Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

1. Definitionibus infallibilibus ecclesiae fides firma praestanda est, uti per se patet. Attamen fides ista diversa est, prout definitiones attinent ad veritates revelatas ipsas (obiectum directum infallibilitatis) vel ad veritates cum revelatione connexas (obiectum indirectum infallibilitatis). Si definitio attinet ad ipsas veritates revelatas, assensus ei debitus vocatur fides divina; sin vero definitio attinet ad veritates cum revelatione connexas, assensus ei debitus vocatur fides ecclesiastica. Illa immediate nititur auctoritate Dei, mediate tantum auctoritate ecclesiae; ista immediate nititur auctoritate ecclesiae, mediate tantum auctoritate Dei, qui ecclesiam ab errore praeservat.¹ Utriusque autem fidei, divinae scil. et ecclesiasticae, eadem debet esse firmitas assensus super omnia, cum utraque nitatur auctoritate infallibili. Qui negat veritatem ad fidem divinam spectantem, est haereticus; qui autem negat veritatem ad fidem ecclesiasticam spectantem, non quidem est haereticus, sed tamen erroneus in fide.

2. Decretis ecclesiae authenticis non infallibilibus praestandus est assensus religiosus, quamvis non super omnia firmus. Decreta haec non merentur assensum super omnia firmum, quippe cum eorum veritas non absolute constet; expostulant tamen assensum religiosum, quia procedunt a magisterio per Christum instituto et Christi auctoritate insignito.² Assensus istis decretis adhibendus duo complectitur: silentium obsequiosum sive subiectionem externam, quae postulat, ut locutione, scriptione aliisque actionibus externis contra decreta lata abstineatur; necnon mentis obsequium sive subiectionem internam, qua doctrinae talibus decretis propositae habeantur ut practice tutae et sequendae.

Iste assensus eo firmior esse debet, quo altius est tribunal authenticum declarationem respectivam edens, et quo intimior est nexus exsistens inter decretum et doctrinam catholicorum communem et constantem. Unde Pius IX³ declarat: "Cum agatur de illa subiectione, qua ex conscientia omnes catholici obstringuntur, . . . sapientibus catholicis haud satis esse, ut ecclesiae dogmata recipiant et venerentur, verum etiam opus esse, ut se subiciant tum decisionibus, quae ad doctrinam pertinentes a pontificiis congregationibus proferuntur, tum iis doctrinae capitibus, quae communi et constanti catholicorum consensu retinentur ut theologicae veritates et conclusiones ita certae, ut opiniones eisdem doctrinae capitibus adversae quamquam haereticae dici nequeant, tamen aliam theologicam mereantur censuram."⁴

Quodsi demum aliquando decreto authentico rationes graves et solidae adversari videantur, licebit formidare, condicionate assentire, dubitare, immo etiam prorsus suspendere assensum internum atque reverenter appellare ad altius tribunal, scil. ab episcopo ad congregationem romanam, a congregationibus ad summum pontificem vel ad concilium. Si autem appellatione non obstante ecclesia decretum latum sustinuerit, acquiescendum omnino erit. Quamvis enim in huiusmodi decretis non sit doctrina obiective secura, inest tamen illis subiectiva securitas, quia semper securum et meritorium est non violare debitam submissionem erga magisterium divinitus institutum.