Universa Philosophia

HAc in parte intolerabiles sunt Summulistae tot regulis, divisionibus, ac definitionibus inutilibus onusti, ut nihil videantur efficere, nisi comminisci tenebrarum machinas ad debellandos tyronum animos, ne audeant in tam tetrum chaos pedem inferre: legat qui voluerit Sotum in eis tenebris fugandis satis laborantem. Ego cum Villalpando, Toleto, atque Fonseca ab iis nugis duxi abstinendum, ac tradendas frequentiores, et utiles suppositionis communis species. Suppositio distributiva est, qua supponitur terminus communis resolubilis per descensum affectum coniunctione, et, aut disiunctione, Nec: ut omnis homo est animal supponitur pro omnibus hominibus, ad quos per legitimam consequentiam fit descensus, vel resolutio, e.g. ergo Petrus est animal, et Antonius est animal, hoc volunt Sotus, Toletus, et Villalpandus suis definitionibus. Nam si terminus communis afficitur categoremate affirmativo omnis, retenta tota eius universalitate, certe distribuitur praedicatum per singula inferiora contenta sub praedicato: exempli gratia. Omnis homo est animal, ita distribuitur, ergo Petrus est animal, et Paulus est animal. Quod ait Fonseca esse, resolvi per varias propositiones, quod non est necessarium; nam per unam quoque potest resolvi, ut ergo Petrus, et ceteri individui homines sunt animal. Item si terminus communis afficitur categoremate negatiuo, nullus, retenta eius universalitate, propositio resolvitur per disiunctionem, Nec, ut nullus homo est lapis: ita resolvitur. ergo nec Petrus est lapis, nec Paulus, nec ullus individuus homo est lapis. Hanc suppositionem vocant copulativam: quia propositioni propositio copulatur in suppositione affirmativa, quod infra impugnabo. Quia copulativa est qua supponitur pro termino copulato, vel copulativo, nam a terminis, pro quibus voces subrogantur, accipiunt denominationes: non vero a nexu multarum propositionum.

Ante definitionem suppositionis copulatae repete §.81. disput. 1. ubi definitus est terminus copulativus, qui significat plura acervatim sumpta per modum unius. ita suppositio copulativa est, subrogatio termini sensibilis loco termini mentalis copulativi. Ita esse probatur primo: quia voces, et scripta non supponuntur ratione sui, sed ratione propositionis mentalis, vel si vis, etiam ratione rei significatae. ergo si propositio mentalis constat termino copulato, etiam vocalis constans simili termino, illique respondens erit copulata: si vero mentalis non sit copulata, ergo nec vocalis illi respondens erit copulata, quia illi respondet in omnibus proprietatibus.

Secundo inductione, quia communis suppositio, aut particularis est, qua subrogatur terminus loco rei, aut termini communis, et particularis: unde haec propositio, Pompelona extruxit hanc Pyramidem sancto Ignatio, erit suppositio copulata, quia Pompelona est terminus copulatus. Tamen a Summulistis sumitur in significatione non nihil diversa, aiunt enim suppositionem copulatam esse, quando sumitur nomen in plurali numero ad significanda plura cum signo universali. ita Villalpandus: Toletus vero, quando sumitur pro omnibus suis significatis collective sumptis. exempli gratia, omnes Apostoli Dei sunt duodecim: ly omnes Apostoli sumuntur simul, et propositio non debet resolvi distributive, hic enim descensus est malus, ergo Petrus est duodecim, sed debent in subiecto omnes copulari, ut Petrus, Andreas, et reliqui Apostoli simul sumpti sunt duodecim. si tamen haec secunda definitio recte expendatur, non differt a priori, quia Apostoli sumuntur pro Collegio Apostolico, qui est terminus copulatus. Eadem enim haec est propositio, tota Pompelona dicat Pyramidem, ac omnes Senatores Pompilonenses dicant Pyramidem. Itaque ille terminus pluralis affectus signo universali sumitur pro aliquo aggregato rerum distinctarum per modum unius significatarum: vox autem eas ita significans est copulata saltem virtualiter, ut omnes Apostoli, significat idem quod Collegium Apostolorum: sunt autem nugae, quaerere distinctionem inter copulate, et copulative, non secus ac si quaereretur inter sensile, et sensibile, distribute, et distributive.

Suppositio determinata definitur a Villalpando supra, qua supponitur terminus communis vel nullo signo vel particulari affectus. exempli gratia, homo currit vel aliquis homo currit. Sed non bene, nam suppositione distributiva supponitur terminus communis nullo signo affectus, ut homo est animal. Toletus lib. et cap. 2. ait determinatam esse, qua supponitur terminus communis pro suis inferioribus disiunctive: ita communiter Summulistae utentes hoc exemplo aliquis homo currit, idest, vel Petrus currit, vel Paulus, etc. Sed certe videntur terminis abusi, nam descensus disiunctivus non potest esse determinatus, sed indeterminatus, quia per illum nullum individuum cognoscitur determinate: nam cum dico aliquis homo currit, nullum hominem determino, sed indifferenter noto Petrum, vel Paulum: determino enim et terminum pono cognitioni, cum ea adstringitur ad unum determinatum obiectum.

