Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1920
Tomus II—Demonstratio Catholica—completes Hilarin Felder's Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis by treating the Catholic Church as the historical bearer and interpreter of revelation. Published at Paderborn in 1920 (with the second-edition setting issued in 1923), it develops the marks, continuity, authority, and universality of the Church through biblical, historical, patristic, and scholastic argument. Read with Tomus I, it documents the structure of early twentieth-century Catholic fundamental theology and the apologetic priorities of the period. Schola presents the 1920 Latin edition with an English translation.
Prooemium
§ I: De ecclesia ut societate christifidelium
Dissertatio I: De institutione ecclesiae
Caput I: De facto ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Realitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Unicitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Caput II: De fine ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Finis proximus ecclesiae
Subarticulus I: Testimonium Christi
Subarticulus II: Testimonium apostolorum
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Finis remotus ecclesiae
Subarticulus I: Sententia explicatur
Subarticulus II: Sententia probatur
Caput III: De indole ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: De indole indefectibili ecclesiae
Subarticulus I: De exsistentia indefectibili ecclesiae
Subarticulus II: De essentia indefectibili ecclesiae
Articulus II: De indole visibili ecclesiae
Subarticulus I: Argumentatio directa
Subarticulus II: Argumentatio indirecta
Articulus III: De indole supernaturali ecclesiae
Subarticulus I: Thesis principalis
Subarticulus II: Consectaria specialia
Corollaria apologetico-dogmatica
Subarticulus I: De corpore et anima ecclesiae
Subarticulus II: De membris ecclesiae
Dissertatio II: De constitutione ecclesiae
Caput I: De constitutione ecclesiae hierarchica
Articulus I: De hierarchia ecclesiae generatim
Subarticulus I: Testimonia evangelica
Subarticulus II: Testimonia apostolica
Subarticulus III: Testimonia patristica
Articulus II: De episcopatu singillatim
Subarticulus I: Documenta saeculi primi
Subarticulus II: Documenta saeculi secundi
Caput II: De constitutione ecclesiae monarchica
Articulus I: De primatu Petri apostoli
Subarticulus I: Primatus petrinus in s. Scriptura praeclare promittitur
Subarticulus II: Primatus petrinus in s. Scriptura sollemniter confertur
Subarticulus III: Primatus petrinus in s. Scriptura luculenter illustratur
Subarticulus IV: Primatus petrinus in s. Scriptura perenniter stabilitur
Articulus II: De primatu romani pontificis
Subarticulus I: Petrus romano pontifici primatum reliquit
Subarticulus II: Romani pontifices primatum sibi semper attribuerunt
Subarticulus III: Patres primatum romani pontificis semper docuerunt
Subarticulus IV: Ecclesia tota primatum romani pontificis semper agnovit
Subarticulus V: Scholia de vi et ortu primatus romani
Dissertatio III: De inventione ecclesiae
Caput I: De explicatione notarum
Articulus I: Unitas ecclesiae
Subarticulus I: Unitas confessionis symbolicae
Subarticulus II: Unitas communionis socialis
Articulus II: Sanctitas ecclesiae
Subarticulus I: Sanctitas simpliciter accepta
"Sanctitas dicitur, per quam mens hominis se ipsam et suos actus applicat Deo."1 Ecclesia ergo, ut sit efficaciter sancta, fidelium mentes et actus Deo applicare debet, i. e. eorum vitam externam et internam fuga peccatorum cultuque virtutum conformare debet voluntati divinae. Hac sanctitate ecclesiam veram a falsis distingui indubium fit ex verbis Salvatoris: "A fructibus eorum cognoscetis eos … Omnis arbor bona fructus bonos facit: mala autem arbor malos fructus facit."2 Arbor bona habet naturam frugiferam, exercet virtutem frugiferam et reapse fert fructus bonos. Ita et ecclesia Christi emineat sanctitate doctrinae, mediorum et membrorum.
-
Sanctitate doctrinae. Etenim Christus, sanctitas ipsa, absque dubio doctrinam sanctam praedicavit, i. e. talem, quae homines ad sanctitatem moralem impellat ipsisque viam perfectionis commonstret: "Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester caelestis perfectus est."3 Unde etiam ecclesia Christi homines ad sanctitatem obliget et ducat. Si vero societas quaelibet religiosa homines non informet ad sanctitatem, multoque magis, si bona opera externa vel perfectionem internam mentis et cordis parvi faciat, non potest esse vera Christi ecclesia.
-
Sanctitate mediorum. Christus, cum impossibilia non iubeat, etiam adiumenta providit, quibus homines debiles ad sanctitatem pervenirent: "Quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri;"4 "Christus dilexit ecclesiam et seipsum tradidit pro ea, ut illam sanctificaret;"5 "Dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum."6 Ergo etiam ecclesia Christi studeat omnia ea media et subsidia efficacia praebere, quae ad sanctitatem attingendam necessaria, utilia, apta sunt. Quodsi coetus religiosus de his mediis parum curet vel ea prorsus negligat, Christi ecclesia non est.
-
Sanctitate membrorum. Non quidem omnia membra ecclesiae sancta sunt. Nam peccatores quoque in illa inveniri iam ostendimus. Attamen praeter peccatores etiam membra sancta in ipsa semper exsistent. Etenim si in agro adsunt zizania, adest simul et triticum; si in convivio apparet homo veste nuptiali destitutus, alii hac veste induti conspiciuntur; in sagena praeter malos pisces etiam boni reperiuntur; simul cum virginibus stultis et prudentes spectantur. Et licet interdum plures sint mali quam boni in ecclesia, tamen, quia denominatio fit a parte potiore et saniore, ecclesia simpliciter sancta dici potest. Ipsi ideo apostoli christianos vocant sanctos, quia omnes ad sanctitatem destinantur atque multi saltem eorum revera sancti sunt. Sic Paulus scribit "omnibus, qui sunt Romae, dilectis Dei, vocatis sanctis"7; "ecclesiae Dei, quae est Corinthi, sanctificatis in Christo Iesu"8; "omnibus sanctis, qui sunt Ephesi".9 Ex his omnibus non solum certo colligimus sanctitatem simpliciter dictam numquam deesse verae ecclesiae, sed iam insuper coniicimus sanctitatem quoque eximiam sive cum emphasi dictam semper in ea fulgere.