Scotus Academicus, Tomus primus: De Deo in se subsistente

Iam aperte satis in Theologiae praeludio diximus, Sententiarum libros Auctorem et parentem habere Petrum Lombardum Parisiensem Episcopum; quamquam enim sapientissimus ille Praesul, his in Libris non tam suam, quam sanctorum Patrum Sententiam congerere videatur, eos tamen illustres genii foetus merito iure sibi proprios vindicat, et eorum Auctoris nomine gloriatur. Nam ut notavit Seraphicus Bonaventura, q. 4. Prologi:

quadruplex est modus faciendi librum. Aliquis enim scribit alienam materiam, nihil addendo vel mutando, et iste mere dicitur Scriptor: Aliquis scribit aliena addendo; sed non de suo, iste compilator dicitur: Aliquis scribit aliena et sua, sed aliena tamquam principalia, et sua tamquam annexa ad evidentiam, et iste dicitur commentator: Aliquis scribit et aliena et sua, sed sua tamquam principalia, aliena tamquam annexa ad confirmationem, et talis debet dici Auctor.

Talis fuit Magister, quoniam sententias suas ponit, et Patrum sententiis confirmat; unde vere debet dici Auctor huius libri.

Hunc autem Librum totius divinae Sapientiae sacrarium, non immerito idem Seraphicus Doctor assimilat illi mirando Fonti, quem Deus in medio terrestris Paradisi collocaverat, ut sua perenni alluvione terram universam rigaret et foecundaret: etenim, ut plura taceam, quae utriusque collationem mirum in modum commendarent, hoc unum referre iuvat, quod sicut ille Fons Paradisiacus in quatuor capita, seu flumina diffundebatur, quae longe lateque serpentia terrarum orbem irrigabant ac recreabant; sic Theologia, mysticus ille divinae sapientiae fons, in quatuor Libros Sententiarum, velut in tot lucis fluvios distribuitur, ut Christanum Orbem coelesti lumine perfundat et divino splendore undique collustret et irradiet.

Tota namque Theologia in eo detinetur et occupatur, ut Deum demonstret et exhibeat; vel in ordine divinitatis subsistentem, operantem et producentem: vel juxta Naturae ordinem, Creaturas producentem, moderantem et ordinantem: vel secundum supernaturalem Gratiae ordinem, hominum salutem in humanitate assumpta meditantem et molientem: vel denique ad ordinem Gloriae per Sacramenta, tamquam per media necessaria et efficacia deducentem.

Primus itaque Sententiarum Liber, tribus Tractatibus proponitur absolvendus, in quorum Primo, Deum in se subsistentem, adeoque illius essentiam, existentiam et praecellentias contemplabimur. In Secundo, suspiciemus Deum operantem per intellectum et voluntatem, tum respectu sui, tum in ordine ad Creaturas, quas scientia cognoscit, providentia regit, et praedestinatione ad finem supernaturalem ordinat; In Tertio denique, Deum intra se producentem, et adorandum Trinitatis mysterium suscipiemus explanandum.