Universa Philosophia
Pedro Hurtado de Mendoza (1578–1641)
First published 1624
Hurtado de Mendoza, Universa Philosophia (Lyon 1624): the Summulae and the Logica through Disputatio VII, with an original English translation. The rest of the work follows in later append batches.
✦ This work is being completed — add a section.
Summulae
Institutio tyronis de arguendi ratione
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Disputatio I. De terminis propositionum, et eorum unione.
Aristoteles primo Physicorum
Sectio I. Quid sint subiectum, praedicatum, et unio?
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
Sectio II. Terminorum definitio.
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio III. De termino vocali, scripto, et mentali.
§ 21
§ 22
§ 23
§ 24
§ 25
§ 26
Sectio IV. De terminis significativis, et non significativis.
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
§ 34
§ 35
Signum significativum ad placitum
Sectio V. Divisiones termini mentalis.
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
§ 43
Sectio VI. De termino universali, particulari, confuso, et determinato, superiori, et inferiori.
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
§ 65
§ 66
Sectio VII. De transcendentibus, et non transcendentibus.
§ 67
§ 68
Sectio VIII. De termino univoco, aequivoco, et analogo.
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
Sectio IX. De termino absoluto, et connotativo.
§ 74
§ 75
§ 76
§ 77
§ 78
§ 79
§ 80
§ 81
§ 82
§ 83
§ 84
§ 85
§ 86
§ 87
Sectio X. De categorematico, et syncategorematico.
§ 88
Dices categorematicos significare
§ 90
§ 91
§ 92
Sectio XI. Concretus, abstractus, complexus, et incomplexus, copulativus, et non copulativus.
§ 93
§ 94
§ 95
§ 96
§ 97
§ 98
§ 99
§ 100
§ 101
§ 102
§ 103
Sectio XII. De termino negatiuo, et non negatiuo: contrario, et contradictorio.
§ 104
§ 105
§ 106
§ 107
§ 108
Sectio XIII. De termino primae, et secundae intentionis: pertinente, et impertinente.
§ 109
§ 110
§ 111
Disputatio II. De proprietatibus terminorum.
Sectio I. De suppositione.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
Sectio II. Suppositio formalis, et materialis.
§ 11
§ 12
Sectio III. Suppositio simplex et personalis.
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
§ 20
Sectio IV. Suppositio communis, et singularis.
§ 21
§ 22
§ 23
Sectio V. Suppositio distributiva, copulata, determinata, naturalis, accidentalis.
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
Sectio VI. De ascensu atque descensu.
§ 33
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
§ 42
Sectio VII. De ampliatione, restrictione, alienatione, diminutione.
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
§ 47
§ 48
§ 49
Sectio VIII. De appellatione.
§ 50
§ 51
§ 52
Disputatio III. De oratione, eius partibus, et divisione.
Sectio I. De nomine.
§ 1
§ 2
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
Sectio II. De verbo.
§ 12
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
Sectio III. De Oratione.
§ 19
§ 20
§ 21
Disputatio IV. De propositione.
Sectio I. Propositionem definio.
§ 1
§ 2
§ 3
Sectio II. De materia, qualitate, et quantitate propositionis.
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio III. Propositio categorica, hypothetica, complexa, et incomplexa.
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Sectio IV. De aequipollentia simplicium propositionum.
§ 13
§ 14
Sectio V. De conversione simplicis propositionis.
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
§ 19
Sectio VI. De oppositione simplicis propositionis.
§ 20
§ 21
§ 22
§ 23
Sectio VII. Explicantur praecedens doctrina, et regulae oppositorum.
§ 24
§ 25
§ 26
§ 27
§ 28
§ 29
§ 30
§ 31
§ 32
§ 33
Sectio VIII. De propositione modali.
§ 34
§ 35
§ 36
§ 37
Sectio IX. Explicantur, ac describuntur propositiones modales.
§ 38
§ 39
§ 40
§ 41
Sectio X. Quare omnes propositiones cuiusque figurae sunt mutuo aequipollentes?
§ 42
§ 43
§ 44
§ 45
§ 46
Sectio XI. De quantitate, et qualitate cuiusque figurae.
