Universa Philosophia
Pedro Hurtado de Mendoza (1578–1641)
First published 1624
Hurtado de Mendoza, Universa Philosophia (Lyon 1624): the Summulae and the Logica through Disputatio VII, with an original English translation. The rest of the work follows in later append batches.
✦ This work is being completed — add a section.
Summulae
Institutio tyronis de arguendi ratione
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Disputatio I. De terminis propositionum, et eorum unione.
Aristoteles primo Physicorum
Sectio I. Quid sint subiectum, praedicatum, et unio?
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
Sectio II. Terminorum definitio.
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. De termino vocali, scripto, et mentali.
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Sectio IV. De terminis significativis, et non significativis.
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Signum significativum ad placitum
Sectio V. Divisiones termini mentalis.
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
Sectio VI. De termino universali, particulari, confuso, et determinato, superiori, et inferiori.
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
§ 65
§ 66
Sectio VII. De transcendentibus, et non transcendentibus.
§ 67
§ 68
Sectio VIII. De termino univoco, aequivoco, et analogo.
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
Sectio IX. De termino absoluto, et connotativo.
§ 74
§ 75
§ 76
§ 77
§ 78
§ 79
§ 80
§ 81
§ 82
§ 83
§ 84
§ 85
§ 86
§ 87
Sectio X. De categorematico, et syncategorematico.
§ 88
Dices categorematicos significare
§ 90
§ 91
§ 92
Sectio XI. Concretus, abstractus, complexus, et incomplexus, copulativus, et non copulativus.
§ 93
§ 94
§ 95
§ 96
§ 97
§ 98
§ 99
§ 100
§ 101
§ 102
§ 103
Sectio XII. De termino negatiuo, et non negatiuo: contrario, et contradictorio.
§ 104
Terminus negativus bifariam usurpatur. Primo pro significante negationem. Secundo pro termino actualiter negante. Primus est, qui significat obiectum negativum, scilicet negationem rei physicae, ut nihil, caecitas, tenebrae, quia nihil est carentia entis, caecitas carentia visus, et tenebrae carentia lucis. Hi termini dividuntur in abstractos, et concretos. Abstracti significant negationem ipsam praecisam a subiecto, ut caecitas, quemadmodum et termini positivi. Item concreti significant in recto subiectum, et in obliquo connotant carentiam, qua afficitur, ut caecus.
§ 105
Hi termini dividuntur in pure negativos, et privativos. Negativi significant carentiam formae in subiecto incapaci illius, ut non gratus, significat in lapide carentiam gratiae, cuius est incapax, at in homine significat carentiam gratiae; cuius est capax. Sic lapis non potest dici caecus: quia haec vox significat subiectum aptum visui. Dicitur tamen non videns: quia haec vox quadrat etiam in subiecta visui inepta.
§ 106
Secundo modo terminus negativus sumitur, non quia significat conceptum negativum, sed quia eo negatur propria significatio nominis, et non excluditur alia, exempli gratia, non homo significat negationem hominis, quem significat homo, et non excludit aliam significationem, ut lapis est non homo, habet hunc sensum, lapis non est homo, sed aliud, quod non sit homo. Item in hoc gymnasio est non homo, habet hunc sensum, in gymnasio non est homo, sed aliud, quod non est homo. Hi termini vocantur infinitantes: quia negando significatum nominis, extendunt nomen ipsum ad omnia sine termino, et fine: ut cum dico hic est non homo, extenditur non homo ad Deum, Angelos, animalia, et negationes ipsas: quia Deus est non homo, et Angelus est non homo, et caecitas est non homo. Adverte hanc significationem ad propositiones contradictorias.
§ 107
Terminum contrarium potes itidem bipartiri in terminum contrarium logice, et contrarium physice. Contrarius logice est, qui facit propositiones contrarias, ut sunt syncategoremata omnis, nullus. Nam hae propositiones. Omnis homo currit, nullus homo currit, sunt contrariae propter eas voces omnis, nullus. Contraria physice sunt, quorum significata sunt formae physicae contrariae, se mutuo a subiecto depellentes. Ut calor frigus, albor nigror. Quae contrarietas melius significatur in concreto, ut album nigrum, quia qualitates opponuntur in ordine ad subiectum. Nam in statu abstractionis non opponuntur. Dicuntur tamen contrariae, quia ex natura sua connotant subiectum.
§ 108
Terminus contradictorius in tot membra dissecatur. Contradictorius logice, qui fundat duas propositiones contradicentes invicem. Ut omnis homo currit, aliquis homo non currit. Contradictorius physice est qui significat duas res immediate oppositas, sive qui significat formam, et eius carentiam, ut visus caecitas. Nam caecitas significat carentiam visus, sive non esse visus.