De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate

Utrum per seminalem propagationem filii Adae contrahant peccatum originale, quod in illis vere, et proprie habeat rationem culpae.

I. CIRCA hanc difficultatem fuerunt quidam Iudei ante adventum Salvatoris nostri, qui asseruerunt, circumcisionem non fuisse a Deo institutam in remedium peccati originalis; sed ad signandum populum suum, et distinguendum illum ab aliis nationibus: quod probabant ex illo Gen. 17.¹ Circumcidetis carnem praeputii vestri, etc. ut sit signum foederis: atque adeo negabant peccatum originale. Post promulgatum autem Evangelium primus haereticus, qui expresse negavit peccatum originale, fuit Pelagius, et socius eius Caelestius, ut refert S. Aug. Eumdem errorem sequutus est Iulianus Pelagianus in libris 4. quos scripsit adversus peccatum originale, ut refert idem S. Aug.² Postmodum vero per annos quamplurimos siluit haec haeresis sed circa annum Domini sexcentesimum eumdem errorem per Aug. sepultum, suscitaverunt Armeni, ut refert Guido Carmelita.³ Quem etiam errorem S. Antoninus 4. p. tit. 11. c. 7. §. 5. tribuit Albigensibus. Deinde circa annum Domini 1520. Iacobus Faber Stapulensis super c. 5. ad Rom. asseruit, nihil parvulos contrahere ex Adam. Alii vero haeretici nomine Sacramentarii, admittentes contagium peccati originalis a primo parente per seminalem propagationem contractum, asseruerunt illud non esse proprie peccatum, nec promereri aliquam poenam, etiam damni: sed esse quendam morbum, et miseriam; sicut est miseria, et non culpa, quod homo nascatur leprosus, aut servus. Idem tenuit Zuinglius, et Ioannes Oecolampadius: Argumenta horum haereticorum adducit, et solvit S. Aug. locis infra allegandis.⁴ Sed nos ea in medium tantum proferemus, quae maiorem habent difficultatem.

Primum argumentum est Iuliani cont. S. Aug. De ratione peccati est, quod sit voluntarium: sed in parvulis ante usum rationis nullum est voluntarium, nec esse potest: ergo nec peccatum. Si dicatur, peccatum originale esse parvulis voluntarium, non quidem voluntate propria actuali, sed voluntate primi parentis, quae quodammodo fuit omnium parvulorum voluntas, cum Adam extiterit eorum caput: contra hoc est argumentum. Peccatum originale vere avertit a Deo ipsam voluntatem parvuli, et eam convertit ad bonum commutabile: ergo non sufficit voluntas primi parentis, nec peccatum illius, ut parvuli contrahant aliquod peccatum. Consequentia probatur: nam illa voluntas, et peccatum primi parentis nihil ponit intrinsecum in voluntate parvuli, sed omnino se habet extrinsece ad illam: ergo est impossibile, quod ratione illius, voluntas parvuli dicatur intrinsece aversa.

Confirmatur, et ostenditur vis huius argumenti. Potentiae executivae exteriores, quia non habent in seipsis aliquam voluntatem, sed solum dicuntur voluntarii earum actus, denominatione extrinseca a voluntate, quae est in potentia interiori animae; non sunt capaces alicuius peccati, nisi extrinseca dumtaxat denominatione: ergo similiter voluntas parvuli, quia non habet actualem libertatem, solum extrinseca denominatione, dicetur contrahere, vel habere peccatum originale.

Secundo. Nemo dat, quod non habet: sed Adam iam non habet peccatum originale: similiter etiam et proximi parentes, si sint baptizati, non habent peccatum originale: ergo non transferunt illud in posteros.

Tertio. Actus coniugalis est de se licitus, et quandoque meritorius: ergo non traducitur per illum peccatum originale. Patet consequentia: nam si per illum traduceretur, iam talis actus esset causa peccati, et consequenter peccatum. Hoc etiam argumentum est Iuliani, et Pelagii.