§ 47
§ 48
§ 49
§ 50
Sectio XII. De oppositione cuiusque figurae cum aliis.
§ 51
§ 52
§ 53
§ 54
§ 55
§ 56
§ 57
§ 58
§ 59
§ 60
Sectio XIII. De exponibili, et exclusiva propositione.
§ 61
§ 62
§ 63
§ 64
Sectio XIV. Difficultates circa hanc doctrinam.
§ 65
§ 66
§ 67
§ 68
§ 69
§ 70
§ 71
§ 72
§ 73
§ 74
Sectio XV. De exceptivis, et reduplicativis.
§ 75
§ 76
Disputatio V. De modo sciendi.
§ 1
§ 2
Sectio I. De definitione.
§ 3
§ 4
§ 5
§ 6
Sectio II. De divisione.
§ 7
§ 8
§ 9
§ 10
§ 11
§ 12
Sectio III. De argumentatione.
§ 13
§ 14
§ 15
§ 16
§ 17
§ 18
Sectio IV. De modo, et figura Syllogismi.
§ 19
Syllogismis multipliciter utimur, in quibus reperiuntur tres termini, qui sunt subiectum, et praedicatum. Ex quibus unus repetitur in utraque praemissa, et reticetur in conclusione, hic vocatur medium. Alii duo termini ponuntur, alter in maiori praemissa, qui vocatur maior extremitas: alter autem ponitur in minori, et vocatur minor extremitas: hi autem duo repetuntur in conclusione. Figura sumitur ex modo, quo medium subiicitur, aut praedicatur in utraque praemissa.
§ 20
Primum enim medium potest in maiori esse subiectum, et in minori praedicatum, quae vocatur prima figura. Exempli gratia, omnis homo currit, Petrus est homo: ergo Petrus currit: haec est prima figura. Secunda figura est, in qua medium est praedicatum in utraque praemissa, exempli gratia, nullus homo est brutum, omnis leo est brutum: ergo nullus leo est homo. Tertia figura est, in qua medium est subiectum utriusque praemissae, exempli gratia, nullus homo est lapis, omnis homo est risibilis: ergo nullum risibile est lapis. Galenus addidit quartam figuram, in qua medium est in maiori praedicatum, et in minori subiectum. Haec non differt a prima figura, nisi quia praemissae ponuntur ordine inverso. Exempli gratia si dicas, omnis homo currit, Petrus est homo: ergo Petrus currit, hic syllogismus est in prima figura; si autem minorem ponas primo loco, et maiorem secundo, efficies quartam figuram, exempli gratia, Petrus est homo, sed omnis homo currit: ergo Petrus currit. Ecce sola transmutatione praemissarum sine adiectione aut detractione verbi efficitur quarta figura: quia vero haec transmutatio parvi est momenti, ideo non distinguitur a prima.
§ 21
Modus est, quo syllogismi ponuntur affirmatiui, aut negativi, particulares, aut universales. Isti modi continentur his quatuor carminibus.
Barbara, celarent, darii, ferio, baralipton
Celantes, dabitis, fapesmo, frise somorum,
Cesare, camestres, festino, baroco, darapti,
Felapton, disamis, datisi, bocardo, ferison.
§ 22
Praemitto singulos modos constare ternis vocalibus, significantibus quantitatem, et qualitatem propositionis, sunt autem illae vocales, A. E. I. O. A. significat propositionem universalem affirmativam, E. universalem negativam, I. particularem affirmativam, O. particularem negativam. Tres ergo vocales suo ordine significant tres propositiones syllogismi, exempli gratia, Barbara tres universales affirmativas, Celarent primam universalem negativam: secundam universalem affirmativam: tertiam universalem negativam. Adverte Baralipton, et frise somorum constare quatuor vocalibus: at quarta nihil significat, sed soli servit sono carminis.
