De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate

Name: De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate
Author: Diego Álvarez

De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate, ac legitima eius cum efficacia eorundem auxiliorum concordia

First published 1610

Diego Álvarez’s twelve-book treatise on divine grace and human free choice. This edition contains Book I: the prooemium and five preliminary disputations on Pelagian and Semi-Pelagian teaching, Manichaean and Reformation positions, Catholic theologians, and the authority of Augustine and Thomas Aquinas. Latin from the Rome 1610 edition, with a new English translation.

This work is being completed — add a section.

Disputatio IX: Utrum Deus ante decretum suae voluntatis certo cognoscat futura contingentia, ut futura sunt,in ideis eorum.

Utrum Deus ante decretum suae voluntatis certo cognoscat futura contingentia, ut futura sunt,in ideis eorum.

I. SCOTUS in primo,dist. 39. et omnes eius discipuli tenent, per ideas divinas non posse repraesentari, neque cognosci a Deo futura contingentia, neque ante decretum divinae voluntatis, praedeterminantis futura, nec post illud. idem docet Durand. in 1.dist. 35. quaest. 2.Aureol.apud Capr.in 1.d.38.ad argumenta contra secundam conclusionem. Gabr.et Ocham. eadem d.q.1.ar.2.Cordub. lib.1.q.55.dub.8. et hanc sententiam quidam Theologi attribuunt S.Tho.1.p. q. 14. ar. 13. Sed profecto S. Tho. tenet contrariam, ut infra patebit. Et quidem quod ante decretum divinae voluntatis ideae non repraesentent futura, ut futura sunt; sed solum possibilia, probatur manifeste; quia quod non est, neque in seipso, neque in suis causis,repraesentari non potest; sed ante omne decretum divinae voluntatis nullum futurum habet esse determinatum, neque in seipso,neque in suis causis, ut supra ostensum est: ergo.

Confirmatur:nam alias Deus ante omnem actum suae voluntatis certo cognosceret, quae res sint futurae, quae non sint futurae. nam cognoscit omnia,quae repraesentantur per ideas; repraesentatio enim competit ideis naturaliter: ergo si ante decretum divinae voluntatis per divinas ideas repraesentantur futura, ut futura sunt; sequitur, quod ante idem decretum Deus cognoscat futura, quod est inconveniens. alias enim futura non penderent ex decreto divinae voluntatis,contra illud Apocalypsis 4.Tu creasti omnia, et propter voluntatem tuam erant,et creata sunt.

II. Quod autem etiam post decretum non repraesententur futura, probatur. nam quicquid repraesentant ideae divinae, repraesentant naturaliter, et necessario, cum repraesentatio idearum pertineat ad essentialem perfectionem intellectus divini: ergo nihil repraesentant post decretum divinae voluntatis, quod non repraesentarent ante illud decretum. alias enim repraesentatio idearum esset variabilis in Deo, et aliqua perfectio divina, qualis est repraesentatio futurorum contingentium, quae competit ideis, penderet ex libero decreto divinae voluntatis.

Oppositam sententiam tenet Sanctus Thomas 1.p.quaest.15.ar.3. ad quartum, et de verit. quaest.2. art.7.ad sextum, et quaest.3. art.6. in quibus locis aperte docet, ideas esse formas, quibus cognoscuntur res non solum secundum suam quidditatem, sed etiam secundum omnia sua accidentia, et dispositionem, quam habent. Eandem sententiam docet Capr. art.2. cit. ad argumenta Scoti contra primam conclusionem, Caietanus, et Magister Bañes 1.p.q. 14.art.13. et communiter Thomistae. pro cuius explicatione sit

III. PRima Conclusio. Ante decretum divinae voluntatis,ideae divinae non repraesentant actu futura, ut futura sunt; sed solum ut possibilia.¹ Probatur hoc argumentis factis pro sententia Scoti,et ultimo argumento,quod proposuimus: sequeretur enim,Deum cognoscere futura contingentia ante actum divinae suae voluntatis,cuius contrarium dictum est supra.

Secunda conclusio. Post decretum divinae voluntatis praedeterminantis futura,ideae divinae actu repraesentant illa, ut futura sunt: ac per consequens per huiusmodi ideas cognoscuntur a Deo, supposito praedicto decreto.

