De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate
Diego Álvarez (1550–1631)
De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate, ac legitima eius cum efficacia eorundem auxiliorum concordia
First published 1610
Diego Álvarez’s twelve-book treatise on divine grace and human free choice. This edition contains Book I: the prooemium and five preliminary disputations on Pelagian and Semi-Pelagian teaching, Manichaean and Reformation positions, Catholic theologians, and the authority of Augustine and Thomas Aquinas. Latin from the Rome 1610 edition, with a new English translation.
✦ This work is being completed — add a section.
Liber Primus
Prooemium: divisio totius operis
Disputatio I: Utrum Pelagiani aliquando admiserint dari divinitus ad salutem, vel ad implendum legis praecepta aliquam gratiam interiorem, sive aliquod Dei auxilium supernaturale
Disputatio II: Quam gratiam tanquam necessariam ad salutem admiserint Semipelagiani, et in quo eorum sententia cum errore conveniat Pelagianorum, vel ab eo discedat
Disputatio III: Quid olim Manichaei, et his temporibus Lutherani et Calviniani circa necessitatem gratiae et vires naturales nostri arbitrii senserint
Disputatio IV: Quid nonnulli Doctores Catholici sentiant circa vires naturales Liberi arbitrii, ac illius concordiam cum divina praescientia, providentia, praedestinatione, et cum efficacia auxiliorum gratiae
Disputatio V: Quantam auctoritatem circa materiam praedestinationis et gratiae habeat sancti Augustini sententia, et utrum liceat ab ea discedere
Liber Secundus
Prooemium
Disputatio I: Utrum convenienter dividatur scientia Dei, in scientiam simplicis intelligentiae, et scientiam visionis.
Disputatio II: Utrum Scientia Dei sufficienter dividatur in scientiam mere naturalem, et mere liberam: an praeter utramque sit in Deo scientia media constituenda, respectu futurorum conditionatorum, ab humana voluntate dependentium.
Disputatio III: Utrum omnes res futurae sint actu praesentes in aeternitate secundum proprias existentias, quas habebunt in propria mensura.
Disputatio IV: Utrum Deus certo cognoscat futura contingentia, propter praesentialitatem realem in aeternitate,antequam fiant,et utrum huiusmodi existentia aliquid conducat ad certitudinem, et infallibilitatem cognitionis Divinae.
Disputatio V: Utrum Deus certo, et infallibiliter cognoscat omnia futura contingentia in decreto,sive in praedeterminatione suae divinae voluntatis.
Disputatio VI: Utrum Deus cognoscat certo, et infallibiliter peccata futura, in aliquo decreto suae Divinae voluntatis.
Disputatio VII: Utrum Deus cognoscat certo et infallibiliter futura contingentia in praedeterminatione causarum secundarum, praesertim quando causae secundae sunt liberae.
Disputatio VIII: Utrum praescindendo omnem praedeterminationem Divinae voluntatis, et existentiam in aeternitate, possit assignari alia ratio certitudinis scientiae divinae, ex parte videlicet veritatis obiecti.
Disputatio IX: Utrum Deus ante decretum suae voluntatis certo cognoscat futura contingentia, ut futura sunt,in ideis eorum.
Disputatio X: Utrum sit in Deo coniecturalis cognitio. quid in particulari faciet creata voluntas, si in talibus circumstantiis constituatur.
Disputatio XI: Utrum haec causalis sit vera: Quia hoc futurum est, ideo praescitur a Deo; an vero e converso: Quia Deus praescit aliquid futurum esse, ideo sit futurum.
Disputatio XII: Utrum Deus immediate per suam scientiam, sive per suum intellectum producat res ad extra; an vero praeter intellectum, et voluntatem sit in illo constituenda tertia potentia exequutiva, per quam res immediate producantur.
Liber Tertius
Prooemium
Disputatio I: Utrum motio Dei actualis; qua indigent omnes causae secundae, ut suum effectum, vel operationem producant, sit influxus immediatus in ipsam causam secundam; an vero sit solum influxus immediatus cum causa secunda in eius effectum.
Disputatio II: Quidnam sit motio illa praeuia, qua Deus movet, et applicat causas secundas ad operandum.
Disputatio III: Utrum concursus Dei generalis, quo causas secundas constitutas in actu primo, per formas supernaturales adiuvat ad supernaturales actus producendos, sit supernaturalis; an vero eiusdem ordinis cum concursu generali ad actus mere naturales.
Disputatio IV: Utrum concursus Dei generalis, praesertim respectu actuum a libero arbitrio creato dependentium; sit secundum se indifferens.
Disputatio V: Utrum Deus, absoluto, et efficaci decreto suae voluntatis vere efficienter, sive ad modum causae physicae, praedeterminet omnes causas secundas, tam naturales, quam liberas ad suas operationes, salva earum natura, et libertate.