§ 23
Quatuor modi primi carminis sunt primae figurae, directe concludentes: quia maior extremitas praedicatur de minori, exempli gratia in Barbara, omnis homo currit: omne rationale est homo: ergo omne rationale currit. Item in celarent. Nullus homo currit: omne rationale est homo: ergo nullum rationale currit. Idem dico de darii, et ferio: quorum exempla sunt facilia pueris. Quintus autem modus primi carminis, et quatuor secundi sunt eiusdem primae figurae, concludentes indirecte: quia minor extremitas in conclusione praedicatur de maiori, exempli gratia in Baralipton, omnis homo currit: omne rationale est homo: ergo aliquod currens est rationale: hic syllogismus in praemissis nihil differt a Barbara: in conclusione autem differt: quia Barbara dicit, ergo omne rationale currit. Idem reperies in aliis modis, illa enim ratione celantes differt a celarent, dabitis a darii, fapesmo, et frise somorum a ferio, sed cum aliqua mutatione, ut dicam, §. 35.
§ 24
Ad secundam figuram spectant quatuor primi modi tertii carminis Cesare, camestres, festino, baroco. Exempli gratia in Cesare, nullus homo currit: omne brutum currit: ergo nullum brutum est homo. Camestres nihil differt a Cesare, nisi in versione praemissarum: exempli gratia, omne brutum currit: nullus homo currit: ergo nullus homo est brutum. Festino est tertius modus: nullus homo currit: aliquis leo currit: ergo aliquis leo non est homo. Barocho: omnis homo currit: aliquod animal non currit: ergo aliquod animal non est homo. Dixi disputatione 10. Logicae, §. 3. posse in hac secunda figura concludi indirecte.
§ 25
Tertia figura amplectitur quintum modum carminis tertii, et alios quinque ultimi carminis, Da-rapti, cuius exemplum est, omnis homo currit: aliquis homo est albus: ergo aliquod album currit. Felaptom, nullus homo currit: omnis homo est albus: ergo aliquod album non currit: Exempla ceterorum modorum sunt facillima. Hae tres figurae cum his modis concludunt evidenter, ita ut concessa utraque praemissa, non possit consequentia negari, nisi ab stolido. Primi autem quatuor modi primae figurae tam sunt manifesti, ut qui consequentiam neget, sit ab scholis ablegandus: cum autem possimus in quacumque figura multipliciter ratiocinari, sunt in singulis multi modi inutiles: in prima figura sunt duodecim a me recensiti ea disputatione 10. §. 83. In secunda figura totidem inutiles recensui, ibidem §. 113. in tertia autem sunt decem modi inutiles, enumerati ibidem §. 119. quos hic praetereo prolixitatis vitandae gratia.
§ 26
Animadvertens nihil omnino sequi ex puris negativis, neque ex puris particularibus, neque ex quatuor terminis, neque ex duobus, sed ex tribus, ita dispositis, ut in praemissis Syllogismi affirmatiui concedatur esse idem medium cum utroque extremo: unde conclusio infert extrema esse idem inter se, propter illud metaphysicum principium, quae sunt eadem uni tertio, sunt idem inter se: evidens quidem in rebus creatis. Cui principio innititur principium logicum, dici de omni, idest, quando aliquid dicitur de una re, dicitur etiam de omni alia re, quae est idem realiter cum illa. At in syllogismo negatiuo (qualis est, qui habet unam tantum propositionem affirmativam, duas vero negativas) debet ostendi in praemissis negatio identitatis unius extremi cum medio, et identitas alterius extremitatis cum eodem medio: unde concluditur negatio identitatis extremorum inter se. Propter quod logici dicunt dici de nullo, id est, quando negatur aliquid de aliqua re, illud dicitur de nulla re identificata cum illa. Sunt nonnulli alii syllogismi, e. g. quem vocant expositorium, constantem ex puris singularibus, exempli gratia, hic homo est rex: Antonius est hic homo: ergo Antonius est rex. hi syllogismi sunt omnium manifestissimi, sive affirmatiui sint, sive negativi. Potest etiam fieri syllogismus modalis, et alii qui sunt facillimi, quos disputavi ea disputatione 10. sect. 24.
§ 27
In quarta figura Galeni possunt constitui tot modi, quot in prima, et eadem ratione concludentes, qui possunt vocari.
Barnaba, Galerent, dimari, firemo, Bamaliptom.
Calemes, dimatis, fesapo, fresisonorum.