Probatur haec conclusio. Ideae divinae repraesentant creaturas, secundum quod diversimode imitantur essentiam divinam, sed creaturae futurae diverso modo imitantur essentiam divinam,quam creaturae possibiles, etenim futura imitantur Deum secundum actualem existentiam, quam non participant creaturae possibiles: ergo debent constitui ideae, quae repraesentent creaturas, ut futurae sunt post decretum divinae voluntatis.

Probatur secundo. Omnia, quae Deus producit, revera producit tanquam artifex, ut ex se patet: ergo omnium illorum habet ideas:patet consequentia: nam omnis artifex praehabet in intellectu ideas rerum, non solum quas potest producere, sed etiam quas producit.

Probatur tertio: nam alias futura contingentia non haberent in Deo causam exemplarem, et formalem,quod est falsum. probatur sequela: nam idea est causa exemplaris, ad quam respiciens artifex operatur: ergo si non sunt ideae repraesentativae futurorum contingentium in Deo, non erunt in illo causae exemplares futurorum: non enim potest esse in Deo alia causa exemplaris, nisi idea.

IIII. AD Argumenta facta pro sententia Scoti respondetur ex doctrina Caietani; quod repraesentatio rerum, quantum ad essentiam, vel possibilitatem essendi, pertinet ad naturalem perfectionem intellectus divini: et haec repraesentatio competit ideis antecedenter ad decretum divinae voluntatis. Repraesentatio autem rerum,quantum ad futuritionem,vel conditiones accidentales,non competit ideis naturaliter, si loquamur de repraesentatione in actu exercito; sed supponit decretum divinae voluntatis.cuius ratio est; nam ideae, sicut essentia divina in ratione speciei intelligibilis necessario repraesentant omnia, quae habent determinatam veritatem, et entitatem. et quoniam ante actum divinae voluntatis res habent determinatam entitatem, quantum ad quidditatem,et essentiam,et quantum ad possibilitatem, non supponunt quantum ad hoc, decretum divinae voluntatis; ideo ante talem actum,repraesentantur haec naturaliter per ideas. Quia vero futura, in quantum futura, non habent ante actum divinae voluntatis determinatam entitatem, et veritatem, quam tamen habent, supposito divino decreto; ideo futura, ut futura, non repraesentantur per ideas ante actum divinae voluntatis, sed solum post talem actum.Neque ex hoc sequitur, quod ideae divinae non sint naturaliter infinitae in repraesentando: quoniam, ut supra diximus, repraesentatio futurorum, ut futura sunt,sicut et cognitio, non addit novam perfectionem supra repraesentationem possibilium:et praeterea,quia non provenit ex imperfectione idearum, quod ante decretum divinae voluntatis non repraesentent actu futura, ut futura sunt in exercitio, sed ex imperfectione futurorum contingentium, quae ante idem decretum repraesentabilia non sunt.

V. Sed contra hanc doctrinam adhuc urget argumentum pro sententia Scoti.Idea supponit cognitionem creaturarum: ergo non potest esse principium cognitionis earum, ac per consequens,neque poterit repraesentare creaturas. repraesentatio enim obiecti praecedit eius cognitionem. Antecedens probatur: nam idea habet rationem obiecti cogniti: ex eo enim, quod Deus cognoscit suam essentiam, ut diversimode imitabilem a creaturis, consurgunt ideae diversae in mente divina; ergo idea supponit cognitionem creaturarum:

Respondetur,Deum prius nostro modo intelligendi cognoscere suam divinam essentiam,ut a creaturis imitabilem,secundum diversos gradus perfectionis, quam cognoscat creaturas, quae imitantur tales gradus. Ideae namque divinae sunt quasi quoddam medium inter primam,et secundam cognitionem. unde quamvis ideae supponant cognitionem divinae essentiae diversimode imitabilis; non tamen supponunt cognitionem creaturarum, diversimode imitantium essentiam divinam; sed potius illam antecedunt in signo rationis: et per haec manet solutum sextum argumentum principale praecedentis disputationis cum sua confirmatione.

