Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

Teste christiana oeconomia revelatio non tam Scriptura, quam potius Traditione orali 1° semper propagata fuit atque 2° semper propaganda erit.

1. Religio christiana Traditione semper propagata est. Etenim ipse Christus evangelium suum non scripto propagavit, sed verbo hominibus tradidit. Utque religionem a se praedicatam perpetuo stabiliret, eam non comprehendit libro, ex quo singuli fidem haurirent; quinimmo voce instituit discipulos, et ex discipulis selegit doctores auctoritate magistrali munitos. His autem magistris fidei non dixit: "Sedentes scribite", sed: "Euntes praedicate omni creaturae". Similiter hominibus non iniunxit: "Qui non legerit et intellexerit, condemnabitur", sed: "Qui vos audit, me audit", et: "Qui [vobis praedicantibus] non crediderit, condemnabitur".¹

Munus iniunctum apostoli exsecuti sunt praedicando evangelium, docendo iudaeos et gentiles, propagando ubique terrarum ecclesiam. De scriptione nihil vel parum curarunt. Alii ne verbulum quidem scripserunt; alii pauca scripserunt. Qui autem scripserunt, data occasione tantum scripserunt atque evangelio tandem longe lateque iam diffuso mediante orali Traditione. Fideles demum suos plerumque non remittunt ad libros scriptos, sed ad oralem praedicationem et Traditionem, ac propterea per singulas ecclesias constituunt episcopos magisterio authentico praeditos.²

Ergo antequam libri Novi Testamenti exsisterent, multo magis antequam in canonem collecti et in varias linguas versi legi possent in omnibus ecclesiis, iam praeclare floruit fides Traditione orali apostolorum eorumque successorum. Hinc illo tempore, gloriosissima illa fidei ac vitae christianae aera, haud alius fidei fons inveniri potest, quam oralis Traditio. Et cum, fatentibus protestantibus, apostoli a Christi ordinationibus non recesserint, omnino dicendum est Christum ipsum Traditionem ceu primum et ordinarium fontem posuisse, quo religio christiana contineretur, ex quo hauriretur et per quem propagaretur. Revera:

2. Religio christiana Traditione semper propaganda erit, quemadmodum inde ab initio propagata fuit. Modus propagandae et conservandae religionis a Christo statutus et ab apostolis observatus absque dubio pertinet ad essentiam oeconomiae christianae proindeque ad eiusdem indolem immutabilem. Nihil quidem impedit, quominus doctrina divina etiam libris comprehendatur, destinatis tum ipsi magisterio vivo, tum fidelibus, qui ab illo pendent. Magisterium tamen vivum, sicuti est summus iudex sive regula proxima fidei,³ ita censeri debet fundamentalis regula remota sive fons a Christo perpetuo institutus, cui speciali Dei providentia ut partialis fons superaddita est Scriptura sacra. Ergo modus conservandae revelationis, qui in ecclesia catholica viget et semper viguit, est vere christianus, i. e. insitus ipsi naturae religionis christianae; modus vero conservandae doctrinae a protestantibus confictus in solo instrumento Scripturae est antichristianus, quo ipsa indoles immutabilis a Christo suae religioni impressa subvertitur.

Eodem principio subvertitur insuper indoles universalis christianae religionis. Religio christiana "omnibus gentibus" et "omni creaturae" praedicari debet, quia Deus "omnes homines vult salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire".⁴ Atqui patet non omnes homines omnium temporum lectione Scripturae ad agnitionem veritatis pervenire posse. Aliis desunt exemplaria Scripturae; cogita tot saecula, quae typographiam nondum cognoverunt, necnon tot regiones, quae necdum libros sive manuscriptos sive impressos cognoscunt! Alii, quamvis libri sacri ipsos non deficiant, vel litteras nesciunt, vel otio ad lectionem necessario destituuntur, vel iuventute aut hebetudine mentis a recta rerum lectarum intelligentia arcentur. Immo, uti alio loco ostendimus,⁵ genuina Scripturae intelligentia et interpretatio tam difficilis est totque cognitiones historicas, philologicas, theologicas requirit, ut vel doctissimi quique ei impares sint, nisi sole Traditionis illustrentur atque magisterio ecclesiae dirigantur. Quare non potest religio christiana omnibus transmitti solis scriptis. Quod et protestantes practice fatentur. Ut enim in religione erudiant fideles, per "ministros verbi" Bibliam explicant, Traditionem divinam et magisterium authenticum supplentes expositione arbitraria magistrorum omnimissione destitutorum. Hac agendi ratione clare ostendunt Scripturam solam non sufficere, atque principium protestanticum, quod reiicit Traditionem oralem, alienum esse ab oeconomia christiana.