Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

Principium suum protestantes ex Scriptura probare tenentur, quippe qui affirment nihil credendum esse, quin ex Scriptura probetur. Atqui tantum abest, ut Scriptura ratum habeatur illud principium, ut potius reprobetur 1° implicite indole Novi Testamenti atque 2° explicite verbis Novi Testamenti.

1. Implicite indole Novi Testamenti. Neminem latet singulos libros apostolorum scriptos fuisse data occasione et particulari necessitate, eos accommodatos esse particularibus adiunctis tunc exsistentibus, necnon directos plerumque ad singulares ecclesias vel personas. Interna quoque dispositio librorum ea est, ut hagiographi nequaquam modo catechetico et ordine didactico tractent singula et omnia revelationis capita; immo nonnulla Christi facta et dicta ab omnibus enarrantur, alia, licet gravissima, ab uno tantum brevissime significantur, alia demum vix obiter indicantur ita, ut sola speculatione theologica cognosci valeant. Iam vero talis librorum indoles evidenter commonstrat apostolos scripta sua non considerasse unicam regulam formalem credendi seclusis Traditione atque magisterio vivo a Christo instituto.

Insuper teste eadem Novi Testamenti indole protestantes gratis omnino affirmant Scripturam comprehendere totam revelationem christianam atque proinde esse sufficientem regulam materialem credendi. Cum enim singuli apostoli occasionaliter tantum et independenter ab invicem quaedam capita doctrinae consignaverint, sola divina Spiritus Sancti directione fieri potuisset, ut demum libri omnes simul sumpti totam revelationem complecterentur. At vero talis directio specialis Dei nullo argumento demonstratur; immo ipso Novo Testamento excludi videtur. Etenim in evangeliis non raro legitur Christum docuisse permulta, quin ea, quae docuit, narrentur.¹ Exinde apparet apostolos a Spiritu Sancto motos non esse, ut totam revelationem scriberent. Ceterum ipsi protestantes ut divinitus revelata admittunt plures res, quae scriptae non sunt: baptismum infantium, quietem dominicam pro sabbatina (contra Exod 20, 8), iusiurandum non omne prohiberi (contra Mt 5, 34), manducari licite sanguinem et suffocatum (contra Act 15, 28 sq.), licere uti gladio (contra Mt 26, 52) etc.

Ergo Scriptura materialiter non magis quam formaliter est unica regula seu unicus fons fidei. Idem constat:

2. Explicite verbis Novi Testamenti, imprimis textibus paulinis et ioanneis. S. Paulus corinthios laudat, quod doctrinam, quam ore tantum eis tradiderat, tamquam normam fidei sequebantur: "Laudo vos, fratres, quod per omnia mei memores estis, et sicut tradidi vobis, praecepta (παραδόσεις = traditiones) mea tenetis."² Ut galatas ad rectam fidem reduceret, praedicationem suam oralem statuit tamquam regulam absolute sequendam: "Miror, quod sic tam cito transferimini ab eo, qui vos vocavit in gratiam Christi in aliud evangelium ... Sed licet nos, aut angelus de caelo evangelizet vobis praeterquam quod evangelizavimus vobis, anathema sit."³ Thessalonicenses monet eiusdem ponderis esse Traditiones orales et Traditiones scriptas: "Itaque, fratres, state et tenete Traditiones, quas didicistis sive per sermonem, sive per epistulam nostram."⁴ Timotheum deprecatur, ut depositum fidei Traditione orali acceptum stricte servet: "Formam habe sanorum verborum, quae a me audisti in fide et in dilectione in Christo Iesu. Bonum depositum custodi per Spiritum Sanctum, qui habitat in nobis."⁵ Cumque tempus resolutionis suae instare sentiret,⁶ eidem Timotheo iniungit, ut doctrinam verbo acceptam hominibus commendet ad alios edocendos idoneis: "Tu ergo, fili mi, confortare in gratia, quae est in Christo Iesu; et quae audisti a me per multos testes, haec commenda fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios docere."⁷ S. Ioannes, qui omnes hagiographos Novi Testamenti vita superavit, nusquam tamen ad eorum scripta provocat, sed Traditionem ut normam fidei maxime inculcat. Ait enim: "Vos quod audistis ab initio, in vobis permaneat. Si in vobis permanserit, quod audistis ab initio, et vos in Filio et Patre manebitis."⁸ Eundem apostolum maxime oralem Traditionem aestimasse eamque scriptae institutioni praetulisse apparet ex his verbis: "Plura habens vobis scribere, nolui per chartam et atramentum: spero enim me futurum apud vos, et os ad os loqui."⁹

Ex his omnibus claret Traditionem tempore apostolorum fontem revelationis praecipuum fuisse, eamque secundum apostolos praecipuum fidei fontem semper mansuram esse. Itaque apostoli toto caelo distant a principio protestantium, qui s. Scripturam ceu unicum revelationis fontem et solam fidei normam statuunt.