Circa futura conditionata se offerebat magna difficultas,qualiter cognoscantur a Deo; sed de hoc iam egimus ex professo,disput. 7. ubi explicuimus, quaenam conditionata cognoscantur a Deo, et per quam scientiam. et disput.13. aliqua diximus de conditionatis disparatis, quorum consequens nullam conexionem habet cum antecedente, etiam si ponatur in esse.

↑ Top of work

Liber Primus

Prooemium: divisio totius operis

Disputatio I: Utrum Pelagiani aliquando admiserint dari divinitus ad salutem, vel ad implendum legis praecepta aliquam gratiam interiorem, sive aliquod Dei auxilium supernaturale

Disputatio II: Quam gratiam tanquam necessariam ad salutem admiserint Semipelagiani, et in quo eorum sententia cum errore conveniat Pelagianorum, vel ab eo discedat

Disputatio III: Quid olim Manichaei, et his temporibus Lutherani et Calviniani circa necessitatem gratiae et vires naturales nostri arbitrii senserint

Disputatio IV: Quid nonnulli Doctores Catholici sentiant circa vires naturales Liberi arbitrii, ac illius concordiam cum divina praescientia, providentia, praedestinatione, et cum efficacia auxiliorum gratiae

Disputatio V: Quantam auctoritatem circa materiam praedestinationis et gratiae habeat sancti Augustini sententia, et utrum liceat ab ea discedere

Liber Secundus

Prooemium

Disputatio I: Utrum convenienter dividatur scientia Dei, in scientiam simplicis intelligentiae, et scientiam visionis.

Disputatio II: Utrum Scientia Dei sufficienter dividatur in scientiam mere naturalem, et mere liberam: an praeter utramque sit in Deo scientia media constituenda, respectu futurorum conditionatorum, ab humana voluntate dependentium.

Disputatio III: Utrum omnes res futurae sint actu praesentes in aeternitate secundum proprias existentias, quas habebunt in propria mensura.

Disputatio IV: Utrum Deus certo cognoscat futura contingentia, propter praesentialitatem realem in aeternitate,antequam fiant,et utrum huiusmodi existentia aliquid conducat ad certitudinem, et infallibilitatem cognitionis Divinae.

Disputatio V: Utrum Deus certo, et infallibiliter cognoscat omnia futura contingentia in decreto,sive in praedeterminatione suae divinae voluntatis.

Disputatio VI: Utrum Deus cognoscat certo, et infallibiliter peccata futura, in aliquo decreto suae Divinae voluntatis.

Disputatio VII: Utrum Deus cognoscat certo et infallibiliter futura contingentia in praedeterminatione causarum secundarum, praesertim quando causae secundae sunt liberae.

Disputatio VIII: Utrum praescindendo omnem praedeterminationem Divinae voluntatis, et existentiam in aeternitate, possit assignari alia ratio certitudinis scientiae divinae, ex parte videlicet veritatis obiecti.

Disputatio IX: Utrum Deus ante decretum suae voluntatis certo cognoscat futura contingentia, ut futura sunt,in ideis eorum.

Disputatio X: Utrum sit in Deo coniecturalis cognitio. quid in particulari faciet creata voluntas, si in talibus circumstantiis constituatur.

Disputatio XI: Utrum haec causalis sit vera: Quia hoc futurum est, ideo praescitur a Deo; an vero e converso: Quia Deus praescit aliquid futurum esse, ideo sit futurum.

Disputatio XII: Utrum Deus immediate per suam scientiam, sive per suum intellectum producat res ad extra; an vero praeter intellectum, et voluntatem sit in illo constituenda tertia potentia exequutiva, per quam res immediate producantur.

Liber Tertius

Prooemium

Disputatio I: Utrum motio Dei actualis; qua indigent omnes causae secundae, ut suum effectum, vel operationem producant, sit influxus immediatus in ipsam causam secundam; an vero sit solum influxus immediatus cum causa secunda in eius effectum.

Disputatio II: Quidnam sit motio illa praeuia, qua Deus movet, et applicat causas secundas ad operandum.

Disputatio III: Utrum concursus Dei generalis, quo causas secundas constitutas in actu primo, per formas supernaturales adiuvat ad supernaturales actus producendos, sit supernaturalis; an vero eiusdem ordinis cum concursu generali ad actus mere naturales.