Quarto arguitur ratione Pelagii apud Aug. epist. 156. Anima rationalis non est ex traduce, cum a Deo creetur: ergo non contrahit peccatum originale. Iniustum est enim, ut hodie producta anima, non ex massa Adae, tam antiquum peccatum alienum portet: ergo nulla ratione debet concedi, quod Deus, qui propria peccata dimittit, imputet aliena. Cum ergo peccatum sit per se primo in anima, et non in carne; relinquitur, filios Adae nullum prorsus naturae peccatum contrahere.

II. Quinto. Adam non transmittit peccatum originale in posteros moraliter, seu per modum meriti, nec etiam efficienter, sive ad modum causae physicae: ergo nullo modo illud transmittit; ac per consequens, filii Adae non contrahunt ab eo peccatum originale. Consequentia probatur: quia non est possibilis alius modus, quo Adam possit transmittere in suos filios originale peccatum. Antecedens autem, quoad primam partem probatur: nam, sicut demeritum Adae habuit ortum ex eius peccato; ita et meritum illius, si perseverasset, ortum habuisset ex gratia, et iustitia originali, quae erat donum collatum toti naturae humanae in Adam. sed si Adam perseverasset in iustitia originali, non transmisisset illam in posteros per modum meriti; alias gratia, et iustitia originalis non daretur parvulis mere gratis, sed ex meritis ipsius Adae, quod videtur repugnare ipsi gratiae. Si enim gratia, iam non ex operibus: alioquin gratia non est gratia, ut arguit Apostolus ad Rom. 11. ergo Adam non transmittit peccatum originale in filios per modum demeriti, sive ut causa moralis. Quod vero illud non transmittat, ut causa physica, probatur: nam id, quod non est actu, nec virtute, non operatur physice: sed Adam, et peccatum illius non est actu, ut de se patet: nec etiam manet in virtute; etenim si maneret, maxime in virtute seminis; sed ibi non manet aliqua virtus causativa peccati originalis: ergo.

Confirmatur. Peccatum originale non est formaliter aliquid positivum, sed privativum: ergo non habet causam positivam physicam: privatio enim, cum non sit ens, causam physicam habere non potest: ergo Adam non potest esse causa physica transmissionis peccati originalis.

Sexto. Peccatum originale non transmittitur per seminalem propagationem, tamquam per instrumentum: ergo nullo modo transmittitur ab Adam. Probatur consequentia: nam si transmitteretur; necessarium esset assignare aliquod medium, sive instrumentum, per quod transmittatur: nullum autem potest aliud medium assignari, praeter seminalem propagationem. Antecedens autem probatur: nam instrumentum operatur per aliquam virtutem sibi communicatam a principali agente; sed ipsum semen decisum ab Adam, seu seminalis propagatio nullam habet realem virtutem sibi communicatam ab ipso Adam, ut instrumentaliter possit concurrere ad transmittendum cum natura humana peccatum originale in posteros: ergo.

III. Septimo. Non est assignabile aliquod instans, in quo filii Adae contrahant peccatum originale: ergo non contrahunt illud. Antecedens probatur: quia non contrahunt huiusmodi peccatum in instanti, in quo anima rationalis creatur a Deo; alias enim ipsa anima haberet peccatum ex eius creatione, et ita idem peccatum tribueretur Deo. Propter hanc enim rationem S. Thomas docet, fuisse impossibile, quod Angelus in primo instanti suae creationis peccaverit per inordinatum actum liberi arbitrii: quoniam illud peccatum tribueretur Deo, eo quod operatio, quae simul incipit cum esse, est ei ab agente, a quo habet esse, sicut moveri sursum est igni a generante.⁵ Nec etiam filii Adae contrahunt peccatum originale in instanti, in quo anima unitur corpori; quia peccatum non derivatur a corpore in animam, cum subiectum immediatum eiusdem peccati non sit corpus, sed anima, vel potentia rationalis: ergo nullum est signabile instans, in quo filii Adae contrahant peccatum originale; non ergo illud contrahunt.

