Universa Philosophia
Pedro Hurtado de Mendoza (1578–1641)
First published 1624
Hurtado de Mendoza, Universa Philosophia (Lyon 1624): the Summulae and the Logica through Disputatio VII, with an original English translation. The rest of the work follows in later append batches.
✦ This work is being completed — add a section.
Summulae
Institutio tyronis de arguendi ratione
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Disputatio I. De terminis propositionum, et eorum unione.
Aristoteles primo Physicorum
Sectio I. Quid sint subiectum, praedicatum, et unio?
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
Sectio II. Terminorum definitio.
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. De termino vocali, scripto, et mentali.
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Sectio IV. De terminis significativis, et non significativis.
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Signum significativum ad placitum
Sectio V. Divisiones termini mentalis.
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
Sectio VI. De termino universali, particulari, confuso, et determinato, superiori, et inferiori.
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
§ 65
§ 66
Sectio VII. De transcendentibus, et non transcendentibus.
§ 67
§ 68
Sectio VIII. De termino univoco, aequivoco, et analogo.
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
Sectio IX. De termino absoluto, et connotativo.
§ 74
§ 75
§ 76
§ 77
§ 78
§ 79
§ 80
§ 81
§ 82
§ 83
§ 84
§ 85
§ 86
§ 87
Sectio X. De categorematico, et syncategorematico.
§ 88
Dices categorematicos significare
§ 90
§ 91
§ 92
Sectio XI. Concretus, abstractus, complexus, et incomplexus, copulativus, et non copulativus.
§ 93
§ 94
§ 95
§ 96
§ 97
§ 98
§ 99
§ 100
§ 101
§ 102
§ 103
Sectio XII. De termino negatiuo, et non negatiuo: contrario, et contradictorio.
§ 104
§ 105
§ 106
§ 107
§ 108
Sectio XIII. De termino primae, et secundae intentionis: pertinente, et impertinente.
§ 109
§ 110
§ 111
Disputatio II. De proprietatibus terminorum.
Sectio I. De suppositione.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
Sectio II. Suppositio formalis, et materialis.
§ 11
§ 12
Sectio III. Suppositio simplex et personalis.
§ 13
Toletus, lib. 2. cap. 1. et Fonseca, lib. 8. cap. 24. et 25. Aiunt, suppositionem simplicem esse usum nominis communis pro suo immediato, et formali significato. Ut haec vox homo sumitur pro ratione hominis ut sic abstracta a Petro, et Paulo, quam rationem immediate et formaliter significat. Personalem suppositionem aiunt esse usum nominis pro re, quam significat mediate, ut homo currit, non sumitur homo pro homine abstracto, sed pro Petro, aut Paulo remote significatis per vocem homo: cui definitioni ita adhaeret Fonseca, ut in metaphysica acriter inuehatur in Nominales, quod illam videantur negare.
§ 14
Doctrinam quam subiiciam de his duabus suppositionibus optime tradit Sotus, 2. parte introductionis, cap. 1. lect. 3. notab. 1. et 5. Ac primum contra Toletum, et Fonsecam, est hoc argumentum in hac propositione: Petrus est individuum subiicibile. Ly Petrus supponit simpliciter, et non personaliter, et in hac Petrus currit supponit personaliter, et non simpliciter, sed in utraque habet immediatum significatum idem, et neutra habet significatum remotum: ergo suppositio simplex, et personalis, non bene disparantur per significatum proximum, et remotum; quia sine ea distinctione obiectorum distinguuntur illae suppositiones. Probo minorem: quia Petrus est individuum subiicibile, non convenit Petro secundum suam personam in se consideratam, sed per denominationem secundae intentionis intellectualis, quia hominem esse speciem ei convenit non ratione personarum humanarum in se, sed per actum intellectus, ergo sicut homo est species, supponitur simpliciter, et non personaliter, ita et Petrus est individuum. Confirmatur: omnis suppositio pro praedicabilibus formaliter, est simplex, ergo et pro subiicibilibus: quia versantur in eodem genere logico. Eam autem suppositionem esse simplicem aperte docet Sotus supra, et Toletus, lib. 1. c. 1. Petrum autem supponi etiam personaliter, nemini dubium. Petrum autem in utraque propositione habere significatum idem, patet; quia Petrus tantum significat rationem hominis contractam per Petreitatem, nec proxime, nec remote aliud significat, sin illud assigna.
§ 15
Secundo argumentor in hac propositione: Homo est species, et in hac homo est animal, homo significat idem immediatum obiectum, et in priori supponitur simpliciter, et in posteriori personaliter, ergo. Maior patet: quia homo est animal, non solum, quia eius inferiora sunt animal, sed secundum rationem communem hominis abstractum est animal: immo quia illa ratio communis est animal, ideo inferiora sunt animal.