Disputatio IV: Utrum concursus Dei generalis, praesertim respectu actuum a libero arbitrio creato dependentium; sit secundum se indifferens.

Disputatio V: Utrum Deus, absoluto, et efficaci decreto suae voluntatis vere efficienter, sive ad modum causae physicae, praedeterminet omnes causas secundas, tam naturales, quam liberas ad suas operationes, salva earum natura, et libertate.

Disputatio VI: Utrum Deus, praeuia motione, voluntati creatae inhaerente, eam ad modum causae physicae moveat, applicet, seu praedeterminet ad omnes suos actus bonos in particulari, salva ipsius libertate.

Disputatio VII: Utrum Deus praeuia motione liberum arbitrium vere efficienter, sive ad modum causae physicae praemoveat ad actum peccati, inquantum actus, et ut ens est.

Disputatio VIII: Utrum omnes actus contingentes, et liberi, a Deo praedeterminati, necessario fiant necessitate infallibilitatis, sive ex suppositione praedeterminationis divinae voluntatis.

Disputatio IX: Utrum prima radix contingentiae sit efficacia, sive omnipotentia divinae voluntatis.

Disputatio X: Utrum aliquis effectus possit dici formaliter contingens in ordine ad causalitatem Dei, praesertim quando immediate producitur ab illo.

Liber Quartus

Prooemium

Disputatio I: Utrum Deus habeat providentiam, non solum omnium generum, et specierum; sed etiam omnium individuorum in particulari, secundum omnes circumstantias loci, temporis, etc.

Disputatio II: Utrum mala poenae sint per divinam providentiam absoluta, et efficaci voluntate volita, et praedeterminata in particulari, an solum permissa.

Disputatio III: Utrum sit de ratione providentiae Divinae non solum ordinatio mediorum in finem, sed etiam assequutio finis a Deo intenti.

Disputatio IV: Utrum causae secundae contingentes, et liberae possint se subtrahere, vel exire ab ordine, qui per Divinam Providentiam est eis praefixus.

Disputatio V: Utrum liberum arbitrium creatum omnipotenti Deo valeat resistere, vel contra ordinem divinae providentiae reniti.

Liber Quintus

Prooemium

Disputatio I: Utrum omnes explicationes, quas S. Augustinus tribuit verbis illis Apostoli: Deus vult omnes homines salvos fieri; sint legitimae.

Disputatio II: Quid sit voluntas Dei antecedens, quid voluntas consequens, et utrum voluntas antecedens importet formaliter in Deo aliquem actum conditionatum, seu velleitatem.

Disputatio III: Quid sit praedestinatio, et in quo actu formaliter consistat, an in actu voluntatis, vel potius in actu intellectus.

Disputatio IV: Utrum bonus usus auxiliorum gratiae, ut emanat a libero arbitrio, sit effectus Praedestinationis.

Disputatio V: Utrum bonus usus liberi arbitrii, procedens ex auxilio gratiae, sit causa, ratio, vel conditio, sine qua non, praedestinationis in Adultis.

Disputatio VI: Utrum praedestinatio Parvulorum fuerit dependens ex praescientia boni usus liberi arbitrii parentum, vel aliorum, per quos ad baptismi gratiam pervenerunt; et eam praesupponat.

Disputatio VII: Utrum merita Christi praevisa sint causa praedestinationis nostrae, quantum ad integrum effectum.

Disputatio VIII: Utrum gratia status innocentiae fuerit Adae collata ex meritis Christi.

Disputatio IX: Utrum praedestinatio, quantum ad effectus assequutionem, sit certa, et infallibilis, certitudine ordinis, et causalitatis mediorum.

Disputatio X: Utrum possit aliquis, seclusa divina revelatione, certitudine infallibili cognoscere, se, vel alium esse in numero Praedestinatorum, aut ex aliquibus signis id colligere.

Disputatio XI: Utrum saltem ex fidelibus sint plures electi, quam reprobi.

Liber Sextus

Prooemium

Disputatio I: Utrum per seminalem propagationem filii Adae contrahant peccatum originale, quod in illis vere, et proprie habeat rationem culpae.

