Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV
Francesco Silvestri (1474–1528)
Commentaria in Summam contra Gentiles
First published 1918
In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.
Prooemium
Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis
Posito prooemio, accedit Sanctus Thomas ad determinationem eorum quae de Deo per revelationem a nobis cognoscuntur, secundum ordinem propositum1: nam primo determinat de pertinentibus ad Trinitatem; secundo, de pertinentibus ad Incarnationem, cap. xxvii; tertio, de iis quae ad futuram resurrectionem spectant, cap. lxxix.
Circa primum duo facit: primo, ostendit esse in divinis generationem, paternitatem et filiationem; secundo, ostendit etiam Spiritum Sanctum in divinis esse, cap. xv.
Circa primum duo facit: primo, ostendit ex auctoritate Sacrae Scripturae ista in divinis esse; secundo, ponit rationes contra divinam generationem, et solvit, cap. x sqq.
Circa primum duo facit: primo, ostendit quod dictum est; secundo, quod Filius Dei sit Deus, capite sequenti probat.
I. Quantum ad primum, ponitur haec conclusio: Sacra Scriptura tradit nobis in divinis paternitatis et filiationis ac generationis nomina, Iesum Christum Filium Dei contestans.
De paternitate et filiatione probatur primo auctoritate Novi Testamenti: scilicet, Matth. xi, Nemo novit Filium etc.; Marci i, Initium Evangelii etc.; Ioan. iii, Pater diligit Filium etc.; Ioan. v, Sicut Pater etc.; Pauli ad Rom. 1, Segregatum etc.; ad Heb. 1, Multifarie etc.
Secundo probatur auctoritate Veteris Testamenti: scilicet, Proverb. xxx, Quod nomen est eius etc.; Psalmi ii, Dominus dixit ad me etc.; et Psalmi lxxxviii, Ipse invocavit me etc.
Si autem dicatur prima verba Psalm. ad David referri, ultima autem ad Salomonem: - primum quidem constat esse falsum, quia subditur ibidem, Ego hodie genui te, et, Dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae: quod David non convenire historia Libri Regum declarat, ex qua apparet regnum eius non fuisse usque ad terminos terrae dilatatum. Secundum etiam constat esse falsum, quia subditur, Ponam in saeculum saeculi sedem eius etc.: quod Salomoni convenire non potest. Ex quo infert Sanctus Thomas quod, cum quaedam praedictis verbis annexa David vel Salomoni possint congruere, quaedam vero nequaquam, de ipsis dicuntur, secundum morem Scripturae, in alterius figuram, in quo universa compleantur.