Inter Catholicos vero Hieron. Osorius lib. 7. de Iustitia: et Ambros. Catherinus opusc. de pecc. orig. c. 5. et 6. admittentes originale peccatum dixerunt, extrinseca denominatione constitui parvulos peccatores per peccatum, quod praecessit in Adam. Pro qua sententia est

Septimum argumentum ex Apost. ad Rom. 5. dicente: Unius delicto, peccatores constituti sunt multi. Quibus verbis significare videtur, omnes homines constitui formaliter peccatores primi parentis delicto. Sed delictum Adae non potest denominare peccatores filios illius, nisi extrinseca denominatione, quia peccatum non denominat intrinsece, nisi subiectum, in quo est: ergo, etc.

Denique alii Catholici, quamvis admittant cum omnibus Theologis, peccatum originale singulis inesse proprium, atque intrinsece denominare, et constituere peccatores filios Adae; asserunt tamen, quod parvuli absque regenerationis lavacro decedentes post diem Iudicii, cum ipsorum animae suis fuerint corporibus restitutae: ab omnibus molestiis, et aerumnis, quibus in hac mortali vita subiacemus; supernaturaliter liberabuntur, melioremque in naturalibus vitam, vitio omni mentis, et corporis immunem, in perpetuas aeternitates ducent, quam ullus unquam mortalium duxerit. Quam sententiam videtur insinuare Ambros. Catherinus ad cap. 3. epist. 1. S. Petri. de qua tamen disp. 114. agendum erit ex professo.

In contrarium est, quod dicit Apostolus: Omnes in Adam peccaverunt:⁶ ex quo testimonio sacra Concilia, summi Pontifices, et SS. Doctores inferius allegandi colligunt, omnes descendentes ex Adam per seminalem propagationem contrahere cum natura peccatum originale.

IIII. Pro explicatione huius difficultatis notandum primo, quod peccatum originale dicitur peccatum naturae, secundum illud ad Eph. 2. Eramus natura filii irae: eo quod totam massam naturae humanae corrupit, et commaculavit in primo parente, qui fuit caput et principium, a quo in alios natura humana derivatur.⁷ Dicitur etiam peccatum mundi, Ioan. 1. Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi; quoniam omnes homines, uno excepto, qui est Deus, et homo, per quem alii redimendi erant, invasit. Unde S. Hieronymus vocat illud peccatum humanae conditionis. Explicans enim locum Psalm. 50. Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea; inquit: Non in iniquitatibus matris meae, vel certe meis, sed in iniquitatibus humanae conditionis.⁸ Et S. Chrysost. illud appellat peccatum radicale; quoniam ex originali peccato, sublato fraeno originalis iustitiae, concupiscentia inordinata subsequuta est, et cupiditas, quae, ut dicit Apost. radix est omnium malorum.⁹ Unde et peccatum originale radix fuit, et principium quodammodo omnium peccatorum: propter quod et peccatum radicale non inconvenienter appellatur. Unde idem Chrysost. hom. de Adam, et Eva: De ipso, inquit, peccato transgressionis pullulant omnia peccata. Cum ergo dicitur tradi homo desideriis suis, ex ipsa propagine sit reus, quia desertus a Deo, cedit cupiditatibus, atque consentit, vincitur, capitur, trahitur, possidetur.

Notandum secundo, hanc esse differentiam inter peccatum originale, et actuale privatae personae, quod actuale peccatum committitur propria voluntate ipsius peccantis: unde in alium transfundi non potest.¹⁰ Dicitur enim per Ezechielem: Anima, quae peccaverit, ipsa morietur: filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii: iustitia iusti super eum erit, et impietas impii erit super eum.¹¹ Peccatum autem originale, cum sit peccatum naturae, non requirit propriam, et particularem voluntatem eius, qui illud contrahit, sed sufficit voluntas primi parentis: nam voluntas capitis reputatur voluntas totius naturae humanae, et omnium, qui per originem ab illo participant humanam naturam, ut S. Thomas optime notavit.

