Universa Philosophia
Pedro Hurtado de Mendoza (1578–1641)
First published 1624
Hurtado de Mendoza, Universa Philosophia (Lyon 1624): the Summulae and the Logica through Disputatio VII, with an original English translation. The rest of the work follows in later append batches.
✦ This work is being completed — add a section.
Summulae
Institutio tyronis de arguendi ratione
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Disputatio I. De terminis propositionum, et eorum unione.
Aristoteles primo Physicorum
Sectio I. Quid sint subiectum, praedicatum, et unio?
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
Sectio II. Terminorum definitio.
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. De termino vocali, scripto, et mentali.
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Sectio IV. De terminis significativis, et non significativis.
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Signum significativum ad placitum
Sectio V. Divisiones termini mentalis.
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
Sectio VI. De termino universali, particulari, confuso, et determinato, superiori, et inferiori.
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
§ 65
§ 66
Sectio VII. De transcendentibus, et non transcendentibus.
§ 67
§ 68
Sectio VIII. De termino univoco, aequivoco, et analogo.
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
Sectio IX. De termino absoluto, et connotativo.
§ 74
§ 75
§ 76
§ 77
§ 78
§ 79
§ 80
§ 81
§ 82
§ 83
§ 84
§ 85
§ 86
§ 87
Sectio X. De categorematico, et syncategorematico.
§ 88
Dices categorematicos significare
§ 90
§ 91
§ 92
Sectio XI. Concretus, abstractus, complexus, et incomplexus, copulativus, et non copulativus.
§ 93
§ 94
§ 95
§ 96
§ 97
§ 98
§ 99
§ 100
§ 101
§ 102
§ 103
Sectio XII. De termino negatiuo, et non negatiuo: contrario, et contradictorio.
§ 104
§ 105
§ 106
§ 107
§ 108
Sectio XIII. De termino primae, et secundae intentionis: pertinente, et impertinente.
§ 109
§ 110
§ 111
Disputatio II. De proprietatibus terminorum.
Sectio I. De suppositione.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
Sectio II. Suppositio formalis, et materialis.
§ 11
§ 12
Sectio III. Suppositio simplex et personalis.
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio IV. Suppositio communis, et singularis.
§ 21
§ 22
§ 23
Sectio V. Suppositio distributiva, copulata, determinata, naturalis, accidentalis.
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
Sectio VI. De ascensu atque descensu.
§ 33
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
Sectio VII. De ampliatione, restrictione, alienatione, diminutione.
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
Sectio VIII. De appellatione.
§ 50
§ 51
§ 52
Disputatio III. De oratione, eius partibus, et divisione.
Sectio I. De nomine.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Sectio II. De verbo.
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
Sectio III. De Oratione.
§ 19
§ 20
§ 21
Disputatio IV. De propositione.
Sectio I. Propositionem definio.
§ 1
§ 2
§ 3
Sectio II. De materia, qualitate, et quantitate propositionis.
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio III. Propositio categorica, hypothetica, complexa, et incomplexa.
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Sectio IV. De aequipollentia simplicium propositionum.
§ 13
§ 14
Sectio V. De conversione simplicis propositionis.
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
Sectio VI. De oppositione simplicis propositionis.
§ 20
§ 21
§ 22
§ 23
Sectio VII. Explicantur praecedens doctrina, et regulae oppositorum.
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
Sectio VIII. De propositione modali.
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
Sectio IX. Explicantur, ac describuntur propositiones modales.
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
Sectio X. Quare omnes propositiones cuiusque figurae sunt mutuo aequipollentes?
§ 42
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
Sectio XI. De quantitate, et qualitate cuiusque figurae.
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
Sectio XII. De oppositione cuiusque figurae cum aliis.
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
Sectio XIII. De exponibili, et exclusiva propositione.
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
Sectio XIV. Difficultates circa hanc doctrinam.
§ 65
§ 66
§ 67
§ 68
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
§ 74
Sectio XV. De exceptivis, et reduplicativis.
§ 75
§ 76
Disputatio V. De modo sciendi.
§ 1
§ 2
Sectio I. De definitione.
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio II. De divisione.
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Sectio III. De argumentatione.
