Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV
Francesco Silvestri (1474–1528)
Commentaria in Summam contra Gentiles
First published 1918
In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.
Prooemium
Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis
Caput II: Quod filius Dei sit Deus
Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio
Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio
Caput V: De opinione Arii circa filium Dei
Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei
Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat
Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii
Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam
Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis
Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia
Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis
Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam
Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis
Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam
Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus
Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona
Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur
Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae
Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur
Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum
Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti
Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio
Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum
Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus
Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae
Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem
Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem
Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem
Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi
Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi
Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam
Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem
Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis
Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo
Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo
Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi
Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi
Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis
Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei
Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei
Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta
Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus
Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine
Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto
Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem
Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam
Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum
Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros
Caput L: Obiectiones contra peccatum originale
Posita determinationem veritatis circa peccatum originale, vult consequenter Sanctus Thomas quasdam obiectiones excludere1. Circa hoc autem duo facit: primo, ponit ipsas obiectiones; secundo, illis respondet, capite sequenti.
Prima ergo ratio est, quia peccatum unius aliis non imputatur ad culpam: ut patet Ezech. XVIII, Filius etc.
Secunda: quia, si dicatur unicuique in hoc imputari suum peccatum, non autem alterius, ex eo quod omnes in Adam peccante peccaverunt, ut videtur Apostolus dicere: — hoc non valet. Quia illi qui ex Adam nati sunt, in eo nondum erant actu, sed virtute tantum.
Tertia est, quia, si dicatur nos peccasse in Adam eo quod originaliter ab eo in nos peccatum proveniat simul cum natura: — hoc videtur impossibile. Quia accidens non potest traduci nisi subiectum traducatur. Anima autem rationalis, quae est peccati subiectum, non traducitur in nos a primo parente, sed a Deo singillatim creatur in unoquoque.
Quarta est, quia sequetur quod etiam Christus peccato originali subiectus fuerit: cum etiam ipse a primo parente originem duxerit.
Quinta est, quia quod consequitur aliquod secundum suam originem naturalem, est naturale. Quod autem est naturale alicui, non est peccatum in ipso.
Sexta quia, si dicatur peccatum derivari per originem, non inquantum est naturalis, sed inquantum est vitiata: — hoc stare non potest. Quia defectus in opere naturae non accidit nisi propter defectum alicuius naturalis principii. Non est autem attendere alicuius naturalis principii corruptionem in humano semine.
Septima est, quia peccata quae proveniunt in operibus naturae per corruptionem alicuius principii, non fiunt semper vel frequenter.
Octava est, quia origo humana, cum sit actus potentiae generativae, quae nullo modo participat ratione, non potest habere in se vitium quod pertineat ad genus culpae. Et consequenter nec defectus per vitiatam originem in prole proveniens potest habere rationem culpae: cum effectus suis causis sint conformes.
Nona est quia, cum secundum Dionysium, naturae bonum per peccatum non tollatur; et generatio sit actus naturae: non potuit per peccatum primi hominis vitiari humanae generationis origo.
Decima est, quia in his quae non pertinent ad rationem speciei, non oportet filium parentibus assimilari. Peccatum autem non potest pertinere ad rationem speciei: cum sit corruptio naturalis ordinis.
Undecima est, quia filii magis assimilantur proximis parentibus quam remotis. Contingit autem quod proximi parentes sunt sine peccato; et quod in actu generationis nullum peccatum committatur.
Duodecima est, quia sequitur quod etiam iustitia et satisfactio Adae per eum ad alios transivit: cum maioris virtutis sit bonum in agendo quam malum.
Ultima est quia, pari ratione, etiam peccata aliorum parentum deveniunt ad posteros; et sic posteriores semper sunt magis onerati peccatis.