V. Tertio notandum, quod, ut advertit M. Soto, quando parvulus concipitur in utero, et infunditur illi anima; non dicitur proprie peccare in illo instanti, sed concipi in peccato, vel contrahere peccatum cum natura vitiata.¹² Etenim proprie loquendo, in illo instanti omnes filii Adae peccaverunt originaliter, in quo ipse Adam peccavit actualiter, edendo de ligno vetito, iuxta illud, quod Apostolus ait: Omnes in Adam peccaverunt.¹³¹⁴ Peccatum quippe Adae, non solum fuit peccatum personae, sed etiam naturae.

Quarto notandum, quod aliter se habet natura humana infecta in ordine ad Adam, sive ad peccatum illius, et aliter se habet in ordine ad parvulos, et ad peccatum originale, quod contrahunt. Etenim in Adam prius fuit infecta persona peccato actuali, quam inficeretur natura; quoniam a persona redundavit contagium in naturam.¹⁵ Unde ista causalis est vera: quoniam Adam infectus fuit peccato actuali; ideo maculata est in illo natura humana. Caeterum respectu filiorum illius, res se habet e converso. Prius enim intelligitur vitiata ipsa natura, quam intelligatur peccato originali maculata persona; eo quod peccatum originale a natura vitiata redundat in personas ab Adam descendentes. His suppositis fundamentis sit

VI. Prima Conclusio. Secundum fidem Catholicam asserendum est, parvulos descendentes ex Adam per seminalem propagationem contrahere peccatum originale.¹⁶ Conclusio est contra omnes haereticos supra allegatos. Probatur tamen evidentissimis testimoniis sacrae Scripturae, tam ex veteri, quam ex novo testamento desumptis. Primum testimonium habetur Genes. 17. Masculus, cuius praeputii caro circumcisa non fuerit, delebitur anima illius de populo suo, quia pactum meum irritum fecit. ubi necessaria asseritur circumcisio parvulis ad remissionem peccati, ne propter illud pereant in aeternum, quia irritum fecerunt pactum Dei. Ex quo testimonio sic arguit Sanctus Augustinus contra Pelagianos. Parvuli non fecerunt irritum pactum Dei per actuale peccatum; quia, cum non habeant usum liberi arbitrii, peccatum actuale committere non possunt: ergo irritum fecerunt pactum Dei per originale peccatum: ergo contrahunt illud, per originem.¹⁷ Ubi est obiter advertendum, quod ipse parvulus dicitur irritum fecisse pactum illud, quod Dominus pepigit cum Adam dicens: In quacunque die comederis ex eo, morte morieris:¹⁸ quoniam vere, et proprie in Adam peccavit, et in ipso irritum fecit illud pactum Domini.

Secundum testimonium habetur in Psalm. 50. in quo Regius Propheta, nomine omnium descendentium ex Adam, inquit: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea. Ex quo loco omnes fere Patres tam Graeci, quam Latini probant, nostram conclusionem esse de fide. Et potissimum inter Graecos Origenes homil. 8. in Levit. Basilius Magnus in Scholiis ad Psalmum 50. Chrysostomus homil. de Adam, et Eva: Isichius lib. 3. in Levit. cap. 12. advertens, quod non suae matris peccatum aliquod his verbis accusat, sed maternam naturam appellat, immunditiam peccati Adae, et Evae in omne genus humanum descendisse significans. In eodem sensu explicant eumdem locum Eutimius super eumdem Psalm. Et inter Patres Latinos S. Hilarius ad Psal. 118. in illa verba: Vivet anima mea, et laudabit te. Ambrosius lib. 1. de poenit. c. 2. Hieronymus super cap. 47. Ezechielis, cuius verba superius retulimus: Rufinus super Psalm. 50. Beda super cap. 21. Levit. Innocentius Tertius lib. 1. de contemptu mundi, cap. 3. et Gregorius Magnus super 4. Psalm. poenitentialem.