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
Sectio IV. De modo, et figura Syllogismi.
§ 19
§ 20
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
Sectio V. Ostensiva deductio Syllogismorum.
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Sectio VI. Deductio Syllogismorum ad impossibile.
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
Sectio VII. De consequentia.
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
Aliquae voces explicatae.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Logica
Disputatio I: Disputatio I. De obiecto Logicae.
Sectio I. De obiecto, et subiecto in commune.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
Sectio II. Logicae adaequata materia.
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. Utrum voces sint logicae obiectum?
§ 21
Subsectio I. Voces non sunt obiectum adaequatum logicae.
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Subsectio II. Nec inadaequate ad logicum spectare voces.
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
Sectio IV. Utrum ens rationis sit Logicae obiectum?
§ 41
§ 42
§ 43
§ 44
Subsectio I. Qui ens rationis constituant logicae obiectum.
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
Subsectio II. Confutatio primi argumenti ab auctoritate petiti.
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
Subsectio III. Argumenta pro sententia Soti, et aliorum Thomistarum.
§ 60
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
§ 65
§ 66
§ 67
§ 68
§ 69
§ 70
Subsectio IV. Obiectum Logicae est ens reale.
§ 71
§ 72
§ 73
§ 74
§ 75
§ 76
§ 77
§ 78
§ 79
§ 80
Sectio V. Utrum modus sciendi formalis, an autem obiectivus sit logicae obiectum.
§ 81
Subsectio I. Explicantur hi modi sciendi.
§ 82
§ 83
§ 84
§ 85
§ 86
§ 87
§ 88
Subsectio II. Quaestio dirempta.
§ 89
§ 90
§ 91
§ 92
§ 93
§ 94
§ 95
§ 96
§ 97
§ 98
Sectio VI. Quid sit in modo sciendi formali id quod logicus immediate considerat.
§ 99
§ 100
§ 101
§ 102
§ 103
§ 104
§ 105
§ 106
§ 107
§ 108
§ 109
§ 110
Sectio VII. Utrum modus sciendi formalis tractetur per attributionem ad obiectivum.
§ 111
§ 112
§ 113
§ 114
§ 115
§ 116
§ 117
§ 118
Sectio VIII. De adaequato obiecto attributionis dialecticae.
§ 119
Subsectio I. Prima sententia.
§ 120
§ 121
§ 122
§ 123
§ 124
§ 125
§ 126
§ 127
§ 128
Subsectio II.
§ 129
§ 130
§ 131
§ 132
§ 133
§ 134
Subsectio III. Definitio, divisio, et argumentatio non sunt adaequatum Logicae obiectum.
§ 135
§ 136
§ 137
§ 138
§ 139
§ 140
§ 141
§ 142
§ 143
§ 144
§ 145
§ 146
Subsectio IV. Sola demonstratio est adaequatum attributionis obiectum.
§ 147
§ 148
§ 149
§ 150
§ 151
§ 152
§ 153
§ 154
§ 155
§ 156
§ 157
§ 158
§ 159
§ 160
§ 161
§ 162
§ 163
Sectio IX. Cetera de obiecto logicae.
§ 164
§ 165
§ 166
§ 167
§ 168
Disputatio II: Disputatio II. Qua ratione Logica attingat suum obiectum.
Sectio I. De logica utente, et docente, an utraque sit scientia?
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
Sectio II. Utrum logica sit scientia practica? an speculativa?
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
Sectio III. Utrum logica concurrat efficienter ad actus aliarum scientiarum?
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Sectio IV. Utilitas, unitas, et finis dialecticae.
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
Disputatio III: Disputatio III. De praedicabilibus in commune.
§ 1
Sectio I. De universalibus quaedam praemitto.
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
Sectio II. Utrum Praedicabilitas sit de essentia universalis?
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. Quomodo universalia praedicentur?
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
Disputatio IV: Disputatio IV. De genere.
Sectio I. Genus definio.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio II. Utrum materiale generis sit commune omnibus inferioribus?
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
Sectio III. Qua ratione genus sit pars speciei?
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio IV. Qua ratione genus sit totum comparatione speciei.