§ 16
Est ergo suppositio simplex substitutio termini ad significandam rem, ut subest secundis intentionibus, et ab illis accipit denominationem. Personalis vero ad significandam rem secundum ea quae illi insunt secundum rem independenter a secundis intentionibus. Ita colligitur ex Soto supra sic exponente definitionem communem de primario, et secundario significato. Ait enim definitio communis, suppositionem simplicem esse, qua ponitur terminus pro primario significato, personalem vero pro secundo. ait Sotus: Pro primario in quantum cognitum est, pro secundo vero, quando sumitur sine tali applicatione. At in quantum cognitum est, perinde est, ac in quantum subest secundae intentioni. Probatur primo: quia supponi pro termino, ut subest secundis intentionibus, et ut est a parte rei, sunt diversae suppositiones instituto logico praedicabilium, et praedicamentorum maxime necessariae, ergo debuerunt a dialecticis tradi, sed nulla alia traditur praeter has, ergo. Secundo inductione per omnia praedicabilia, et subiicibilia. Tertio, quia (ut ostendi, §.14.) multae eiusmodi suppositiones non possunt commode distingui nisi hac ratione. Quarto ex nominum etymologia: quia personalis sumitur a persona, secundum quae in illa sunt: simplex autem a modo tendendi in obiecta, nihil in illis efficiendo, sed ea praecise considerando.
§ 17
Hinc colligitur cur in suppositione personali universali locum habeat descensus per inferiora sub eadem voce, secus vero in suppositione simplici: nam homo est animal, habet hunc descensum, Petrus est animal, Paulus est animal; haec vero homo est species, non habet hunc descensum Petrus est species, Paulus est species. ratio a priori: quia in suppositione personali significatur quod convenit rationi communi a parte rei seu primo intentionaliter. sic autem ea omnia conveniunt inferioribus contentis illa ratione communi, ut omni animali convenit esse sensibile, quia a parte rei id convenit animali ut sic: at in suppositione simplici significatur quod convenit rei secundo intentionaliter ex modo concipiendi, hic autem modus diversus est circa rationes communes et particulares: quia circa illas est confusus, et circa has clarus: modo autem claro non possunt convenire proprietates modi confusi. Sic est falsa haec propositio Petrus est species, quia species humana supponitur pro individuis confuse cognitis, Petrus autem pro individuo clare cognito.
§ 18
Sotus supra advertit, posse fieri descensum per inferiora retinendo proprietatem, qua cognoscitur ratio communis, ut homo est species, habet hunc descensum, hic homo, in quantum cognitus homo, est species. Quod est verum, tamen absolute negandum, ut idem Sotus negandum censet, quia cum dicimus hic homo, iam est clara cognitio Petri, de quo sic clare cognito falsum est eum esse speciem. Dicere autem, hic homo in quantum cognitus homo, coniungit terminos repugnantes. Nam hic homo, dicit claram cognitionem Petri, et in quantum homo dicit obscuram eiusdem Petri notitiam.
§ 19
Item adverte contra Fonsecam ex uno termino simplici recte inferri alium simplicem in diverso genere, v.g. Animal est genus homini, ergo aliquod animal est species. Ly aliquod animal simpliciter supponitur, non personaliter, quia esse speciem non convenit alicui animali, nisi ut subest secundae intentioni. Dixi in diverso genere: quia ex suppositione simplici generica, et praedicabili infertur suppositio simplex, specifica, aut individua subiicibilis. Tertio adverte contra eundem ex hac duplici suppositione non colligi immediatum significatum huius vocis, homo, esse unam rationem obiective abstractam ab inferioribus: inferiora autem significari remote, id enim non colligitur.
§ 20
Rogas utrum haec sit simplex suppositio, Omnis homo est species? Non est vera absolute sumpta, licet est simplex, quia ly omnis est distributio speciem tribuens singulis in particulari, ut omnis homo currit, tribuit cursum singulis hominibus. Si vero dicatur, omnis homo confuse cognitus est species, est suppositio simplex, et vera, quia species humana nihil est praeter omnes homines confuse cognitos, ly autem omnis est copulativa, ut omnes Apostoli Dei sunt duodecim. Tandem adverte, suppositionem simplicem constitui loco termini reflexi, exempli gratia, ego dico homo est species: haec propositio supponitur pro alia mentali, qua ego idem affirmo. Haec mentalis propositio est reflexa; quia terminatur ad hominis specietatem, quae est actus intellectus, quam specietatem significat illa vocalis propositio, supponitur autem pro actu reflexo terminato ad specietatem.