VII. Testimonium tertium habetur Ecclesiastici 40. Iugum grave super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae, in matrem omnium. quem locum explicans S. Augustinus: Quod est hoc, inquit, grave iugum, nisi peccatum. Et quare dictum est iugum, nisi quia ex duobus Adam, et Eva veniat? vel duorum premat, et conterat colla? id est, masculi, et foeminae, malorum videlicet, et impiorum, quia in utroque sexu iugum sunt. Ideo ait generaliter: Grave iugum super filios Adam: Dicendo ergo super filios, aetates non discrevit, vel sexus; et comparando iugum peccato propter Christum, qui, ut caeteri, ex usu coniugatorum natus non est, omnes caeteros esse peccatores aequavit. Hoc iugo, id est originali peccato, revincti maiores, atque minores, vitio ex ipso orti, tamquam aratrum trahimus, quamdiu sumus in mortis corpore, cuius cupiditatis vomere proscinditur, hoc est corrumpitur terra nostra.¹⁹²⁰ Ex eodem loco colligunt alii plures Sancti Doctores, peccatum originale contrahi a parvulis.

Quartum, et potissimum testimonium ex novo testamento desumptum habetur Ioannis 3; ubi ipsa Veritas ait: Nisi quis renatus fuerit ex aqua, et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei. Quo testimonio S. August. saepius adversus Pelagianos triumphat, ostendens, parvulos ex Adam peccatum originale contrahere, a quo, nisi per lavacrum regenerationis liberentur; in perpetuum manebunt a regno caelorum exclusi. Id quod latissime prosequitur pluribus in locis, sed praesertim lib. 6. de baptis. contra Donatistas c. 12. et lib. 1. de peccat. meritis, et remis. c. 17. 20. 29. et 30. et lib. 2. c. 27. Ad hoc autem argumentum respondebat Pelagius, parvulos quidem baptizari; non tamen in remedium alicuius peccati originalis, sed ut admitterentur cum Christo in regno Dei.

Sed contra hanc evasionem est argumentum S. Augustini, quo etiam utitur contra Pelagianos. Infantes non baptizati exclusi manent a regno Dei, ut fatetur Pelagius: ergo propter aliquod peccatum; nullus enim de facto excluditur a regno Dei, nisi pro peccato, ut ostendit S. Th. 4. con. Gen. c. 50. sed non excluduntur propter peccatum actuale: ergo propter originale.²¹

VIII. Aliqui ex Pelagianis respondebant, quod parvuli decedentes absque baptismate, manebunt exclusi a regno Dei, non quidem propter peccatum aliquod originale, quod contraxerint, vel actuale, quod commiserint: sed propter peccata mortalia, quae commississent, si vixissent: quam solutionem videbantur sibi tolligere²² ex illo Sap. 4. Raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius; et ne fictio deciperet animam illius.²³ Sed hanc solutionem impugnat S. Aug. lib. de praedest. SS. cap. 14. ostendens, auctoritatem inductam ex cap. 4. Sapientiae, non esse intelligendam secundum praescientiam, sed secundum pericula vitae, ut disp. 7. dictum est. Praeterea impugnatur: Deus non condemnat aliquem propter peccata, quae commisset, sed propter illa, quae de facto committit, aut contrahit, alias enim si parvuli non baptizati damnantur propter peccata, quae commissent, si vixissent; etiam salvarentur multi ex illis propter merita, quae ex Dei gratia habuissent, si vixissent; vel propter baptismum, quod recepissent, si ex utero matris nati fuissent.

