Universa Philosophia

Oppositio propositionum modalium patebit, si earum quantitas, et qualitas dignoscantur. Quantitatem propositionis dixi supra esse, eam esse universalem, particularem, aut singularem, in propositionibus absolutis quantitas sumitur ex quantitate multitudinis significatae per subiectum, vel ex unitate, e.g. omnis homo currit est universalis, quia subiectum habet descensum distributivum per omnes homines, Petrus autem currit, est singularis, quia subiectum unam rem significat, aliquis homo currit est confusa, vel particularis, quia vage descendit ad individua sub disiunctione. In propositione modali non spectatur quantitas ex subiecto sive dicto, sed ex modo, nam propositiones de dicto universali sunt particulares, et de dicto singulari sunt universales, ut patebit. Quam ob rem recte Fonseca monuit lib.3. cap.10. harum quantitatem sumi ex verbi universalitate, aut particularitate, nempe ex temporum differentiis: propositio enim modalis, qua verbum significat omnes temporis differentias, erit universalis; quando vero aliquam vage, erit particularis; qua unam determinate, erit singularis: estque iudicium idem de quibuscumque aliis circumstantiis significatis per verbum.

Purpurea, et illiace, sunt modi universales, quia sub se continent, et subalternant alios duos modos, purpurea subalternat sibi propositiones de amabimus; illiace vero propositiones de edentuli, ut patebit. Unde constat amabimus, et edentuli esse modos particulares. Quae sic probantur. In purpurea quarta propositio est haec, Petrum currere, est necesse, quae universalissima est, quia verbum, est, amplectitur omnia tempora, quibus Petrus existit; nam si Petrus est necessario currens, ergo nunquam potest a cursu cessare, quia si posset, non esset illi necessario currendum quod patet ex tertia propositione eiusdem figurae aequivalente quartae, e. g. Petrum non disputare est impossibile, quae falsa esset, si aliquando esset possibile Petrum non disputare, quia impossibile, est modus negativus, qui absolute, et sine limite dictus est universalis, ut Petrus non currit, id est nullibi, nec modo ullo currit: quod si aliquando posset Petrus non disputare, ergo non esset absolute impossibile disputare, quia pro ea differentia non esset impossibile, nam quod aliquando est possibile, non est absolute impossibile, quia impossibilitas dicit carentiam potentiae, et quod semel est possibile, non habet carentiam possibilitatis, sed possibilitatem. Idem patet in prima, et secunda propositione, Petrum non currere non est possibile, nec contingens, ergo in nullo tempore Petrus erit potens cessare a cursu, aut in quo illi possit contingere carentia cursus, quod si quando contingere posset, contingens esset, et consequenter falsa esset secunda propositio asserens, eam non esse contingentem.

In illiace cernitur eadem universalitas, quia habet modos eadem ratione negatos, et affirmatos, qua purpurea: quarta propositio est Petrum non currere est necesse: tertia Petrum currere est impossibile, ergo in nullo tempore potest currere, quia quod est impossibile, nullo tempore est possibile: prima et secunda aiunt non esse contingens nec possibile, ergo nunquam est contingens, nec possibile, alioquin esset possibile atque contingens. Ex quibus aperte monstratur universalitas utriusque figurae, quia modus utriusque se porrigit ad omnia tempora, potestque fieri descensus distributivus ad singula, more propositionis absolutae universalis, e. g. Petrum currere non est possibile, quae est in illiace, ergo non est possibile Petrum currere heri, nec hodie, nec cras, etc. Item haec, Petrum currere est necesse, quae est in purpurea habet hunc descensum, ergo necesse est Petrum currere hodie, et cras, et quovis tempore existat, quae sunt signa propositionis universalis.

Amabimus, et edentuli, sunt modi particulares, sive confusi, qui non amplectuntur collective omnes temporis differentias, sed tantum sub disiunctione, nec opus est descendere ad singulas distributive, sed disiunctive. Nam ad veritatem earum propositionum sufficit, si quod affirmatur, contingat aliquo tempore, et non omni, e. g. Petrum currere est possibile, quae est prima propositio de amabimus, veritatem sumit, si Petrus potest currere hodie, licet non possit currere cras, quia illa propositio tantum affirmat potentiam cursus Petri, sed Petrus potens currere cras, vere habet potentiam currendi, ergo propositio, quae solum affirmat Petrum posse currere, erit vera, quemadmodum, qui dicit homo curret eius propositio est vera currente solo Petro, nec enim ly, possibile, sic prolatum dicit cursum esse possibilem omni tempore. Quo manifeste disparatur ab impossibili, quia cum is sit modus negativus, universaliter negat, et pro quocumque tempore. Ut si quis dicat Petrus non currit, est falsum, si currat Romae, licet non currat Toleti. Unde patet ceteras tres propositiones de amabimus, esse particulares, quia aequivalent primae; de secunda patet; tertia est haec Petrum currere non est impossibile, at non impossibile, idem est, quod possibile, quemadmodum non nullus, idem est, quod aliquis; de quarta patet, quia est haec, Petrum non currere non est necesse, id est, Petrus non habet necessitatem cessandi a cursu, quae aequivalet huic, Petrus potest currere.

Idem iudicium est de propositionibus in edentuli, quia habent modos eodem modo affirmatos in prima, et secunda propositione, et negatos in tertia, et quarta, quemadmodum propositiones de amabimus, ac proinde servant eamdem quantitatem.