Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber I

Secundo determinat de vita divina quantum ad quid est¹. Et ponitur haec conclusio: Deus est sua vita. Et sic vita divina idem est quod eius essentia.

1. Probatur primo. Deus est suum esse. Ergo sua vita. — Probatur consequentia. Quia vita est ipsum vivere in abstractione significatum, sicut cursus ipsum currere. Vivere autem viventium est eorum esse, ut dicitur II de Anima, text. 37.

Adverte quod vita et vivere, ut habetur Prima Parte, q. LIV, a. 1, ad 2, non se habent sicut essentia et esse: sed vita aliquando significat essentiam moventium seipsa; aliquando vero significat ipsum esse rei habentis talem essentiam. Et utroque modo vita et vivere se habent sicut cursus et currere. Cursus enim et currere idem significant, scilicet actum currendi, sed cursus significat actum per modum abstracti, currere vero per modum. concreti. Similiter vita, ut significat essentiam, et vivere idem significant, sed vita in abstracto, vivere vero in concreto: vita enim significat absolute essentiam moventis seipsum, vivere autem significat habere talem essentiam; ut videtur velle Sanctus Thomas Prima, q. XVIII, a. 2. Vita etiam in secundo significato significat idem cum ipso vivere, significat enim actum essendi eius cui convenit movere seipsum, in ordine scilicet ad principium vitale: sed vita illum significat per modum abstracti, significat enim ipsum esse viventis absolute; vivere autem per modum concreti, nam significat habere esse moventis seipsum. — Accipit ergo Sanctus Thomas nomen vitae in secunda significatione, non in prima.

Sed tamen advertendum, ex doctrina Sancti Thomae Quolib. IX, a. 3, ad 1, quod vivere, ut accipitur pro esse, non dicit absolute et praecise esse, sed connotat essendi principium: dicit enim esse aliquo modo per aliquod principium essendi specificatum. Ideo, licet in Christo ponatur unum tantum esse suppositi, ponitur tamen duplex vivere: nam ipsum esse divini suppositi ut in divina natura subsistit, est vivere divinum; ut autem esse est suppositi in humana natura subsistentis, est vivere humanum.

II. Secundo. Deus est suum intelligere. Ergo et suum vivere. — Patet consequentia. Quia intelligere est quoddam vivere, ut dicitur II de Anima, text. 13.

Advertendum quod intelligere dupliciter potest dici esse vivere: uno modo, ut vivere nominat operationem rei viventis, quae minus proprie dicitur vita; alio modo, ut nominat essentiam vel esse rei viventis. Si primo modo accipiatur, ista ratio probat quod vita quae est operatio viventis, est in Deo idem quod Deus. Si secundo modo accipiatur, sic probatur quod vita proprie accepta, quae est ipsum esse vel ipsa essentia, est idem quod Deus. Nam, si Deus est suum intelligere, et suum intelligere est suum esse sive sua essentia, quae est vita et vivere suum, sequitur quod sit sua vita. Utroque modo conclusio est vera, et potest utroque modo intelligi. Ex primo sensu habetur quod non solum Deus est sua vita quae est sua essentia et suum esse, ut prima ratio concludebat: sed etiam est sua operatio vitalis. Videtur tamen secundus modus esse magis intentus: quia vita minus proprie sumitur pro operationibus vitae, ut dicitur Prima Parte ².

Tertio. Sequeretur quod Deus esset vivens per participationem vitae. Et sic reduceretur ad aliquid prius ipso, quod esset vivens per seipsum.

Quarto. Sequeretur quod esset aliquid in ipso quod non est ipse. Et sic esset compositus.

Confirmatur Ioan. XIV.