Disputatio II: Utrum per originale peccatum solum fuerit homo spoliatus originali iustitia, et supernaturalibus donis; an etiam in naturalibus vulneratus.

Disputatio III: Quae sint vulnera, quae homo per originale, vel actuale peccatum incurrat.

Disputatio IV: Utrum liberum arbitrium in natura lapsa, seclusis auxiliis gratiae, habeat easdem vires naturales ad bonum, quas habiturum esset, si in puris naturalibus conditum fuisset.

Disputatio V: Utrum homo possit ex solis viribus naturae, absque auxilio gratiae, cognoscere omne verum pertinens ad ordinem naturae.

Disputatio VI: Utrum homo per solas vires naturae possit omnibus mysteriis supernaturalibus sibi propositis, et explicatis assentiri, tamquam revelatis a Deo, assensu certo, et firmo, ex parte credentis.

Disputatio VII: Utrum absque auxilio gratiae possit Homo in natura lapsa operari aliquod opus morale, quod, comparatione ultimi finis naturalis, sit vere bonum, ac verae virtutis opus.

Disputatio VIII: Utrum in natura lapsa possit homo ex solis viribus naturae cum concursu Dei generali elicere actum absolutum mere naturalem dilectionis Dei super omnia, cum absoluto proposito illi in omnibus placendi.

Disputatio IX: Utrum liberum arbitrium cum solo concursu generali attritionem, vel contritionem, quo ad solam actus substantiam, elicere valeat.

Disputatio X: Utrum Homo possit per vires naturales liberi arbitrii, reparare bonum sibi connaturale, quod per peccatum amisit.

Disputatio XI: Utrum Homo lapsus possit, absque auxilio gratiae, servare omnia mandata, et resistere pro quolibet temporis momento omnibus tentationibus, etiam gravissimis, sibi occurrentibus, quas, pro servanda lege naturali, necesse sit vincere.

Liber Septimus

Prooemium

Disputatio I: Utrum absque Auxilio Gratiae possit homo, saltem remote, se disponere ad consequendam gratiam, petendo, quaerendo, pulsando, etc.

Disputatio II: Utrum facientibus totum, quod in se est, ex solis viribus naturae, dentur a Deo infallibiliter, et ex certa lege auxilia praevenientis gratiae, quibus id, prout oportet ad salutem, exequantur.

Disputatio III: Utrum ratione maioris conatus liberi arbitrii consequatur homo auxilia maiora, seu intensiora excitantis, et praevenientis gratiae.

Disputatio IV: Utrum facienti totum, quod in se est, ex prioribus auxiliis praevenientis gratiae, dentur infallibiliter, et ex certa lege posteriora auxilia.

Disputatio V: Utrum facienti totum, quod in se est ex auxilio efficaci, hoc est elicienti actum charitatis, et contritionis; detur infallibiliter, et ex certa lege gratia iustificans.

Disputatio VI: Utrum per actus Charitatis, aequales habitui praeexistenti, aut etiam per actus remissos, consequatur homo infallibiliter, et ex certa lege augmentum gratiae habitualis, charitatis, et gloriae essentialis.

Disputatio VII: Utrum propter merita mortificata consequatur poenitens infallibiliter, et ex lege statuta, maiorem gratiam habitualem, et ius ad gloriam essentialem magis intensam.

Disputatio VIII: Utrum ratione maioris conatus, vel influxus liberi arbitrii cum aequali auxilio gratiae adiuvantis, unus consequatur maiorem gratiam iustificantem, quam alius.

Disputatio IX: Utrum intellectus naturaliter perfectior, cum aequali lumine gloriae, producat actum visionis beatificae magis intensum, quam alius.

Disputatio X: Utrum Visio beatifica, inquantum est formaliter actio vitalis, procedat effective, ut quo, a lumine gloriae; an a solo intellectu, secundum suam innatam virtutem.

Disputatio XI: Utrum actus credendi, sperandi, et diligendi Deum, inquantum est auctor gratiae, sint supernaturales, secundum substantiam, et in esse naturae; an solum quantum ad modum, et in genere moris.

Disputatio XII: Utrum ultima dispositio ad gratiam habitualem procedat effective ab ipsa gratia; an a solo auxilio actuali, sive a voluntate elevata per tale auxilium.