Confirmatur; vagum opponitur determinato, ut ex terminis patet; sed vagum est indeterminatum, quia vagatur per plura, quin adstringatur ad unum; ergo determinatum adstringitur ad unum determinate. Ostendi disp. 1. §.47. terminum singularem, determinatum, et particularem esse idem. Unde suppositio determinata est substitutio signi sensibilis loco termini mentalis singularis, quae est idem cum suppositione discreta, ut Petrus currit, hic homo dormit. At vero Summulistae suppositionem vagam vocant determinatam, estque in eorum sententia acceptio termini communis pro inferioribus disiunctive sumptis, ut aliquis homo currit.

Suppositionem confusam arbitror esse quam illi vocant particularem: ut haec, oculus est necessario ad videndum. Nam oculus non sumitur determinate pro dextro in particulari, aut pro sinistro in particulari, excludente dextrum, sed vage et indeterminate. Nam confusio oritur ex nostro modo concipiendi, qui modus est vagus. Nec video discrimen inter has propositiones, aliquis oculus requiritur ad videndum, aliquis oculus videt, cum habeant descensum, et ascensum eumdem, quia ibi oculus confuse significatur.

Fonseca lib. 8. cap. 31. ait descensum propositionis confusae esse disiunctum, exempli gratia, oculus est necessarius ad videndum, idest necessarius est, hic vel ille, non tamen hic est necessarius, vel ille est necessarius. Determinata vero propositio habet descensum disiunctiuum ut aliquis homo currit idest hic currit, vel ille currit. Non acquiesco, quia oculus requiritur, potest disiunctive resolvi, nam vel hic oculus est necessarius, vel ille. Ait Fonseca has resolutiones esse falsas, quia nullus oculus est necessarius: distinguo, nullus in particulari excludendo alios, concedo; nullus vage, et disiunctive non excludendo alios, etiam confuse apprehensos, nego: propositio autem non dicit aliquem particularem in particulari, sed confuse requiri, quod significatur in illis resolutionibus: nam sicut a parte rei non potest videri sine hoc, vel illo oculo, ita hic vel ille est necessarius: quia idem est, oculum esse necessarium, et non posse sine illo videri. Verum est a parte rei visionem non fieri nisi in oculo particulari, quia a parte rei non datur confusio de quo alibi, et sect. sequenti, a §.3. Nec vero suppositio discriminatur eo quod a parte rei exercetur; sed ex modo quo terminus mentalis (pro quo supponitur vox) tendit in obiectum: at tam confuse tendit in hoc aliquis homo currit, quam in hoc; aliquis oculus requiritur ad videndum: quia in utrumque tendit confuse.

Suppositio naturalis est, qua terminus supponitur pro omni suo significato: Ego dicerem, qua supponitur terminus in materia omnino necessaria. Nam talis materia dicitur naturalis, ut homo est animal. quod praedicatum convenit homini, in quocumque statu consideretur, sive in actuali, sive in potentiali, sive in intellectu, est enim animal vel actuale vel potentiale, vel in intellectu, quae propositiones vocantur, sempiternae veritatis. Haec suppositio potest esse discreta ut Petrus est homo: vel communis, et aequivalet distributivae, perinde enim est homo est animal, ac omnis homo est animal: si vero sit in materia remota, sive repugnante, est etiam universalis ut homo non est lapis: suppositio accidentalis est, qua supponitur terminus pro differentia temporis importata in propositione, ut homo currit, idest tempore praesenti, accidentalis sumitur hic non pro vero accidente, quia haec est accidentalis, Petrus existit, et nullum accidens significat: et haec, Petrus est risibilis, dicitur significare accidens, et non est accidentalis, sed naturalis. Dicitur autem accidentalis, idest contingens.

Haec potest esse etiam discreta, ut Petrus currit, vel communis, ut homo currit, quae si non afficitur categoremate universali, omnis, aut nullus, aequivalet particulari, sive uagae, ut homo currit, idest aliquis homo currit. sat haec de suppositione, qui plura velit, adeat Sotum, atque Fonsecam. haec enim sunt frequentiora, cetera rara, parum utilia, et quae usu discuntur, ut cum dicitur suppositio distributiva pro singulis generum, idest pro omnibus individuis contentis sub aliqua ratione communi, ut omnis equus currit, pro omnibus equi individuis: item pro generibus singulorum, idest non pro omnibus individuis contentis sub genere, sed pro aliquo eius, ut omne animal fuit in arca Noë, idest aliquod ex singulis generibus, ut unus equus, et unus Leo: vel duo.