Universa Philosophia
Pedro Hurtado de Mendoza (1578–1641)
First published 1624
Hurtado de Mendoza, Universa Philosophia (Lyon 1624): the Summulae and the Logica through Disputatio VII, with an original English translation. The rest of the work follows in later append batches.
✦ This work is being completed — add a section.
Summulae
Institutio tyronis de arguendi ratione
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Disputatio I. De terminis propositionum, et eorum unione.
Aristoteles primo Physicorum
Sectio I. Quid sint subiectum, praedicatum, et unio?
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
Sectio II. Terminorum definitio.
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. De termino vocali, scripto, et mentali.
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Sectio IV. De terminis significativis, et non significativis.
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Signum significativum ad placitum
Sectio V. Divisiones termini mentalis.
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
Sectio VI. De termino universali, particulari, confuso, et determinato, superiori, et inferiori.
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
§ 65
§ 66
Sectio VII. De transcendentibus, et non transcendentibus.
§ 67
§ 68
Sectio VIII. De termino univoco, aequivoco, et analogo.
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
Sectio IX. De termino absoluto, et connotativo.
§ 74
§ 75
§ 76
§ 77
§ 78
§ 79
§ 80
§ 81
§ 82
§ 83
§ 84
§ 85
§ 86
§ 87
Sectio X. De categorematico, et syncategorematico.
§ 88
Dices categorematicos significare
§ 90
§ 91
§ 92
Sectio XI. Concretus, abstractus, complexus, et incomplexus, copulativus, et non copulativus.
§ 93
§ 94
§ 95
§ 96
§ 97
§ 98
§ 99
§ 100
§ 101
§ 102
§ 103
Sectio XII. De termino negatiuo, et non negatiuo: contrario, et contradictorio.
§ 104
§ 105
§ 106
§ 107
§ 108
Sectio XIII. De termino primae, et secundae intentionis: pertinente, et impertinente.
§ 109
§ 110
§ 111
Disputatio II. De proprietatibus terminorum.
Sectio I. De suppositione.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
Sectio II. Suppositio formalis, et materialis.
§ 11
§ 12
Sectio III. Suppositio simplex et personalis.
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio IV. Suppositio communis, et singularis.
§ 21
§ 22
§ 23
Sectio V. Suppositio distributiva, copulata, determinata, naturalis, accidentalis.
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
Sectio VI. De ascensu atque descensu.
§ 33
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
Sectio VII. De ampliatione, restrictione, alienatione, diminutione.
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
Sectio VIII. De appellatione.
§ 50
§ 51
§ 52
Disputatio III. De oratione, eius partibus, et divisione.
Sectio I. De nomine.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Sectio II. De verbo.
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
Sectio III. De Oratione.
§ 19
§ 20
§ 21
Disputatio IV. De propositione.
Sectio I. Propositionem definio.
§ 1
§ 2
§ 3
Sectio II. De materia, qualitate, et quantitate propositionis.
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio III. Propositio categorica, hypothetica, complexa, et incomplexa.
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Sectio IV. De aequipollentia simplicium propositionum.
§ 13
§ 14
Sectio V. De conversione simplicis propositionis.
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
Sectio VI. De oppositione simplicis propositionis.
§ 20
§ 21
§ 22
§ 23
Sectio VII. Explicantur praecedens doctrina, et regulae oppositorum.
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
Sectio VIII. De propositione modali.
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
Sectio IX. Explicantur, ac describuntur propositiones modales.
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
Sectio X. Quare omnes propositiones cuiusque figurae sunt mutuo aequipollentes?
§ 42
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
Sectio XI. De quantitate, et qualitate cuiusque figurae.
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
Sectio XII. De oppositione cuiusque figurae cum aliis.
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
Sectio XIII. De exponibili, et exclusiva propositione.
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
Sectio XIV. Difficultates circa hanc doctrinam.
§ 65
§ 66
§ 67
§ 68
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
§ 74
Sectio XV. De exceptivis, et reduplicativis.
§ 75
§ 76
Disputatio V. De modo sciendi.
§ 1
§ 2
Sectio I. De definitione.
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio II. De divisione.
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Sectio III. De argumentatione.
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
Sectio IV. De modo, et figura Syllogismi.
§ 19
§ 20
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
Sectio V. Ostensiva deductio Syllogismorum.
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Sectio VI. Deductio Syllogismorum ad impossibile.
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
Sectio VII. De consequentia.
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
Aliquae voces explicatae.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Logica
Disputatio I: Disputatio I. De obiecto Logicae.
Sectio I. De obiecto, et subiecto in commune.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
Sectio II. Logicae adaequata materia.
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. Utrum voces sint logicae obiectum?
§ 21
Subsectio I. Voces non sunt obiectum adaequatum logicae.
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Subsectio II. Nec inadaequate ad logicum spectare voces.
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
Sectio IV. Utrum ens rationis sit Logicae obiectum?
§ 41
§ 42
§ 43
§ 44
Subsectio I. Qui ens rationis constituant logicae obiectum.
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
Subsectio II. Confutatio primi argumenti ab auctoritate petiti.
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
Subsectio III. Argumenta pro sententia Soti, et aliorum Thomistarum.
§ 60
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
§ 65
§ 66
§ 67
§ 68
§ 69
§ 70
Subsectio IV. Obiectum Logicae est ens reale.
§ 71
§ 72
§ 73
§ 74
§ 75
§ 76
§ 77
§ 78
§ 79
§ 80
Sectio V. Utrum modus sciendi formalis, an autem obiectivus sit logicae obiectum.
§ 81
Subsectio I. Explicantur hi modi sciendi.
§ 82
§ 83
§ 84
§ 85
§ 86
§ 87
§ 88
Subsectio II. Quaestio dirempta.
§ 89
§ 90
§ 91
§ 92
§ 93
§ 94
§ 95
§ 96
§ 97
§ 98
Sectio VI. Quid sit in modo sciendi formali id quod logicus immediate considerat.
§ 99
§ 100
§ 101
§ 102
§ 103
§ 104
§ 105
§ 106
§ 107
§ 108
§ 109
§ 110
Sectio VII. Utrum modus sciendi formalis tractetur per attributionem ad obiectivum.
§ 111
§ 112
§ 113
§ 114
§ 115
§ 116
§ 117
§ 118
Sectio VIII. De adaequato obiecto attributionis dialecticae.
§ 119
Subsectio I. Prima sententia.
§ 120
§ 121
§ 122
§ 123
§ 124
§ 125
§ 126
§ 127
§ 128
Subsectio II.
§ 129
§ 130
§ 131
§ 132
§ 133
§ 134
Subsectio III. Definitio, divisio, et argumentatio non sunt adaequatum Logicae obiectum.
§ 135
§ 136
§ 137
§ 138
§ 139
§ 140
§ 141
§ 142
§ 143
§ 144
§ 145
§ 146
Subsectio IV. Sola demonstratio est adaequatum attributionis obiectum.
§ 147
§ 148
§ 149
§ 150
§ 151
§ 152
§ 153
§ 154
§ 155
§ 156
§ 157
§ 158
§ 159
§ 160
§ 161
§ 162
§ 163
Sectio IX. Cetera de obiecto logicae.
§ 164
§ 165
§ 166
§ 167
§ 168
Disputatio II: Disputatio II. Qua ratione Logica attingat suum obiectum.
Sectio I. De logica utente, et docente, an utraque sit scientia?
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
Sectio II. Utrum logica sit scientia practica? an speculativa?
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
Sectio III. Utrum logica concurrat efficienter ad actus aliarum scientiarum?
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Sectio IV. Utilitas, unitas, et finis dialecticae.
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
Disputatio III: Disputatio III. De praedicabilibus in commune.
§ 1
Sectio I. De universalibus quaedam praemitto.
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
Sectio II. Utrum Praedicabilitas sit de essentia universalis?
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. Quomodo universalia praedicentur?
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
Disputatio IV: Disputatio IV. De genere.
Sectio I. Genus definio.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio II. Utrum materiale generis sit commune omnibus inferioribus?
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
Sectio III. Qua ratione genus sit pars speciei?
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio IV. Qua ratione genus sit totum comparatione speciei.
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Sectio V. Utrum genus immediate de individuis praedicetur?
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
Disputatio V: Disputatio V. De specie, et individuo.
Sectio I. De specie subiicibili.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Sectio II. Specierum praedicabilis definitio.
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
Sectio III. Utrum species praedicabilis requirat plura individua possibilia?
Subsectio I. Sententia Thomistarum.
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
§ 21
§ 22
Subsectio II. Diruuntur eius sententiae fundamenta.
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
Subsectio III. Opposita sententia.
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
Sectio IV. Utrum genus in una specie, et haec in uno individuo reperiri possit?
§ 41
§ 42
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
Sectio V. De individuo primae intentionis.
§ 49
Sectio VI. De individuo secundae intentionis.
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
Sectio VII. Utrum detur ratio communis individuis.
§ 59
1 Acriter inter Doctores pro altera parte pugnatur. Negat Caiet. cap. de specie quam partem ait esse communem. Cui subscribunt Albertus, Sotus, Toletus, Lovanienses ibidem. Fonseca 5.Metaphy.c.6.q 5.lect.4 et c.28.q.1 1.sect.3. Affirmat vero maior ac melior Philosophorum pars. S.Thomas 1.p.q.30. artic.4. corpore, et ad 1.et 2.quem sequitur Caietanus parum consequenter. Haec mihi arridet opinio. 2 Probatur primo, quia individuatio, aut sumitur pro intrinseca, et quidditatiua ratione Petri et Pauli, aut pro unitate, ut dicit negationem divisionis, vel pro entitate singulari, connotante propria accidentia. Sed quovis modo sumatur, datur una ratio communis ex illis: ergo datur una ratio communis individui.
3 Probatur minor, quia ab intrinseco, et quidditativo conceptu singulari Petri et Pauli, abstrahitur ratio hominis, nam ratio specifica immediate abstrahitur a singularibus conceptibus quidditativis. Homo enim abstrahitur ab hoc et illo homine. Item Petrus et Paulus in hoc conveniunt, quod uterque habet sua unitatem numericam, per quam unusquisque invicem distinguitur numero, cum tamen non habeant divisionem specificam. Item unusquisque convenit in eo, quod est habere propria accidentia, quae nulli alii sint communia: ergo a triplici illa ratione potest abstrahi una ratio communis.
§ 60
1 Confirmatur; ratio specifica hominis ut sic habet aliquam unitatem abstractam ab unitatibus singularibus: haec autem est ratio individui in communi: ergo datur ratio individui in communi. Probatur haec minor: quia illa unitas constituit illum hominem unum, quae unitas communicatur omnibus, quibus ratio hominis communicatur: nam omnes passiones entis cum ipso ente communicantur, sed illa unitas sic communicata constituit hominem individuum, et singularem, sicut ratio hominis communicata constituit hunc hominem: et illi unitati convenit contrahi, et communicari pluribus differentibus numero, sicut convenit rationi hominis ut sic: ergo sicut haec est ratio communis pluribus singularibus, ita et illa pluribus individuis. Itaque eodem modo philosophandum est de ratione specifica, ac de unitate illam consequente; et sicut ratio hominis ut sic est communis huic et illi homini, ita et unitas est communis huic et illi unitati, et individuo.
§ 61
1 Secundo probatur. Petrus et Paulus eodem modo conveniunt, et sunt similes in ratione individui, ac in ratione hominis, et differunt in ratione talis individui, sicut in ratione talis hominis: ergo sicut ab illis abstrahitur ratio communis, ita et ratio individui. Consequentia patet ab aequitate rationis, quia similitudo est fundamentum abstractionum.2 Confirmatur: omnes rationes specificae immediate abstrahuntur a singularibus, non obstante eorum singularitate; per quam sunt primo diversa: ergo non obstante singularitate individuationis poterit ab illis abstrahi ratio individui.
§ 62
1 Tertio datur ratio communis individui vage sumpti, ut Petrus est aliquod individuum, Paulus est aliquod individuum: ergo et ratio individui universaliter sumpti. Consequentia patet, quia illud signum, aliquod, semper afficit aliquem terminum universalem, ut aliquis homo, aliquod animal, quia est signum quasi restrictivum.
§ 63
1 Quarto, haec est formalis propositio. Petrus est individuum, Paulus est individuum, et non est propositio singularis, quia differt ab hac. Petrus est hoc individuum: ergo sunt propositiones universales: ergo ratio individui, quae per illas praedicatur, est universalis. 2 Quinto individuatio sumitur per ordinem ad accidentia propria, et negationem identitatis: sed ab omnibus accidentibus propriis potest abstrahi ratio accidentis proprii, quia in illa conveniunt; et ab omnibus negationibus ratio negationis: ergo.
§ 64
1 Ratio a priori est; quia res singulares, et individuae non cognoscuntur distincte, clare, et explicite; sed confuse. Ratione cuius confusionis efformatur conceptus universalis, et communis, non distinguens eas rationes, sed eas potius adunans, et confundens: quare dicitur cognitio singularium non in singulari, sed in communi. Quando vero illae rationes in singulari cognoscuntur clare, et distincte, non potest ab illis abstrahi ratio communis, alioquin in infinitum procederetur, qui processus facillime vitatur.
§ 65
1 2 Quando enim obiiciunt; ab ultimis differentiis non potest abstrahi ratio communis: sed individuatio est ultima differentia: ergo ab individuatione non potest abstrahi una ratio communis. Distinguenda est maior, et concedenda de ultimis differentiis cognitis, ut ultimis clare, et distincte: neganda vero, ab ultimis differentiis cognitis sub ratione communi differentiae in confuso; quia vero per conceptus devenimus in ultimae differentiae claram, et distinctam cognitionem, ideo vitatur processus in infinitum, qui confusis cognitionibus non abitur in infinitum, cum iam deveniamus in aliquam claram, quae sit ultima cognitio individuationis. Neque est maior difficultas abstrahendi rationem individui confuse cogniti ab hoc et illo individuo, quam rationem hominis a Petro et Paulo, quia singulares differentiae hominis non minus impediunt, quam singulares differentiae unitatis.
§ 66
Dices individuum individuatione differre ab aliis, et non convenire. 1 Respondeo individuatione differre, et convenire: sicut humanitate, quia convenit in eo, quod est esse individuum, sicut convenit in esse hominis, et differt in ratione talis individui, sicut in ratione singularis hominis. Clarius exemplum est in dissimilitudine: nam potest esse, dari conceptum unum dissimilitudinis, dissimilitudo enim in albedine, et dissimilitudo in quantitate conveniunt generice in ratione dissimilitudinis, et differunt specie, et in ratione talis. Item duae dissimilitudines in quantitate specie conveniunt, et differunt numero in ratione talis, a quibus semper abstrahitur una ratio communis, donec ultimae differentiae explicite dignoscantur, quibus exhauritur tota difficultas oppositae sententiae. 2 Huius auctores forte volunt ab individuis clare, et distincte cognitis non posse abstrahi rationem communem, quod est evidens, et probant argumenta de infinito processu. Nos autem non sic sumimus individuum, sed dicimus illud posse concipi confuse, sicut concipitur homo, et sicut ratio hominis confuse concepti est communis Petro et Paulo; ita individuationem confuse cognitam eisdem esse communem, et sicut ab hoc et illo homine in particulari cognitis non potest abstrahi ratio hominis. Ita neque ab hoc et illo individuo cognitis in singulari.
§ 67
Vidi non neminem existimantem hanc quaestionem esse magnae difficultatis in Thomistarum sententia admittente obiectivas abstractiones, secus in sua eas negante: quia in sua sententia omnes rationes communes sunt individuae. Verum hic non expendit suae et Thomistarum opinionis fundamenta. Nam idem omnino fundamentum requiritur ad concipiendum uno actu confuso plura individua ut similia, et ad abstrahendum unam rationem communem ab illis. Est enim fundamentum ipsa similitudo obiectorum: quare, cum ipsi hanc obiectivam similitudinem admittant in individuis, in easdem recidunt difficultates: opposita enim sententia talem similitudinem negat in individuis, quia in ultimis differentiis nulla potest esse similitudo, cum res constituant primo diversas, et in infinitum procederetur, etc. Quapropter prudens nostram sententiam universaliter probavi, non distinguens inter Thomistarum Nominaliumque sententias de praecisionibus, quia in utraque sententia argumenta pro utraque parte vim habent eandem. Sed reliquis respondeamus argumentis.
§ 68
1 Tertium est, quia si individuatione ut sic est communis: ergo contrahitur per hanc numero individuationem, et per illam: ergo ista et illa individuationes simul cum individuatione in communi conveniunt in oratione individuationis, et sunt contrahibiles per alias, et sic in infinitum. 2 Huic argumento ex sententia Nominalium respondetur, individuationem in communi non esse aliam a particularibus, sed esse omnes illas confuse cognitas. Cum vero haec numero clare concipitur, nulla fit contractio obiectiva. Sed conceptus ille formalis confusus, redditur clarus, in quo non potest esse infinita processio, quia devenitur in claram unius individuationis cognitionem, quae cognoscitur in singulari, et non in communi: a qua sic cognita non potest abstrahi ratio communis.
§ 69
1 In opinione Thomistarum: nego antecedens, quia ratio communis non contrahitur per rationem particularem eodem nomine et conceptu gaudentem, sed per particulares differentias, quae simul cum conceptu communi speciem constituunt, aut individuum; ut animal non contrahitur per humanitatem, aut animalitatem, sed per rationalitatem, cum qua hominem constituit; et homo non contrahitur per hanc humanitatem, sed per differentiam singularitatis, cum qua Petrum, aut hunc hominem constituit: ita individuato non contrahitur per aliam individuationem, sed per differentias singulares, cum quibus individua constituit. Hinc autem nullam sequi infinitam processionem clare patet, qui ab humanitate in communi, et hac et illa humanitate non potest abstrahi alia ratio humanitatis. Alioquin in omni abstractione in infinitum abires: ergo neque in casu argumenti potest abstrahi alia ratio individuationis. Ratio a priori est, quia ratio, quae abstrahitur ab hac et illa individuatione, est ratio individuationis ut sic, in qua sunt similes. Sicut hic et ille homo in ratione hominis. Abstracta vero hac ratione, non remanet in illis ratio individuationis, quae abstrahitur, sed tantum remanent conceptus differentiales, qui sunt primo diversi, ut abstracta animalitate ab homine et leone, non remanet in illis animalitas; sed rationalitas et rugibilitas, quae sunt primo diversa, et si cognoscuntur alio conceptu clariori, debent concipi ut primo diversa.