Disputatio VI: Utrum Deus, praeuia motione, voluntati creatae inhaerente, eam ad modum causae physicae moveat, applicet, seu praedeterminet ad omnes suos actus bonos in particulari, salva ipsius libertate.
Disputatio VII: Utrum Deus praeuia motione liberum arbitrium vere efficienter, sive ad modum causae physicae praemoveat ad actum peccati, inquantum actus, et ut ens est.
Disputatio VIII: Utrum omnes actus contingentes, et liberi, a Deo praedeterminati, necessario fiant necessitate infallibilitatis, sive ex suppositione praedeterminationis divinae voluntatis.
Disputatio IX: Utrum prima radix contingentiae sit efficacia, sive omnipotentia divinae voluntatis.
Disputatio X: Utrum aliquis effectus possit dici formaliter contingens in ordine ad causalitatem Dei, praesertim quando immediate producitur ab illo.
Liber Quartus
Prooemium
Disputatio I: Utrum Deus habeat providentiam, non solum omnium generum, et specierum; sed etiam omnium individuorum in particulari, secundum omnes circumstantias loci, temporis, etc.
Disputatio II: Utrum mala poenae sint per divinam providentiam absoluta, et efficaci voluntate volita, et praedeterminata in particulari, an solum permissa.
Disputatio III: Utrum sit de ratione providentiae Divinae non solum ordinatio mediorum in finem, sed etiam assequutio finis a Deo intenti.
Disputatio IV: Utrum causae secundae contingentes, et liberae possint se subtrahere, vel exire ab ordine, qui per Divinam Providentiam est eis praefixus.
Disputatio V: Utrum liberum arbitrium creatum omnipotenti Deo valeat resistere, vel contra ordinem divinae providentiae reniti.
Liber Quintus
Prooemium
Disputatio I: Utrum omnes explicationes, quas S. Augustinus tribuit verbis illis Apostoli: Deus vult omnes homines salvos fieri; sint legitimae.
Disputatio II: Quid sit voluntas Dei antecedens, quid voluntas consequens, et utrum voluntas antecedens importet formaliter in Deo aliquem actum conditionatum, seu velleitatem.
Disputatio III: Quid sit praedestinatio, et in quo actu formaliter consistat, an in actu voluntatis, vel potius in actu intellectus.
Disputatio IV: Utrum bonus usus auxiliorum gratiae, ut emanat a libero arbitrio, sit effectus Praedestinationis.
Disputatio V: Utrum bonus usus liberi arbitrii, procedens ex auxilio gratiae, sit causa, ratio, vel conditio, sine qua non, praedestinationis in Adultis.
Disputatio VI: Utrum praedestinatio Parvulorum fuerit dependens ex praescientia boni usus liberi arbitrii parentum, vel aliorum, per quos ad baptismi gratiam pervenerunt; et eam praesupponat.
Disputatio VII: Utrum merita Christi praevisa sint causa praedestinationis nostrae, quantum ad integrum effectum.
Disputatio VIII: Utrum gratia status innocentiae fuerit Adae collata ex meritis Christi.
Disputatio IX: Utrum praedestinatio, quantum ad effectus assequutionem, sit certa, et infallibilis, certitudine ordinis, et causalitatis mediorum.
Disputatio X: Utrum possit aliquis, seclusa divina revelatione, certitudine infallibili cognoscere, se, vel alium esse in numero Praedestinatorum, aut ex aliquibus signis id colligere.
Disputatio XI: Utrum saltem ex fidelibus sint plures electi, quam reprobi.
Liber Sextus
Prooemium
Disputatio I: Utrum per seminalem propagationem filii Adae contrahant peccatum originale, quod in illis vere, et proprie habeat rationem culpae.
Disputatio II: Utrum per originale peccatum solum fuerit homo spoliatus originali iustitia, et supernaturalibus donis; an etiam in naturalibus vulneratus.
Disputatio III: Quae sint vulnera, quae homo per originale, vel actuale peccatum incurrat.
Disputatio IV: Utrum liberum arbitrium in natura lapsa, seclusis auxiliis gratiae, habeat easdem vires naturales ad bonum, quas habiturum esset, si in puris naturalibus conditum fuisset.
Disputatio V: Utrum homo possit ex solis viribus naturae, absque auxilio gratiae, cognoscere omne verum pertinens ad ordinem naturae.
Disputatio VI: Utrum homo per solas vires naturae possit omnibus mysteriis supernaturalibus sibi propositis, et explicatis assentiri, tamquam revelatis a Deo, assensu certo, et firmo, ex parte credentis.
Disputatio VII: Utrum absque auxilio gratiae possit Homo in natura lapsa operari aliquod opus morale, quod, comparatione ultimi finis naturalis, sit vere bonum, ac verae virtutis opus.
Disputatio VIII: Utrum in natura lapsa possit homo ex solis viribus naturae cum concursu Dei generali elicere actum absolutum mere naturalem dilectionis Dei super omnia, cum absoluto proposito illi in omnibus placendi.