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Sectio V. Utrum genus immediate de individuis praedicetur?
§ 27
Qui negant cum Nominalibus supra praecisiones obiectivas, necessario fateri tenentur, genus immediate de individuis praedicari;1 quia universalia tantum esse aiunt plura singularia immediate confuse cognita, ut similia in aliqua ratione. In quorum sententia, sicut species nihil est praeter plura individua omnino similia, ita genus nihil erit praeter plura individua similia in operationibus communibus, et dissimilia in aliis. Probatur ergo intentum, quia genus immediate praedicatur de pluribus speciebus: sed per te species formaliter sunt plura individua similia, ergo genus immediate praedicatur de pluribus individuis similibus. Confirmatur, si genus non praedicaretur immediate de individuis, ergo praedicatur de aliqua ratione communi ab illis abstracta, quae sit species, et quae mediet inter genus et individua: sed illa ratio sic abstracta non erit individuum; ergo, nisi genus praedicetur immediate de individuis, praedicabitur immediate de illa ratione abstracta; hoc autem est contra tuam sententiam negantem rationem abstractam ab individuis, ergo in tua sententia teneris admittere, genus immediate praedicari de pluribus individuis.
§ 28
Explico, quia iuxta tuam sententiam plura individua cognita, ut similia in operationibus communibus tantum, denominantur genus, v. g. plura individua animalis relata ad operationes sensitivas constituunt genus animal, qui conceptus animalis est omnino incompletus, quia per illum non cognoscitur adaequate quidditas alicuius individui, unde genus nihil est praeter plura individua similia incomplete cognita:1 at vero individua similia in operationibus tam communibus, quam propriis, erunt species, ut Petrus et Paulus relati ad actiones sensitivas et rationales. Unde species sunt plura individua complete cognita, quia referuntur ad omnes operationes, per quas differunt ab omnibus individuis aliarum specierum, ergo genus immediate praedicatur de individuis complete, aut incomplete cognitis; quia immediate praedicatur de specie, quae per te sunt individua.
§ 29
Confirmatur, per te homo ut sic nihil est praeter hunc, vel illum hominem, ut similes; et leo ut sic, praeter hunc, et illum leonem: sed animal immediate praedicatur de homine et leone ut sic, ergo animal immediate praedicatur de hoc homine et de illo homine, et de hoc et illo leone.
§ 30
Dices, praedicari genus immediate de individuis confuse cognitis, non vero de illis in particulari cognitis.1 Contra primo,2 ergo iam habeo intentum, genus, scilicet, non posse praedicari in tua sententia immediate nisi de individuis. Contra secundo,3 quia si genus immediate praedicatur de individuis cognitis confuse, cur non praedicabitur de illis, si explicite cognoscantur? Nam si convenit individuis vage sumptis, cur non convenit eisdem individuis determinate sumptis? Quia haec propositio homo est animal quae est generis de specie, aequivalet huic, Petrus et Paulus et omnis singularis homo est animal: et haec, Petrus est animal, quae est generis de individuo, aequivalet huic, hic determinatus homo est animal, ergo tam immediata est una, ac alia, neque enim mediat species, sed differentia tantum se tenet ex parte subiecti magis clare cogniti, non vero ex parte praedicati, neque ex modo praedicandi. Nec vero opus est, ut prius cognoscantur proprietates hominis, quam de Petro praedicetur animal.4 Nam viso Petro cum sola ratione animalis (ut optime potest) potest animal de illo praedicari, quae praedicatio est de individuo cognito incomplete.
§ 31
Confirmatur: haec est immediata praedicatio. Homo est animal: ergo et haec, Petrus est animal: patet consequentia: quia Petrus et homo sunt singularia: homo quidem est singularia confuse cognita: Petrus vero est singulare clare cognitum. Item ex parte obiecti nihil mediat inter Petrum et animal; quia homo in hac sententia non distinguitur ex parte obiecti a Petro; sed tantum ex modo cognoscendi, nec opus est ad praedicandum animal de Petro, ut prius praedicetur animal de homine ut sic, quia viso Petro potest de illo praedicari animal.