Quintum testimonium habetur ad Rom. 5. Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et sic in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Ex quo loco probant nostram conclusionem, tamquam de fide S. Chrys. homil. de Adam, et Eva. Theodoretus ad Psal. 50. S. August. lib. 1. de peccatorum meritis, et remis. c. 9. lib. 4. contra duas epist. Pelagianorum, c. 4. lib. 1. contra Iulianum Pelagianum, c. 2. et lib. 6. c. 12. S. Prosp. lib. 3. de vita contempl. cap. 12. et Magister sent. lib. 2. dist. 3.

Secundo probatur conclusio auctoritate summorum Pontificum, praesertim Caelestini epist. ad Nestorium, ubi illum laudat; quod de originis vitio recte sentiat; quod naturam ipsam culpa obstrictam non negat. Item etiam Leo Magnus epist. 86. ad Nicetam docet, baptismum omnibus prodesse in remedium peccati originalis: et Leo Nonus in epist. ad Petrum Episcopum, ait: Animam non esse partem Dei, sed ex nihilo creatam, et absque baptismate originali peccato obnoxiam et credo, et praedico.

IX. Tertio probatur ex definitione Conciliorum: nam in Conc. Milevitano can. 2. et refertur de consecratione dist. 4. sic dicitur: Item placuit, ut quicunque parvulos recentes ab uteris matrum baptizandos negat, aut dicit, in remissionem quidem peccatorum eos baptizari, sed nihil ex Adam trahere originalis peccati, quod regenerationis lavacro expietur, unde sit consequens, ut in eis forma baptismatis in remissionem peccatorum non vera, sed falsa intelligatur; anathema sit. Quoniam non aliter intelligendum est, quod ait Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt; nisi quemadmodum Ecclesia Catholica, ubique diffusa semper intellexit. Propter hanc enim regulam fidei, etiam parvuli, qui nihil peccatorum in semetipsis adhuc committere potuerunt; ideo in peccatorum remissionem veraciter baptizantur, ut in eis regeneratione mundetur, quod ex generatione traxerunt.²⁴²⁵ Et Concilium Arausicanum can. 2. Si quis, soli Adae praevaricationem suam, non et eius propagini asserit nocuisse, aut certe mortem tantum corporis, quae poena peccati est, non autem et peccatum, quod mors est animae, per unum hominem in omne genus humanum transiisse testatur; iniustitiam Deo dabit, contradicens Apostolo dicenti: Per unum hominem peccatum intravit in mundum; et per peccatum mors in omnes homines pertransiit; in quo omnes peccaverunt.²⁶²⁷

Quarto probatur ex auctoritate antiquorum Patrum, qui ex Scripturis sacris eandem veritatem colligunt, praesertim Origenes super epist. ad Rom. cap. 6. ubi sic loquitur: In lege pro illo, qui natus fuerit, iubeatur offerri hostia par turturum, aut duo pulli columbarum, ex quibus unus pro peccato, et alius in holocaustomata. Pro quo peccato offertur hic pullus unus? Nunquid nuper peccare potuit? Et nunc habet peccatum, pro quo hostia iubetur offerri, a quo mundus negatur quis esse, et si unius diei fuerit vita eius? Ex hom. 8. in Levit. 1. Quaecumque anima in carne nascitur, iniquitatis, et peccati sorde polluitur. Eamdem veritatem docet Iustinus Martyr dialog. cum Tryphone: et Irenaeus lib. 5. c. 17. et 19. Athanasius de Incarnatione Verbi: Cyrillus Hierosol. Cath. 2. Basilius Magnus super Psal. 32. explicans illud: Misericordia Domini plena est terra: et super illud Ps. 50. Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum: Gregorius Nazianzenus orat. 42. in sanctum Pascha, et orat. 38. in Christi nativitatem: Chrysostomus homil. de Adam, et Eva; ubi multis testimoniis Scripturae id probat: Cyrillus Alexand. lib. 1. in Genes. Theodoretus ad Psal. 50. super illa verba: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum: Ioan. Damasc. lib. 2. fidei Orthodox. cap. 28. et alii plurimi Patres Graeci.

X. