Universa Philosophia
Pedro Hurtado de Mendoza (1578–1641)
First published 1624
Hurtado de Mendoza, Universa Philosophia (Lyon 1624): the Summulae and the Logica through Disputatio VII, with an original English translation. The rest of the work follows in later append batches.
✦ This work is being completed — add a section.
Summulae
Institutio tyronis de arguendi ratione
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Disputatio I. De terminis propositionum, et eorum unione.
Aristoteles primo Physicorum
Sectio I. Quid sint subiectum, praedicatum, et unio?
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
Sectio II. Terminorum definitio.
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. De termino vocali, scripto, et mentali.
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Sectio IV. De terminis significativis, et non significativis.
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Signum significativum ad placitum
Sectio V. Divisiones termini mentalis.
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
Sectio VI. De termino universali, particulari, confuso, et determinato, superiori, et inferiori.
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
§ 65
§ 66
Sectio VII. De transcendentibus, et non transcendentibus.
§ 67
§ 68
Sectio VIII. De termino univoco, aequivoco, et analogo.
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
Sectio IX. De termino absoluto, et connotativo.
§ 74
§ 75
§ 76
§ 77
§ 78
§ 79
§ 80
§ 81
§ 82
§ 83
§ 84
§ 85
§ 86
§ 87
Sectio X. De categorematico, et syncategorematico.
§ 88
Dices categorematicos significare
§ 90
§ 91
§ 92
Sectio XI. Concretus, abstractus, complexus, et incomplexus, copulativus, et non copulativus.
§ 93
§ 94
§ 95
§ 96
§ 97
§ 98
§ 99
§ 100
§ 101
§ 102
§ 103
Sectio XII. De termino negatiuo, et non negatiuo: contrario, et contradictorio.
§ 104
§ 105
§ 106
§ 107
§ 108
Sectio XIII. De termino primae, et secundae intentionis: pertinente, et impertinente.
§ 109
§ 110
§ 111
Disputatio II. De proprietatibus terminorum.
Sectio I. De suppositione.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
Sectio II. Suppositio formalis, et materialis.
§ 11
§ 12
Sectio III. Suppositio simplex et personalis.
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio IV. Suppositio communis, et singularis.
§ 21
§ 22
§ 23
Sectio V. Suppositio distributiva, copulata, determinata, naturalis, accidentalis.
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
Sectio VI. De ascensu atque descensu.
§ 33
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
Sectio VII. De ampliatione, restrictione, alienatione, diminutione.
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
Sectio VIII. De appellatione.
§ 50
§ 51
§ 52
Disputatio III. De oratione, eius partibus, et divisione.
Sectio I. De nomine.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Sectio II. De verbo.
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
Sectio III. De Oratione.
§ 19
§ 20
§ 21
Disputatio IV. De propositione.
Sectio I. Propositionem definio.
§ 1
§ 2
§ 3
Sectio II. De materia, qualitate, et quantitate propositionis.
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio III. Propositio categorica, hypothetica, complexa, et incomplexa.
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Sectio IV. De aequipollentia simplicium propositionum.
§ 13
§ 14
Sectio V. De conversione simplicis propositionis.
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
Sectio VI. De oppositione simplicis propositionis.
§ 20
§ 21
§ 22
§ 23
Sectio VII. Explicantur praecedens doctrina, et regulae oppositorum.
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
Sectio VIII. De propositione modali.
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
Sectio IX. Explicantur, ac describuntur propositiones modales.
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
Sectio X. Quare omnes propositiones cuiusque figurae sunt mutuo aequipollentes?
§ 42
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
Sectio XI. De quantitate, et qualitate cuiusque figurae.
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
Sectio XII. De oppositione cuiusque figurae cum aliis.
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
Sectio XIII. De exponibili, et exclusiva propositione.
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
Sectio XIV. Difficultates circa hanc doctrinam.
§ 65
§ 66
§ 67
§ 68
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
§ 74
Sectio XV. De exceptivis, et reduplicativis.
§ 75
§ 76
Disputatio V. De modo sciendi.
§ 1
§ 2
Sectio I. De definitione.
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio II. De divisione.
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Sectio III. De argumentatione.
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
Sectio IV. De modo, et figura Syllogismi.
§ 19
§ 20
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
Sectio V. Ostensiva deductio Syllogismorum.
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Sectio VI. Deductio Syllogismorum ad impossibile.
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
Sectio VII. De consequentia.
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
Aliquae voces explicatae.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Logica
Disputatio I: Disputatio I. De obiecto Logicae.
Sectio I. De obiecto, et subiecto in commune.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
Sectio II. Logicae adaequata materia.
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. Utrum voces sint logicae obiectum?
§ 21
Subsectio I. Voces non sunt obiectum adaequatum logicae.
§ 22
Prima sententia docet logicae adaequatum obiectum esse voces. Ea falso imponitur Nominalibus.— PRima sententia docet modum sciendi vocalem esse adaequatum obiectum logicae: quae sententia dat logicae solas voces. Quam opinionem multi abscribunt Nominalibus: qui propterea huius nominis contraxerunt invidiam, quod omnia ad nomina vocesque referrent. Qui tamen longe in alio sensu hanc vocem, nomen, acceperunt: nempe pro conceptu mentali sive pro cognitione: quia cum voces subrogentur pro conceptu formali, acceperunt per metonymiam vocem pro conceptu: quos disp. 5. metaph. saepe defendo contra nonnullos qui nescio an per ansam calumniae, an per contemptum eorum legendi libros contenti primo syllabarum sonitu multa imponunt Nominalibus: quibus homines doctissimos, qui lucem scholis attulerunt, in popularem invidiam adduxerunt. Okamus in logica late probat obiectum logicae esse conceptus mentis:1 item in primum dist. 2. quaest. 8. conceptum mentis vocem appellat, quemadmodum et B. Thomas opusc. 9. q. 1. et initio lib. 1. perihermen. omnia reducit ad voces subrogatas pro conceptibus.2 quin quinque praedicabilia vocantur a Porphyrio quinque voces. In hoc sensu et non in alio Nominales dixerunt modum sciendi vocalem esse logicae obiectum: id est, modum sciendi formalem, quem vocalis significat. Potiori iure ea sententia adscribi potuit Aureolo in prologo fol. 66. asserenti, vocem ut expressivam conceptuum obiectum esse logicae:3 eundem tamen habet explicatum, nempe vocem acceptam formaliter pro conceptu quem exprimit.
§ 23
Ea tamen sententia nunquam potuit inuehi in scholas, nec ratione ulla est probabilis.1 Etenim multa considerat logicus a vocibus aliena. Cum enim dicitur, primam passionem demonstrari per essentiam, illud obiecto convenit, non voci. Vox enim prima passio non monstratur per hanc essentia: quamvis daremus voces ipsas esse id quo demonstratio conficitur. Item cum dicimus demonstrationem generare scientiam, id convenit obiectivae demonstrationi, et formali: obiectivae enim in ratione obiecti; formalis autem quasi efficienter generat scientiam. Tertio, quia logicus agit de signo formali, quod est actus intellectus: voces autem sunt instrumentale signum. Tandem quia modus sciendi eiusque directio sunt formaliter actus intellectus: et qui nihil scit de vocibus, aut scripturis, solo rationis lumine potest cognoscere vim syllogisticam, et eius attributa, et uti logicis praeceptis: quae nequaquam pendent a Graeco idiomate, aut Latino. Omnes autem illi actus sunt logici: ergo logicus multa considerat praeter voces. Denique haec conclusio clarius patebit ex §. 28. ubi voces reiiciam etiam a partiali logicae obiecto.
§ 24
Argumentabere primo, quia logica dicitur a logos, id est sermo: ergo logica agit de vocibus.1 Primum respondeo, summum probari voces esse logicae obiectum partiale, a quo nomen accepit: at non probat eas esse obiectum totale: agit enim de mentali ratiocinatione: unde dicta est ratiocinativa sive scientia rationalis.2 Secundo respondeo sermonem non usurpari nisi pro mentali ratiocinatione: vel pro vocali per metonymiam, qua signum sumitur pro re significata:3 ut cum dicimus leones victos ab aquilis, id est homines, quorum gentilitia sunt leones, victos ab aquilas gestantibus.
§ 25
Secundo argumentaberis: quia modus sciendi est ignoti manifestativus: sed voces manifestant ignota: ergo voces sunt dialecticae obiectum.1 Respondeo primo; etiam modum sciendi formalem esse manifestativum ignoti, ut constabit disput. 10. sect. 1. ac propterea alia praeter voces logicus contemplatur.2 Secundo respondeo duas esse manifestationes ignoti: alteram quando unus actus intellectus aut duo significant clarius aliqua, quae per alium actum significata sunt obscurius: ut actus de animali rationali clarius repraesentant hominem quam hic actus homo. Atque haec ratio est perfectus modus sciendi, quem logica contemplatur. Secunda manifestatio est, qua significamus exterius obiecta ut a nobis concipiuntur; vel significamus directe conceptiones ipsas formales: haec autem manifestatio grammaticae est, non logicae: grammatici enim muneris est suppeditare voces significativas rerum omnium, easque struere ut apte significent.
§ 26
Tertium argumentum: quia logicus agit de subiecto, et praedicato. Porphyrius item disseruit de quinque vocibus.1 Respondeo eadem ratione subiectum illud, et praedicatum etiam convenire mentalibus, nec vocalibus solis: idem dixerim de quinque vocibus Porphyrianis.2 Deinde voces non sunt proprie subiectum, aut praedicatum, sed tantum instrumentaliter: quorum instrumentorum consideratio grammaticae est, et rethoricae; non vero dialecticae.