Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

Ecclesia sancta dicitur, quatenus est institutum essentialiter sanctum et quatenus est institutum efficaciter sanctificans. Eam esse institutum essentialiter sanctum patet, cum ratione originis, finis, capitis et animae sit divina. Ostendendum vero est eam etiam esse institutum efficaciter sanctificans, i. e. elementum divinum ecclesiae efficaciter promovere sanctitatem elementi humani, et quidem sanctitatem simpliciter acceptam et sanctitatem emphatice acceptam.

"Sanctitas dicitur, per quam mens hominis se ipsam et suos actus applicat Deo."¹ Ecclesia ergo, ut sit efficaciter sancta, fidelium mentes et actus Deo applicare debet, i. e. eorum vitam externam et internam fuga peccatorum cultuque virtutum conformare debet voluntati divinae. Hac sanctitate ecclesiam veram a falsis distingui indubium fit ex verbis Salvatoris: "A fructibus eorum cognoscetis eos … Omnis arbor bona fructus bonos facit: mala autem arbor malos fructus facit."² Arbor bona habet naturam frugiferam, exercet virtutem frugiferam et reapse fert fructus bonos. Ita et ecclesia Christi emineat sanctitate doctrinae, mediorum et membrorum.

1. Sanctitate doctrinae. Etenim Christus, sanctitas ipsa, absque dubio doctrinam sanctam praedicavit, i. e. talem, quae homines ad sanctitatem moralem impellat ipsisque viam perfectionis commonstret: "Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester caelestis perfectus est."³ Unde etiam ecclesia Christi homines ad sanctitatem obliget et ducat. Si vero societas quaelibet religiosa homines non informet ad sanctitatem, multoque magis, si bona opera externa vel perfectionem internam mentis et cordis parvi faciat, non potest esse vera Christi ecclesia.

2. Sanctitate mediorum. Christus, cum impossibilia non iubeat, etiam adiumenta providit, quibus homines debiles ad sanctitatem pervenirent: "Quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri;"⁴ "Christus dilexit ecclesiam et seipsum tradidit pro ea, ut illam sanctificaret;"⁵ "Dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum."⁶ Ergo etiam ecclesia Christi studeat omnia ea media et subsidia efficacia praebere, quae ad sanctitatem attingendam necessaria, utilia, apta sunt. Quodsi coetus religiosus de his mediis parum curet vel ea prorsus negligat, Christi ecclesia non est.

3. Sanctitate membrorum. Non quidem omnia membra ecclesiae sancta sunt. Nam peccatores quoque in illa inveniri iam ostendimus. Attamen praeter peccatores etiam membra sancta in ipsa semper exsistent. Etenim si in agro adsunt zizania, adest simul et triticum; si in convivio apparet homo veste nuptiali destitutus, alii hac veste induti conspiciuntur; in sagena praeter malos pisces etiam boni reperiuntur; simul cum virginibus stultis et prudentes spectantur. Et licet interdum plures sint mali quam boni in ecclesia, tamen, quia denominatio fit a parte potiore et saniore, ecclesia simpliciter sancta dici potest. Ipsi ideo apostoli christianos vocant sanctos, quia omnes ad sanctitatem destinantur atque multi saltem eorum revera sancti sunt. Sic Paulus scribit "omnibus, qui sunt Romae, dilectis Dei, vocatis sanctis"⁷; "ecclesiae Dei, quae est Corinthi, sanctificatis in Christo Iesu"⁸; "omnibus sanctis, qui sunt Ephesi".⁹ Ex his omnibus non solum certo colligimus sanctitatem simpliciter dictam numquam deesse verae ecclesiae, sed iam insuper coniicimus sanctitatem quoque eximiam sive cum emphasi dictam semper in ea fulgere.

Sanctitas simpliciter intellecta iis fidelibus competit, qui saltem a peccatis gravibus abstinent, praecepta gravia adimplent ac proinde in statu gratiae sanctificantis sunt, qua Christo capiti tamquam membra vivida inseruntur. Ab hac sanctitate per gradus diversos ascenditur ad sanctitatem eximiam sive emphatice intellectam, quae eminet heroicitate virtutum et operatione miraculorum, i. e. quae consistit in heroicitate virtutum et confirmatur operatione miraculorum.

1. Heroicitate virtutum. Heroica virtus christiana ea dicitur virtutis perfectio et excellentia, "quae facit, ut homo circa materiam illius virtutis supra communem aliorum hominum (scil. etiam iustorum) operandi modum operetur et in hoc Deo similis sit"¹. Iam quidem attentis huius virtutis altitudine et hominum infirmitate manifestum est, comparate pauciores fideles ad tam eximiam sanctitatem perventuros esse. Attamen omni tempore saltem aliqua membra heroicitate virtutum totam ecclesiam illustrare patet ex ipsius auctore, fine, natura. Auctor ecclesiae Christus Iesus non solum enituit exemplo altissimae sanctitatis, sed diserte suum exemplum imitandum nobis proposuit. Atqui fieri nequit, quin nonnulli saltem discipuli exemplum hoc imitantes Magistro similes sint eximiae virtutis exercitio.² Finis ecclesiae is est, ut integram religionem christianam conservet et exerceat. Atqui sanctitas eximia est apex, flos, fructus totius religionis christianae. Nam Christus "dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate, et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum"³ "ut essemus sancti et immaculati in conspectu eius in caritate"⁴. Natura ecclesiae est eximie sancta, cum ecclesia sit Christi corpus⁵, Christi sponsa⁶, Christi plenitudo⁷, Christus mysticus. Atqui haec sanctissima ecclesiae natura necessario et efficaciter se manifestabit actibus eximiae sanctitatis. Ergo omni tempore ecclesia spectabilis erit virtute heroica aliquorum membrorum. Immo etiam:

2. Operatione miraculorum. Revera Christus ecclesiae omnium temporum miracula promisit operanda praecipue per sanctos. Iterum enim dixit: "Signa autem eos, qui crediderint, haec sequentur: in nomine meo daemonia eiicient, linguis loquentur novis, serpentes tollent, et si mortiferum quid biberint, non iis nocebit; super aegros manus imponent, et bene habebunt… Amen, amen dico vobis, qui credit in me, opera, quae ego facio, et ipse faciet, et maiora horum faciet."⁸

Miracula perpetuo affutura esse in ecclesia verba haec diserte enuntiant, cum "signa (σημεῖα)" et "opera (ἔργα)" fidei simpliciter annexa memorent, fides vero ecclesiae numquam defectura sit. Miracula autem praecipue per sanctos patratum iri eadem verba Salvatoris implicite saltem indicant. Nam non omnes fideles ad miracula patranda delectos esse constat tum factis historiae tum fine miraculorum. Factis historiae patet numquam, ne apostolorum quidem aevo, omnes credentes charisma miraculorum habuisse, sed eos plerumque tantum, qui verbi ministerio et vitae exemplo fidei propagandae atque conservandae eminentiorem curam adhibebant. Et profecto finis miraculorum is maxime est, ut opera miraculosa sint fidei et sanctitatis criteria ac quasi sigilla.⁹ Igitur miracula convenienter et communiter fiunt per eos, qui fide et sanctitate inter omnes eminent. Hi per excellentiam "credentes" vocari merentur, atque de eis proinde valet Christi promissio: "Opera, quae ego facio, et ipse faciet, et maiora horum faciet."