Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica

1. Magisterium totius ecclesiae dispersae intelligitur doctrina, quam episcopatus universus exercitio ordinario et quotidiano ubique terrarum proponit. Doctrinam universi tantum episcopatus hic respicimus propterea, quia Iesus Christus, uti ostendimus, non singulis episcopis infallibilitatem contulit, sed episcopatui universo, quatenus cum summo pontifice moraliter unitus collegium apostolicum repraesentat.¹ Universalitas autem sive consensus magisterii dispersi est vel moralis vel physicus. Consensus physicus seu mathematicus omnes omnino episcopos in unam flectit sententiam; consensus moralis adest, si fere omnes episcopi idem sentiunt. Non requiritur consensus physicus, sed sufficit moralis. Singulis enim episcopis non tantum deest infallibilitas iuris, sed facti, i. e. non tantum possunt errare singuli, sed eo ipso probantur errare, quia et quoties universitati docentium se opponunt. Ergo eorum opinio dissentiens non est attendenda, sed sequenda est doctrina consentiens ecclesiae moraliter universalis.

2. Infallibilitas magisterii totius ecclesiae dispersae proponentis fidem probatur ex Christi verbis, ex ecclesiae indefectibilitate et ex antiquitatis persuasione.

a) Ex Christi verbis, quibus magisterio ecclesiae assistentiam suam in docendo promisit: "Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi."² Christus ergo assistentiam suam ac proinde infallibilitatem magisterio ecclesiastico promisit "omnibus diebus". Atqui si magisterium ecclesiasticum infallibile non esset nisi in conciliis collectum, illusoria forent illa verba Christi, cum concilia celebrari non possint "omnibus diebus". Ergo infallibilitas in docendo minime arctatur conciliis.

b) Ex ecclesiae indefectibilitate. Cum fideles in credendo sequantur et sequi debeant magisterium quotidianum episcoporum eorumque delegatorum, deficiente magisterio quotidiano deficeret etiam fides fidelium ac proinde ipsius ecclesiae. Atqui fides ecclesiae numquam potest deficere.³ Ergo semper erit infallibile magisterium ordinarium et universale ecclesiae.

c) Ex antiquitatis persuasione. Ecclesia nullo non tempore fidem proposuit haeresesque peremptorie repulit consensu magisterii universali et quotidiano. Ita primis tribus saeculis, quibus nulla concilia oecumenica erant, communiter, posterioribus saeculis frequenter haereticos damnavit fidemque veram statuit et tutata est consensu extraconciliari. Sic s. Augustinus pelagianos ad concilium provocantes redarguit: "Aut vero congregatione synodi opus erat, ut aperta pernicies damnaretur? quasi nulla haeresis aliquando nisi synodi congregatione damnata sit: cum potius rarissimae inveniantur, propter quas damnandas necessitas talis exstiterit; multoque sint atque incomparabiliter plures, quae ubi exstiterunt, illic improbari damnarique meruerunt, atque inde per ceteras terras devitandae innotescere potuerunt ... Verum istorum superbia ... hanc etiam gloriam captare intelligitur, ut propter illos orientis et occidentis synodus congregetur. Orbem quippe catholicum, quoniam Domino eis resistente pervertere nequeunt, saltem commovere conantur."⁴

Magisterio extraconciliari totius ecclesiae et definitionibus sollemnibus conciliorum accedunt demum: