Universa Philosophia
Pedro Hurtado de Mendoza (1578–1641)
First published 1624
Hurtado de Mendoza, Universa Philosophia (Lyon 1624): the Summulae and the Logica through Disputatio VII, with an original English translation. The rest of the work follows in later append batches.
✦ This work is being completed — add a section.
Summulae
Institutio tyronis de arguendi ratione
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Disputatio I. De terminis propositionum, et eorum unione.
Aristoteles primo Physicorum
Sectio I. Quid sint subiectum, praedicatum, et unio?
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
Sectio II. Terminorum definitio.
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. De termino vocali, scripto, et mentali.
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Sectio IV. De terminis significativis, et non significativis.
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Signum significativum ad placitum
Sectio V. Divisiones termini mentalis.
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
Sectio VI. De termino universali, particulari, confuso, et determinato, superiori, et inferiori.
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
§ 65
§ 66
Sectio VII. De transcendentibus, et non transcendentibus.
§ 67
§ 68
Sectio VIII. De termino univoco, aequivoco, et analogo.
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
Sectio IX. De termino absoluto, et connotativo.
§ 74
§ 75
§ 76
§ 77
§ 78
§ 79
§ 80
§ 81
§ 82
§ 83
§ 84
§ 85
§ 86
§ 87
Sectio X. De categorematico, et syncategorematico.
§ 88
Dices categorematicos significare
§ 90
§ 91
§ 92
Sectio XI. Concretus, abstractus, complexus, et incomplexus, copulativus, et non copulativus.
§ 93
§ 94
§ 95
§ 96
§ 97
§ 98
§ 99
§ 100
§ 101
§ 102
§ 103
Sectio XII. De termino negatiuo, et non negatiuo: contrario, et contradictorio.
§ 104
§ 105
§ 106
§ 107
§ 108
Sectio XIII. De termino primae, et secundae intentionis: pertinente, et impertinente.
§ 109
§ 110
§ 111
Disputatio II. De proprietatibus terminorum.
Sectio I. De suppositione.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
Sectio II. Suppositio formalis, et materialis.
§ 11
§ 12
Sectio III. Suppositio simplex et personalis.
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio IV. Suppositio communis, et singularis.
§ 21
§ 22
§ 23
Sectio V. Suppositio distributiva, copulata, determinata, naturalis, accidentalis.
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
Sectio VI. De ascensu atque descensu.
§ 33
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
Sectio VII. De ampliatione, restrictione, alienatione, diminutione.
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
Sectio VIII. De appellatione.
§ 50
§ 51
§ 52
Disputatio III. De oratione, eius partibus, et divisione.
Sectio I. De nomine.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Sectio II. De verbo.
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
Sectio III. De Oratione.
§ 19
§ 20
§ 21
Disputatio IV. De propositione.
Sectio I. Propositionem definio.
§ 1
§ 2
§ 3
Sectio II. De materia, qualitate, et quantitate propositionis.
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio III. Propositio categorica, hypothetica, complexa, et incomplexa.
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Sectio IV. De aequipollentia simplicium propositionum.
§ 13
§ 14
Sectio V. De conversione simplicis propositionis.
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
Sectio VI. De oppositione simplicis propositionis.
§ 20
§ 21
§ 22
§ 23
Sectio VII. Explicantur praecedens doctrina, et regulae oppositorum.
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
Sectio VIII. De propositione modali.
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
Sectio IX. Explicantur, ac describuntur propositiones modales.
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
Sectio X. Quare omnes propositiones cuiusque figurae sunt mutuo aequipollentes?
§ 42
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
Sectio XI. De quantitate, et qualitate cuiusque figurae.
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
Sectio XII. De oppositione cuiusque figurae cum aliis.
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
Sectio XIII. De exponibili, et exclusiva propositione.
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
Sectio XIV. Difficultates circa hanc doctrinam.
§ 65
§ 66
§ 67
§ 68
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
§ 74
Sectio XV. De exceptivis, et reduplicativis.
§ 75
§ 76
Disputatio V. De modo sciendi.
§ 1
§ 2
Sectio I. De definitione.
§ 3
Definitio ex Aristotele primo topicorum, cap. 4. est oratio significans, quod quid est rei: id est, explicans naturam rei. Oratio non sumitur pro sola vocali, sic enim esset mutila definitio: sumitur autem oratio universim pro actu intellectus, voce, aut scripto significante rei quidditatem, aut naturam. exempli gratia, homo componitur physice ex corpore, et anima: potest definiri, homo constat ex corpore, et anima. Componitur item logice ex animali, et rationali, potestque sic definiri, homo est animal rationale: ubi corpus, et anima, animal, et rationale, sunt natura ostendens hominis quidditatem, non sunt oratio explicans naturam rei, sunt ipsa natura rei explicata per orationem, quae natura rei explicat definitum: id est, faciunt, ut perfecte cognoscatur definitum, propterea est definitio obiectiva: quia in ratione obiecti habet explicare quod homo (quod est definitum) habet confuse, et quasi involute.
§ 4
Dicitur definitio, non quod obiecto ponat finem, sed quia ipsa adstringitur uni obiecto, ut non vagetur per alia sicut vagatur actus confusus: animal enim, et rationale, ita sunt homini propria, ut cognitio clare de illis soli conveniat homini circa quem finitur ea cognitio. Si autem diceres, homo est animal bipes, non definiretur homo: quia habere duos pedes tam convenit grui quam homini. Quapropter si Deus definiri non potest, non est quod careat fine, sed quia non potest in via quidditative cognosci; sicut neque aliae substantiae separatae. Potest autem definiri imperfecte: quia habet rationem cum creaturis aliquo modo communem, et differentiam sibi propriam.
§ 5
Aristoteles 3. met. cap. 3. ait omnia per definitionem cognosci: genus autem esse principium definitionis: unde dialecticum effluxit adagium, Definitio constat genere, et differentia: quia debet repraesentare genus, et differentiam. Genus quidem proximum, in quo conveniant plures species, differentiam vero essentialem, ut animal rationale est hominis definitio: quia animal est genus in quo proxime conveniunt homo, et leo: rationale vero est differentia, qua ab illis homo essentialiter differt: si autem differentia sit accidentalis, non erit proprie definitio, sed descriptio. Definitio logica constat genere, et differentia; physica vero non constat, nisi duabus partibus specificis: ut homo corpore, et anima rationali. Corpus autem aliquo modo est commune etiam leoni, non tamen est genus. Definiri possunt omnia genera, individua vero non tam bene: recognosce disp. 10. logic. sect. 2.
§ 6
Leges definitionis. Prima, ut definitio, et definitum convertantur: id est, ut valeat consequentia ab altero ad alterum. Secunda, illam debere convenire omni definito, et non aliis: quae secunda regula continetur in prima, exemplum utriusque, est homo, ergo est animal rationale: est animal rationale, ergo est homo: itaque animal rationale convenit omnibus hominibus, et non aliis. Tertia regula, definitio est clarior suo definito, propria, non metaphorica: si quis enim ut definiat somnum, dicat, somnus est mortis imago, nihil dixit, quae phrases poëtis, et oratoribus sunt aptae: Dialectico autem nulla est apta praeter claram, et brevem: propterea Aristoteles oratorem comparavit manus palmae; Dialecticum autem pugno: quia hic presse, ille loquitur fuse. Si quis interroget, quae est haec definitio? Responde Physica, aut Logica. Si autem interrogeris qualis est haec definitio? Responde bona, aut mala, et ne dicas vera, aut falsa: quia potest esse vera et mala, quia non convertitur cum definito, ut homo est animal bipes est mala, et vera; si autem definitio est bona, est necessario vera.