Universa Philosophia

Primum, iste modus resolvendi propositiones non videtur admodum aptus; licet enim in propositionibus de subiecto definito locum haberet ea doctrina, non tamen in subiecto universali. Nam haec propositio tantum omnis homo currit, est in primo modo, quia est integre affirmativa, quemadmodum haec tantum homo currit, et tamen resolvi non potest in iste, per primam particularem affirmativam: debet enim necessario resolvi per primam universalem affirmativam, et per secundam universalem negativam, exempli gratia, omnis homo currit, et nihil praeter illum currit. Nam propositiones primi modi resolvuntur retento eodem subiecto. Nec item in materia necessaria propositio indefinita resolvi potest per particularem: e.g. tantum homo est rationalis, quae resolvitur per universalem illi aequivalentem, omnis homo est rationalis, et nihil praeter illum est rationale. Haec autem est mala expositio, aliquis homo est rationalis, et nihil praeter illum est rationale: quia praeter aliquem hominem aliquid est rationale, nempe duo, et omnes homines sunt rationales: sunt enim quo vis termini significetur, est rationale. ergo propositio in iste non resolvitur semper per primam particularem affirmativam.

Deinde propositio secundi modi, tantum omnis homo currit, quae dicitur contradicere priori, non potest resolvi in Regit disiunctive per primam universalem negativam, et secundam particularem affirmativam. Possent enim esse simul falsae contra leges contradicentium. Demus enim currere solum Petrum, et nihil aliud, tunc esset falsa haec propositio primi modi tantum omnis homo currit, quia habet hunc sensum, omnis homo currit, et nihil praeter illum, quod est falsum, quia Antonius non currit. Item haec non tantum omnis homo currit esset falsa, si resolveretur in Regit hoc modo, nullus homo currit, vel aliquod non homo currit. Nam Petrus currit, et nullum non homo currit. Quod sufficit ad falsitatem huius propositionis, quia nulla pars eius obiecti ponitur, sicut per illam enunciatur, quia neque ponitur carentia cursus in omni homine, neque ponitur cursus in rebus distinctis ab homine, ut haec est falsa, Petrus currit, vel Ioannes non currit, si neque Petrus currit, neque Ioannes caret cursu, nam ad veritatem disiunctivae requiritur unam partem obiecti esse, ut ab illa dicitur. Supersedeo a responsionibus huius argumenti, quia facile possunt impugnari, satius esse ducens ostendere falsitatem eius regulae, quo ceterae regulae corruunt. Hoc autem confirmari potest ex propositione de subiecto singulari, quae non potest illa ratione resolvi.

Secundo, haec resolutio propositionum non tam enucleate quam arietino more videtur invecta. Haec enim propositio, non tantum homo currit, a Summulistis ita resolvitur, nullus homo currit, vel aliquod non homo currit. cum tamen e mammis suxerimus eius resolutionem esse hanc, homo currit, et aliquid praeter hominem currit. Ratio a priori, quia in hac propositione primi modi tantum homo currit, ly, tantum, negat societatem cursus aliarum rerum cum homine, de quo non negatur, sed affirmatur cursus in ea propositione. At vero haec propositio secundi modi, non tantum homo currit, affirmat eam societatem, quia illa negatio, non praefixa signo negatiuo affirmat, quod negatur per signum, nam duae negationes affirmant. Signum enim est negatio, et quod per illud solum negatur, affirmatur per illud, et per praepositam illi negationem. Itaque utraque propositio affirmat cursum de homine, prima autem eum cursum negat de aliis rebus, secunda vero eundem concedit iisdem rebus.

Confirmatur: quia hoc signum solus est exclusivum, sicut tantum: etenim propositio, solus sum ego aequivalet huic, tantum ego sum. Item haec, non sum ego solus, aequivalet huic, non tantum ego sum. Sed haec non solus sum ego, non negat me esse, nec exponitur disiunctive per primam negativam, et secundam affirmativam: sed copulative per utramque affirmativam, et affirmat me esse, et alium mecum: ergo haec propositio, non tantum sum ego, non negat me esse, sed potius dicit me esse, et alium mecum. Probatur minor primo, ex cap. 8. Ioannis num. 16. solus non sum, sed ego, et qui misit me pater, ubi Christus hanc propositionem non sum ego solus, ita resolvit, copulative, ego sum, et est Pater meus.

Secundo probatur: quia si quis diceret, ego solus natus sum in peccato originali, teneretur hanc propositionem retractandam, ut minimum per hanc, non solus ego natus sum in peccato originali, id est, ego et alii nati sumus in peccato, ubi ly, non solus, non negat eum hominem natum in peccato, sic enim non purgaret errorem. Ergo negatio praeposita signo exclusivo non negat copulam de subiecto, sed affirmat praecise, quod negatum fuerat per signum: utraque autem propositio est affirmativa in prima praeiacente.