§ 32
Controversia est inter Thomistas admittentes abstractiones obiectivas, et diversas formalitates abstractas, et distinctas ab individuis. Ex his auctoribus multi docent, genus animal v. g. non praedicari immediate de Petro et hoc leone, sed de homine et leone in communi. Probant primo; quia genus definitur per ordinem ad speciem, et non per ordinem ad individua, ergo immediate praedicatur de specie genus, et non de individuis, quod si de individuis praedicatur, id provenit, quia speciem supponunt constitutam ex genere et differentia.
§ 33
Sed haec ratio non urget. Nam genus definitur per ordinem ad speciem, non quia immediate non respicit individua, sed quia ab specie differt per ly, differentibus specie, et quia ut certum supponitur id, quod praedicatur de specie eodem modo de individuis praedicari. Infra autem ostendam, adaequatum correlativum generis non esse speciem, sed subiicibile in quid incomplete.
§ 34
Secundo argumentantur, quia inter gradum supremum et infimum necessario interponitur medius.1 medius. Non enim potest esse immediata progressio de extremo ad extremum, nisi per medium: sed gradus genericus est supremus, individuus autem est infimus, specificus vero est medius inter utrumque; ergo non potest gradus genericus immediate praedicari de individuo, nisi prius praedicetur de specifico.
§ 35
1 Sed distinguo maiorem cum sua probatione: quando inter supremum et infimum est interponibile medium, concedo maiorem, nego tamen quando non est interponibile. In quo casu gradus supremus dicitur quia est superior, et infimus quia est inferior; non vero quia inter utrumque alius interponatur, et in hoc sensu species est infimus gradus respectu generis, et genus supremus, inter quos nullus gradus mediat. Similiter distinguo minorem; gradus specificus est medius inter genus et individuum completum, concedo minorem; nego tamen, inter genus et individuum incompletum speciem mediare. Similiter distinguo consequens, ergo non potest praedicari genus de individuo completo, nisi media specie, concedo consequentiam, nego tamen de individuo incompleto. Habet ergo genus immediata individua incompleta, non tamen completa.
§ 36
1 Pro explanatione adverte, non posse cognosci individuum perfecte, et complete, nisi ratio specifica explicite cognoscatur, quia completa individui cognitio complectitur differentiam speciei conceptum, ex quo conceptu et generico resultat species, et per conceptum differentiae completur, et contrahitur genus. In hoc sensu evidenter probat argumentum, genus non praedicari immediate de individuo, quin supponatur species, quia individuum constituitur complete per conceptum speciei. At vero quando individuum non cognoscitur complete secundum totam illius essentialem rationem, non mediat conceptus differentiae, et consequenter, neque species, quae per differentiam constituitur, sed tunc genus praedicatur de individuo cognito incomplete. Dices eo ipso quod designetur individuum Petrus. v. g. designatur etiam species Homo. Distinguo, eo ipso, quod designetur individuum completum, concedo, incompletum nego. Posse vero incompletum designari, patebit ex probatione conclusionis.
§ 37
1 Ergo genus immediate de individuis incomplete cognitis praedicari, docet aperte S. Thomas opuscul. 55. ad medium his verbis. Cum habemus hoc animal, intellectus considerans, antea quam deveniamus ad formam hominis apprehendit formam universalem in hoc individuo scilicet, animal. Ecce admittit S. Thomas individuum animal, quin sit formaliter homo, aut leo, et ait animal apprehendi ab intellectu in hoc animali prius quam apprehendat hominem, et infra distinguit hoc animal a forte. 2 Conclusio probatur primo. Quando video singulare animal a longe, evidenter iudico id esse animal, quia ei video convenire proprietatem aliquam animalis, et non possum iudicare, id esse hominem, aut leonem. Tunc rationem animalis video tali individuo convenire, et non rationem determinatam specificam, ergo animal immediate convenit individuo. Antecedens saepe contingit, consequentiam probo, quia genus contrahi immediate ad individuum nihil est, quam cognosci rationem individuam esse animalis, quin cognoscatur esse eam hominis, aut leonis, sicut cognoscere rationem speciei convenire individuo confuse cognito, nihil est quam cognoscere rationem speciei individuo convenire, ignorando an tale individuum sit Petrus; an Paulus?