Universa Philosophia
Pedro Hurtado de Mendoza (1578–1641)
First published 1624
Hurtado de Mendoza, Universa Philosophia (Lyon 1624): the Summulae and the Logica through Disputatio VII, with an original English translation. The rest of the work follows in later append batches.
✦ This work is being completed — add a section.
Summulae
Institutio tyronis de arguendi ratione
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Disputatio I. De terminis propositionum, et eorum unione.
Aristoteles primo Physicorum
Sectio I. Quid sint subiectum, praedicatum, et unio?
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
Sectio II. Terminorum definitio.
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. De termino vocali, scripto, et mentali.
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Sectio IV. De terminis significativis, et non significativis.
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Signum significativum ad placitum
Sectio V. Divisiones termini mentalis.
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
Sectio VI. De termino universali, particulari, confuso, et determinato, superiori, et inferiori.
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
§ 65
§ 66
Sectio VII. De transcendentibus, et non transcendentibus.
§ 67
§ 68
Sectio VIII. De termino univoco, aequivoco, et analogo.
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
Sectio IX. De termino absoluto, et connotativo.
§ 74
§ 75
§ 76
§ 77
§ 78
§ 79
§ 80
§ 81
§ 82
§ 83
§ 84
§ 85
§ 86
§ 87
Sectio X. De categorematico, et syncategorematico.
§ 88
TErtio infero, omnia nomina adiectiva esse terminos syncategorematicos: substantiva autem esse terminos categorematicos. Haec secunda pars illationis facile conceditur ab his, qui solos terminos distributivos putant esse syncategoremata, et probatur: quia categorematicus est perfecte significativus, vel praedicabilis, quia categoria significat praedicationem, sed omnia nomina substantiva perfecte significant, et sunt praedicabilia, ergo sunt termini categorematici. Sed adversus primam partem illationis denso agmine impetum faciunt Summulistae, quibus commune est terminos syncategorematicos esse omnis, nullus, aliquis: quia se solis non significant, et egent coniunctione cum aliis, ut omnis homo. Verum illatum confirmo primo ex nominum etymologia: nam syncategorematicus, (teste Calepino) est consignificativus, idest, significans cum alio, sed omnis terminus adiectivus est consignificativus, quia significat simul cum substantivo, ergo omnis adiectivus est syncategorematicus. Secundo, quia terminus adiectivus, tam imperfecte significat se solo quam syncategoremata omnis, nullus, ut enim audita hac voce nullus, non formatur perfectus sensus, nisi addatur homo, ita audita voce albus. Quamobrem recte auctores artis regiae, lib. 3. aiunt, nomen substantivum esse: Quod se solo in oratione significat: adiectivum autem, quod se solo in oratione stare non potest.
Dices categorematicos significare
Dices categorematicos significare rem alicuius categoriae, seu praedicamenti, non vero syncategorematicos. Contra primo, quia chymera est terminus categorematicus, et non significat rem alicuius categoriae, similiter Deus. Secundo: quia omnis, nullus, non essent syncategoremata, quae significant compraedicationes: at vero nullus non significat praedicationem alicuius categoriae, cum qua faciat compraedicamentum.
§ 90
Sed audiamus Sotum 1. part. introductionis, capit. 8. notab. 1. asserentem, terminum categorematicum esse, qui significat aliquid vel aliqua; syncategorematicum, qui significat solum aliqualiter. a qua definitione parum differt Toletana, lib. 1. cap. 12. Contra, nullus ex eorum sententia est terminus syncategorematicus, et aliqua significat, ergo. Probo minorem, quia significat nullitatem in subiecto, sicut caecus caecitatem. Deinde sapiens in eorum sententia est categorematicus terminus, et significat aliqualiter, ergo: probo minorem in hac propositione hoc factum est sapiens, ubi sapiens non significat sapientiam existentem in facto, sed modum, quo factum fuit, et sonat, hoc factum fuit sapienter. Item nullus, omnis, quamvis sunt syncategoremata, non significant aliqualiter. Non enim significant modum rei. Si autem aliqualiter sumatur pro secundum quid, certe omnis, et nullus tam sunt absolute significativi, quam albus: maxime omnis, qui non modo significat aliqua, sed etiam omnia.
§ 91
Villalpandus, lib. 1. 2. part. cap. 3. ait terminum categorematicum esse: qui potest esse integrum praedicatum in propositione ut homo: syncategorematicum vero, qui simul cum alio est praedicatum in propositione. Verosimilior definitio, quia syncategorema est compraedicatio. Sed non placet, tum quia soli termini complexi essent syncategorematici, quia compraedicatum habet duas partes praedicati significatas duobus terminis, v.g. Petrus est homo iustus: homo iustus esset categorema, quia includit duo compraedicata. Secundo, quia nullus, aliquis, omnis, sunt syncategoremata, et possunt esse integrum praedicatum. Exempli gratia: Homo confuse cognitus est aliquis, carentia omnis rei est nullus, aut nullum; Deus, et creatura sunt omnia.
§ 92
Est ergo terminus syncategorematicus nomen adiectivum, categorematicus autem substantivum. Dices, categorematicus est categorematicus, et est adiectivum: ergo. Distinguo maiorem, est categorematicus syllabis, et sono, item et significatione, qua significat omnes terminos categorematicos, concedo maiorem; est categorematicus in modo significandi, et re ipsa, nego maiorem. Sicut substantivum significat terminum substantivum, cum ipsum sit nomen adiectivum. Ne tamen lacessamus Summulistarum animos, dic duo esse genera syncategorematum: aliud proprium, quod convenit termino distributivo, ut omnis, et numeralia, ut duo. Aliud non tam proprium (id est, minus receptum) comprehendens omnes etiam terminos adiectivos. Cum autem omnia haec sint syncategoremata, nomen omnibus commune sibi retinuerunt prima, ut omnis cognitio est apprehensio obiecti, et tamen illud nomen usurpatur pro simplici apprehensione.