Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Posita veritate sacramenti Eucharistiae, vult Sanctus Thomas obiectiones haereticorum solvere¹. Et primo, ponit ipsas obiectiones; secundo, illis respondet, capite sequenti.

Quantum ad primum, dicit primo, quod, sicut Christo proferente praedicta verba quidam discipulorum turbati sunt dicentes, Durus est hic sermo, etc.: ita et contra Ecclesiae doctrinam insurrexerunt haeretici, dicentes in hoc sacramento non esse realiter corpus et sanguinem Christi, sed significative tantum. Unde cum Christus dixit, demonstrato pane, Hoc est corpus meum, sensus est, Hoc est signum et figura corporis mei: secundum quem modum etiam Apostolus I Cor. x, dixit, Petra autem erat Christus. Et sic de aliis auctoritatibus dicunt.

Dicit secundo, quod huiusmodi opinionis occasionem sumunt ex verbis Domini, qui de hac re loquens, ut scandalum discipulorum quod ortum fuerat sopiretur, quasi seipsum exponens, ait: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt.

Dicit tertio, quod inducuntur etiam ad dissentiendum ex multis difficultatibus quae ad hanc Ecclesiae doctrinam sequi videtur.

II. Prima est quomodo corpus Christi in altari esse incipiat: cum manifestum sit ipsum non semper in hoc altari fuisse. Non enim hoc videtur fieri posse per conversionem alicuius in corpus Christi: cum nihil in praeexistens convertatur, eo quod id in quod aliquid convertitur, per huiusmodi conversionem esse incipiat. Manifestum est autem corpus Christi praeextitisse. — Similiter nec per mutationem loci. Tum quia oporteret dicere quod, cum Christus incipit esse in hoc altari, desinit esse in caelo. — Tum quia nullus motus localis terminatur simul ad duo loca. Manifestum est autem hoc sacramentum simul in diversis altaribus celebrari.

Secunda est ex loco. Tum quia videtur, cum in hoc sacramento seorsum sint panis et vinum in locis separatis, quod Christus non remaneat integer: quia partes alicuius semoti in diversis locis non continentur, ipso integro permanente. Tum quia videtur impossibile quod verum corpus Christi totum et integrum sit ubi videtur esse panis: cum impossibile sit ut maius corpus in loco minoris includatur. Tum quia hoc sacramentum in pluribus locis celebrari contingit: impossibile est autem unum corpus in pluribus locis existere.

Tertia difficultas est ex iis quae in hoc sacramento sensu percipimus. Omnia enim accidentia panis et vini sentimus. Huiusmodi autem neque in corpore Christi esse possunt sicut in subiecto, nec in aere: quia, cum plurima eorum sint naturalia, requirunt subiectum determinatae naturae. — Neque possunt per se existere: cum accidentis esse sit inesse; et accidentia individuari non possint nisi per subiectum. — Ex quo relinquitur quod sint in substantia panis et vini. Et consequenter quod ibi non sit substantia corporis Christi: cum impossibile videatur duo corpore esse simul.

Quarta est ex passionibus et actionibus quae apparent in pane et vino post consecrationem sicut ante. Quia si vinum in magna quantitate sumeretur, inebriaret; et panis confortaret et nutriret. Videntur etiam putrefieri², etc. Quae corpori Christi convenire non possunt.

Quinta difficultas est ex fractione panis. Quae quidem neque sine subiecto esse potest: neque corpus Christi eius subiectum esse potest.