Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

1. Christus apostolis praepositis ecclesiae dicit: "Euntes in mundum universum praedicate evangelium omni creaturae. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; qui vero non crediderit, condemnabitur."¹ "Qui vos audit, me audit: et qui vos spernit, me spernit. Qui autem me spernit, spernit eum, qui misit me."² "Si autem ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus."³ "Amen dico vobis, quaecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in caelo: et quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in caelo."⁴ His et similibus verbis Dominus clare docet homines spreta ecclesia a Deo sperni, nullam remissionem peccatorum accipere et demum damnari.

2. Apostoli apostatas ab ecclesia damnationi addicunt. Ita Paulus haereticum, i. e. hominem, qui defecit ab ecclesia, vitari iubet his verbis: "Subversus est, qui eiusmodi est, et delinquit, cum sit proprio iudicio condemnatus."⁵ Ioannes, licet apostolus amoris, de haereticis ait: "Si quis venit ad vos et hanc doctrinam non affert, nolite recipere eum in domum nec Ave ei dixeritis."⁶ De eodem apostolo refert Irenaeus: "Et sunt, qui audierunt eum [Polycarpum] dicentem, quoniam Ioannes, Domini discipulus, in Epheso iens lavari, cum vidisset intus Cerinthum, exilierit de balneo non lotus, dicens, quod timeat, ne balneum concidat, cum intus esset Cerinthus, inimicus veritatis."⁷

3. Patres haereticos et schismaticos formales a salute excludunt. Ignatius martyr: "Ne erretis fratres: si quis schisma facientem sectatur, regni divini haereditatem non consequitur."⁸ Origenes: "Nemo ergo sibi persuadeat, nemo semetipsum decipiat: extra hanc domum, i. e. extra ecclesiam nemo salvatur."⁹ Cyprianus: "Quisquis ab ecclesia segregatus adulterae iungitur, a promissis ecclesiae separatur, nec perveniet ad Christi praemia, qui reliquit ecclesiam Christi. Alienus est, profanus est, hostis est. Habere non potest Deum patrem, qui ecclesiam non habet matrem."¹⁰ Augustinus: "Extra ecclesiam totum potest habere [schismaticus Emeritus] praeter salutem. Potest habere honorem, potest habere sacramentum, potest cantare Alleluia, potest respondere Amen, potest evangelium tenere, potest in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti fidem et habere et praedicare: sed nusquam nisi in ecclesia catholica salutem poterit invenire."¹¹ "Quisquis ergo ab hac catholica ecclesia fuerit separatus, quantumlibet laudabiliter se vivere existimet, hoc solo scelere, quod a Christi unitate disiunctus est, non habebit vitam, sed ira Dei manet super eum."¹² Theodoretus: "Nobis autem quoque salus per ecclesiam provenit; qui vero sunt extra illam, non fruuntur aeterna vita."¹³

Ergo enuntiatum de sola ecclesia salvante ab ipso Christo promulgatum, ab apostolis constanter professum et a primis iam saeculis christianis firmiter celebratum est; immo hoc axioma per se constat ex eo, quod ecclesia in concreto idem est ac religio christiana, sola salutis mediatrix. Proinde: 1°. homines quotquot salvari volunt, votis omnibus ecclesiam quaerere, eam ingredi et in ea usque ad finem permanere tenentur; 2°. ecclesia summopere niti debet suae ipsius propagationi, conservationi et efficaciae, reiectis schismate, haeresi et omni errore;¹⁴ 3°. adversarii catholicam ecclesiam immerito obiurgant de "intolerantia" propterea quod axioma supra expositum et probatum sibi applicat. Quicumque enim coetus christianus vera ecclesia Christi esse vult, etiam contendere debet se unicum esse salutis institutum; quicumque vero coetus christianus tenet se non esse unicum salutis institutum, eo ipso praedicat se non esse veram ecclesiam Christi.