Confirmatur haec doctrina. Qui effutiret hunc errorem: tantum ego natus sum in peccato originali, postea illum purgaret per hanc propositionem: Non tantum ego natus sum in peccato originali. Quod Summulistae negare non possunt opinantes, eas duas propositiones esse contradictorias: error autem per suam contradictoriam corrigitur. In mea autem sententia satis purgari patebit nunc. Igitur haec propositio non tantum ego natus sum in peccato originali, est propositio catholica ab Ecclesia definita: quia est purgatio, et correctio propositionis haereticae, ergo eius exponens debet etiam esse catholica, et definita ab Ecclesia: ut ex terminis patet.

Sed haec exponens a Summulistis assignata, ego non sum natus in peccato, vel alii sunt nati in peccato, licet sit vera, non tamen est catholica, nec definita ab Ecclesia, ergo per hanc non bene exponitur illa exclusiva secundi modi. Minor patet: quia illa propositio nusquam reperitur, nec alia, in qua contineatur. At vero per hanc hypotheticam copulativam, et integre affirmativam, ego et alii nati sumus in peccato originali, satisfit primo errori: ergo haec exponit hanc, non tantum ego natus sum in peccato. Consequentia patet: quia error fuerat in exclusione aliorum a peccato originis, quam exclusionem tollit haec ultima propositio. Et cum altero e duobus iis modis exponatur illa propositio secundi modi, ostensumque sit, eam non esse catholicam per exponentem disiunctivam, consequitur, ut exponens copulativa integre affirmativa sit catholica, et illi aequivalens, eamque exponens.

Hanc autem copulativam esse definitam patet ex sessione 5. Concilii Tridentin. asserentis omnes posteros Adami nasci in peccato. Sub qua universali affirmativa continentur copulative omnes singulares affirmativae. Exempli gratia: Ego, et alii nati sumus in peccato. At non continetur haec, ego non sum natus in peccato, vel alii nati sunt in peccato; quia universalis affirmativa nullam continet singularem negativam nec descensum disiunctiuum, sed copulatiuum: ergo haec disiunctiva non potest esse exponens huius catholicae, non tantum ego natus sum in peccato: sed illa copulativa, et affirmativa erit eius exponens. Quod patet, quia si quis diceret, Christus non est homo, ut errorem corrigeret, deberet determinate dicere, Christus est homo: nec satisfaceret, si diceret Christus non est homo, vel lapis est substantia, quia quamvis haec est vera, tamen non conceditur determinate, quod determinate negaret prior: ergo similiter, qui diceret, non tantum ego natus sum in peccato, non satisfaceret, si haberet hunc sensum: ego non sum natus in peccato, vel alii sunt nati, quia non affirmaret determinate, quod negaret determinate, et eius propositio posset esse vera, quin ipse natus esset in peccato. Satisfacit autem in mea sententia, quia affirmat, me, et alios natos in peccato originali. Ergo hic modus resolvendi est aptus: nec difficile esset falsitatem ostendere regularum, quas Summulistae de ceteris modis tradunt.

Opinati enim sunt, negationem praefixam modo negare totam propositionem, cum non neget nisi negationem ipsius modi. Quos ego hoc ultimo argumento non arguo falsitatis in sua propositione, sed ineptitudinis ad exponendas propositiones exclusivas.

Exclusivae autem sic exponuntur, haec prima primi modi, tantum Petrus currit, sic Petrus currit, et praeter illum nihil currit. Haec secunda secundi modi, non tantum Petrus currit, sic exponitur, Petrus currit, et praeter illum aliquid currit. Tertia vero, tantum homo non currit, sic homo non currit, et praeter illum omnia currunt. Quarta vero non tantum homo non currit, sic homo non currit, et praeter illum aliquid etiam non currit.

His propositionibus contradictoriae sunt assignandae in exponentibus, non vero in ipsis exponibilibus. Verbi gratia. In primo modo tantum Petrus currit, non bene contradicitur per hanc non tantum Petrus currit, utraque enim potest esse falsa, si Petrus non currit. Ratio est, quia negatio praeposita non negat totam propositionem, sed tantum signum, ut dixi; contradicitur autem illi per exponentes. Verbi gratia, Petrus currit, et nihil praeter illum currit, sic contradicitur non Petrus currit, et nihil praeter illum currit. Neque potest contradici per hanc copulatam, Petrus non currit, et aliquid praeter ipsum currit: quia essent simul falsae duae contradicentes, ex suppositione, quod nec Petrus, nec aliquid curret. Haec enim est falsa, Petrus currit, et praeter illum nihil currit. Item et haec copulativa, Petrus non currit, et praeter illum aliquid currit. Idem dicendum est de propositionibus in ceteris modis.