Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1920
Tomus II—Demonstratio Catholica—completes Hilarin Felder's Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis by treating the Catholic Church as the historical bearer and interpreter of revelation. Published at Paderborn in 1920 (with the second-edition setting issued in 1923), it develops the marks, continuity, authority, and universality of the Church through biblical, historical, patristic, and scholastic argument. Read with Tomus I, it documents the structure of early twentieth-century Catholic fundamental theology and the apologetic priorities of the period. Schola presents the 1920 Latin edition with an English translation.
Prooemium
§ I: De ecclesia ut societate christifidelium
Dissertatio I: De institutione ecclesiae
Caput I: De facto ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Realitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Unicitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Caput II: De fine ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Finis proximus ecclesiae
Subarticulus I: Testimonium Christi
Subarticulus II: Testimonium apostolorum
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Finis remotus ecclesiae
Subarticulus I: Sententia explicatur
Subarticulus II: Sententia probatur
Caput III: De indole ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: De indole indefectibili ecclesiae
Subarticulus I: De exsistentia indefectibili ecclesiae
Subarticulus II: De essentia indefectibili ecclesiae
Articulus II: De indole visibili ecclesiae
Subarticulus I: Argumentatio directa
Subarticulus II: Argumentatio indirecta
Articulus III: De indole supernaturali ecclesiae
Subarticulus I: Thesis principalis
Subarticulus II: Consectaria specialia
Corollaria apologetico-dogmatica
Subarticulus I: De corpore et anima ecclesiae
Subarticulus II: De membris ecclesiae
Dissertatio II: De constitutione ecclesiae
Caput I: De constitutione ecclesiae hierarchica
Articulus I: De hierarchia ecclesiae generatim
Subarticulus I: Testimonia evangelica
Subarticulus II: Testimonia apostolica
Subarticulus III: Testimonia patristica
Articulus II: De episcopatu singillatim
Subarticulus I: Documenta saeculi primi
Subarticulus II: Documenta saeculi secundi
Caput II: De constitutione ecclesiae monarchica
Articulus I: De primatu Petri apostoli
Subarticulus I: Primatus petrinus in s. Scriptura praeclare promittitur
Subarticulus II: Primatus petrinus in s. Scriptura sollemniter confertur
Subarticulus III: Primatus petrinus in s. Scriptura luculenter illustratur
Subarticulus IV: Primatus petrinus in s. Scriptura perenniter stabilitur
Articulus II: De primatu romani pontificis
Subarticulus I: Petrus romano pontifici primatum reliquit
Subarticulus II: Romani pontifices primatum sibi semper attribuerunt
Subarticulus III: Patres primatum romani pontificis semper docuerunt
Subarticulus IV: Ecclesia tota primatum romani pontificis semper agnovit
Subarticulus V: Scholia de vi et ortu primatus romani
Dissertatio III: De inventione ecclesiae
Caput I: De explicatione notarum
Articulus I: Unitas ecclesiae
Subarticulus I: Unitas confessionis symbolicae
Subarticulus II: Unitas communionis socialis
Articulus II: Sanctitas ecclesiae
Subarticulus I: Sanctitas simpliciter accepta
Subarticulus II: Sanctitas emphatice accepta
Sanctitas simpliciter intellecta iis fidelibus competit, qui saltem a peccatis gravibus abstinent, praecepta gravia adimplent ac proinde in statu gratiae sanctificantis sunt, qua Christo capiti tamquam membra vivida inseruntur. Ab hac sanctitate per gradus diversos ascenditur ad sanctitatem eximiam sive emphatice intellectam, quae eminet heroicitate virtutum et operatione miraculorum, i. e. quae consistit in heroicitate virtutum et confirmatur operatione miraculorum.
-
Heroicitate virtutum. Heroica virtus christiana ea dicitur virtutis perfectio et excellentia, "quae facit, ut homo circa materiam illius virtutis supra communem aliorum hominum (scil. etiam iustorum) operandi modum operetur et in hoc Deo similis sit"1. Iam quidem attentis huius virtutis altitudine et hominum infirmitate manifestum est, comparate pauciores fideles ad tam eximiam sanctitatem perventuros esse. Attamen omni tempore saltem aliqua membra heroicitate virtutum totam ecclesiam illustrare patet ex ipsius auctore, fine, natura. Auctor ecclesiae Christus Iesus non solum enituit exemplo altissimae sanctitatis, sed diserte suum exemplum imitandum nobis proposuit. Atqui fieri nequit, quin nonnulli saltem discipuli exemplum hoc imitantes Magistro similes sint eximiae virtutis exercitio.2 Finis ecclesiae is est, ut integram religionem christianam conservet et exerceat. Atqui sanctitas eximia est apex, flos, fructus totius religionis christianae. Nam Christus "dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate, et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum"3 "ut essemus sancti et immaculati in conspectu eius in caritate"4. Natura ecclesiae est eximie sancta, cum ecclesia sit Christi corpus5, Christi sponsa6, Christi plenitudo7, Christus mysticus. Atqui haec sanctissima ecclesiae natura necessario et efficaciter se manifestabit actibus eximiae sanctitatis. Ergo omni tempore ecclesia spectabilis erit virtute heroica aliquorum membrorum. Immo etiam:
-
Operatione miraculorum. Revera Christus ecclesiae omnium temporum miracula promisit operanda praecipue per sanctos. Iterum enim dixit: "Signa autem eos, qui crediderint, haec sequentur: in nomine meo daemonia eiicient, linguis loquentur novis, serpentes tollent, et si mortiferum quid biberint, non iis nocebit; super aegros manus imponent, et bene habebunt… Amen, amen dico vobis, qui credit in me, opera, quae ego facio, et ipse faciet, et maiora horum faciet."8
Miracula perpetuo affutura esse in ecclesia verba haec diserte enuntiant, cum "signa (σημεῖα)" et "opera (ἔργα)" fidei simpliciter annexa memorent, fides vero ecclesiae numquam defectura sit. Miracula autem praecipue per sanctos patratum iri eadem verba Salvatoris implicite saltem indicant. Nam non omnes fideles ad miracula patranda delectos esse constat tum factis historiae tum fine miraculorum. Factis historiae patet numquam, ne apostolorum quidem aevo, omnes credentes charisma miraculorum habuisse, sed eos plerumque tantum, qui verbi ministerio et vitae exemplo fidei propagandae atque conservandae eminentiorem curam adhibebant. Et profecto finis miraculorum is maxime est, ut opera miraculosa sint fidei et sanctitatis criteria ac quasi sigilla.9 Igitur miracula convenienter et communiter fiunt per eos, qui fide et sanctitate inter omnes eminent. Hi per excellentiam "credentes" vocari merentur, atque de eis proinde valet Christi promissio: "Opera, quae ego facio, et ipse faciet, et maiora horum faciet."