Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Secundus error, propinquus praecedenti, fuit Valentini dicentis quod Christus non terrenum corpus habuit, sed de caelo portavit; et quod nihil de matre accepit, sed per eam quasi per aquaeductum transivit. Confirmabat autem errorem ex auctoritate Sacrae Scripturae: Joan. III, Nemo ascendit etc.; et Joan. VI, Descendi etc.; et I Cor. XV, Primus homo etc.

Procedebat autem, sicut et praecedens, ex una falsa radice: scilicet quia ipsi credebant omnia terrena a diabolo esse creata. Cum enim Filius Dei ad hoc apparuerit ut dissolvat opera diaboli, ut dicitur I Joan. III, non ei competebat ut de creatura diaboli corpus acciperet, cum etiam dicatur II Cor. VI, Quae societas etc.

II. Contra autem hunc errorem arguitur primo, quia sequitur id quod ex errore Manichaei sequebatur: scilicet quod Christus non fuerit verus homo, sed apparens, etc. — Probatur sequela, supponendo quod uniuscuiusque speciei sint determinata principia essentialia, scilicet materia et forma, ex quibus materialis speciei ratio constituitur. Si enim corpus Christi non fuit terrenum, non fuit in ipso vera caro et verum os, quae sunt propria materia hominis, cum ignis, aer, aqua, terra, et huiusmodi, sint horum propria materia. Ergo etc.

Secundo. Non decuit quod Dei Filius dignitatem naturae assumptae ad peius aliquid traheret, sed magis quod ipsam exaltaret. Sed corpus caeleste est incorruptibile secundum naturam, et inalterabile, et extra suum ubi transferri non potest. Ergo hoc non ad inferiora portavit, sed magis terrenum et passibile incorruptibile reddidit et caeleste.

Tertio. Corpus David terrenum fuit. Ergo et corpus Christi: cum, secundum Apostolum, factus sit Filius Dei ex semine David secundum carnem.

Quarto. Filius Dei dicitur ex Maria factus et natus: Galat. IV, et Matth. I. Hoc autem non diceretur si per eam sicut per fistulam transisset, nihil ex ea assumens. Ergo etc.

Quinto. Non posset dici Mater Iesu Maria. Ergo etc.

Sexto. Sequitur quod nos non sumus ex uno cum ipso; et consequenter neque fratres eius possumus dici. Neque etiam ipse participavit carni et sanguini: cum haec ex elementis inferioribus componantur. Hoc autem est contra ea quae dicuntur Heb. II. Ergo etc.

III. Ad ea vero quibus innituntur, dicitur primo, quod Christus non descendit de caelo secundum corpus aut animam, sed secundum quod Deus. Quod ostenditur quia, cum dixisset, Nemo etc., adiunxit, Filius hominis, qui est in caelo, in quo ostendit se ita descendisse de caelo quod tamen in caelo esse non desierit: quod est proprium deitatis, iuxta illud Ierem. XXIII, Caelum et terram ego impleo.

Dicitur secundo, quod iste descensus Filii Dei non intelligitur secundum motum localem: sed secundum hoc quod terrenam sibi substantiam copulavit.

2. Advertendum quod, cum divina sub similitudinibus corporalium intelligamus, ad significandum novum modum essendi Dei in terris, utitur Scriptura nomine descensus, non quidem hoc nomine intelligendo motum localem, quo corpus, accedendo ad unum locum, recedit ab altero; sed tantum novum modum essendi in terris, per assumptionem scilicet terrenae substantiae. Licet enim Deus, ante incarnationem, esset in caelo et in terra, non erat tamen per hunc modum ut ei esset humana natura in unitate personae copulata. Et ideo dicitur de caelo descendisse, quia humanam naturam, quae non est caelestis sed terrena, sibi copulavit et univit.

Ad radicem vero positionis dicitur quod est falsa: ut ostensum est superius secundo Libro.