia librorum sacrorum. Iam memoratus Bonfrerius opinatus est Spiritum Sanctum in inspiratione se habere potuisse et forsan aliquando reapse se habuisse concomitanter tantum, i. e. hagiographum ita dirigendo, ut in nullo⁵ eum errare vel falli permitteret. Audacius Phil. Ner. Chrismann O. F. M. scribit: "Auctores igitur sacri non habuerunt in omnibus revelationem, bene vero eam divinam inspirationem, qua interius permoti ad scribendum peculiari assistentia sive praesentia Spiritus Sancti diriguntur, ne labantur, ne quid falsi aut erronei permisceant et ne uspiam a vero deflectant."⁶ Quam opinionem sic amplectitur et exponit Io. Iahn, professor vindobonensis: "Ut hi libri auctoritatem divinam habeant, necesse est eorum auctores a Deo immunes ab erroribus in scribendo servati sint; hanc assistentiam divinam, qua caventur errores, vocamus inspirationem."⁷

Etiam hanc inspirationis notionem falsam esse patet. Nam:

a) Deus libros sacros eo sensu inspiravit, ut ipse sit eorum auctor principalis, qui hagiographo usus est tamquam instrumento. Atqui si hagiographi libros sacros scripserunt propria mente et voluntate, Deo solummodo inspiciente et avertente errorem, non Deus, sed hagiographi sunt auctores principales librorum sacrorum.

b) Secundum Scripturam et Traditionem vocabulum θεόπνευστος seu inspiratio est terminus technicus ad significandum modum proprium, quo Deus in condendis libris sacris se habuerit. Atqui iste terminus, ut Iahn advertit, non indicat meram assistentiam negativam, qua errores a libro avertuntur, sed influxum positivum, quo liber hagiographo divinitus ingeritur.⁸

c) Definitiones sollemnes conciliorum oecumenicorum et pontificum romanorum vi assistentis Dei sunt et ipsae immunes ab errore, quin tamen umquam scriptis inspiratis annumeratae sint vel annumerari possint. Ergo ad rationem inspirationis non sufficit mera inerrantia libris sacris per concomitantem directionem divinam collata.

Quare concilium vaticanum merito decrevit: "Eos vero (libros Novi et Veteris Testamenti) ecclesia pro sacris et canonicis habet, non ideo, quia sola humana industria concinnati, sua deinde auctoritate sint approbati, nec ideo dumtaxat, quod revelationem sine errore contineant; sed propterea, quod Spiritu Sancto inspirante conscripti Deum habent auctorem."