Disputatio IX: Utrum liberum arbitrium cum solo concursu generali attritionem, vel contritionem, quo ad solam actus substantiam, elicere valeat.
Disputatio X: Utrum Homo possit per vires naturales liberi arbitrii, reparare bonum sibi connaturale, quod per peccatum amisit.
Utrum Homo possit per vires naturales liberi arbitrii, reparare bonum sibi connaturale, quod per peccatum amisit.
I. PARS affirmativa probatur primo auctoritate S. Thomae in 2. dist. 28. circa expositionem litterae; in fine eiusdem distinct. ubi ait: Homo per potestatem naturalem, quam a Deo accepit, potest voluntatem mutare in melius: ergo.
Secundo probatur. Rectitudo naturalis consistit in hoc, quod voluntas sit Deo subiecta; sed haec subiectio potest in naturalibus haberi per vires naturae: nam homo, post quam peccavit, potest Deo subiici, et illi obedire in his, quae pertinent ad ordinem naturae: ergo potest reparare rectitudinem voluntatis, quam peccando amisit.
Tertio. Habitus pravi, et vitiosi non necessitant voluntatem, ut in illis permaneat semper: ergo potest voluntas viribus naturae, per habitus virtutis illis oppositos, eos expellere, atque adeo reparare rectitudinem voluntatis, quam peccando amisit.
II. Respondetur breviter conclusione negativa, quam probat S. August. lib. 4. contra Iulian. cap. 3. ubi ostendit, hominem non posse per solam facultatem naturae reparare damna, quae sibi intulit, nec redire a vitio ad virtutem.1 Idem probat S. Thom. 1. 2. q. 109. art. 7. ad 2. ubi ait, quod naturalis ratio, non est sufficiens principium huius sanitatis, quae est in homine per gratiam iustificantem: sed huius principium est gratia, quae tollitur per peccatum. Et ideo non potest homo per seipsum reparari, sed indiget, ut denuo ei lumen gratiae infundatur; sicut, si corpori mortuo resuscitando denuo infunderetur anima. Et in solutione ad tertium, ait, quod humana natura defluens per actum peccati; quia non manet integra, sed corrumpitur; non potest per seipsam reparari, neque etiam ad bonum, sibi connaturale, et multo minus ad bonum supernaturale iustitiae. Et ratio potissima huius est: nam homo non potest per facultatem naturae tollere privationem gratiae, quam incurrit per peccatum; gratia enim est a solo Deo effective iuxta illud: Gratiam, et gloriam dabit Dominus.2 Nec etiam potest per seipsum rectificare suam voluntatem in ordine ad finem supernaturalem; cum id excedat totam facultatem naturae; nec in ordine ad finem naturalem, eo quod ad talem rectificationem requiritur dilectio Dei super omnia simpliciter, per quam convertitur homo ad Deum auctorem naturae, a quo per peccatum fuerat aversus: sed existens in mortali, non potest diligere Deum super omnia, etiam dilectione naturali, ut disputatione 51. ostensum est: ergo.
III. AD primum respondetur primo, quod S. Thom. 1. 2. citata expresse docet nostram sententiam; unde in secundo sent. non loquitur de omnibus incommodis, quae incurrit homo per peccatum; sed solum quantum ad aliquod. Potest enim homo per naturam operari aliquod bonum morale, quod non sit peccatum in individuo; non tamen potest omnia bona moralia exercere absque auxilio gratiae. Praeterea. Illud opus bonum morale, quod viribus naturae exercet, non est simpliciter verum bonum, neque habet rationem verae virtutis, quantum ad modum, ut Sanctus Augustinus docet, loco citato, et nos disputatione 50. satis ostendimus.
Ad secundum respondetur, quod homo existens in mortali, potest absque auxilio gratiae Deo subiicere suam voluntatem, secundum quid, et quantum ad aliquam operationem moralem, adimplendo aliquod praeceptum naturale, quantum ad substantiam actus; non tamen potest per solam facultatem naturae se Deo subiicere simpliciter, nec habere actum dilectionis Dei super omnia, in quo virtualiter continetur observantia omnium mandatorum. Unde non sequitur, quod possit sibi restituere rectitudinem etiam naturalem voluntatis, quam peccando amisit.
Ad tertium respondetur, ex eo, quod habitus vitiosi non necessitent simpliciter voluntatem, solum sequi, quod libere peccet, quando peccat. Et, si quis obiiciat: ergo poterit peccare, et non peccare; respondetur, quod ex se, et ex viribus propriis potest peccare: et similiter potest non peccare; sed tamen ex auxilio gratiae: etenim ex viribus naturae, quamvis possit vitare unum, aut alterum peccatum; non tamen potest simpliciter vitare omnia peccata; de quo videatur S. Thom. 3. cont. Gent. c. 149.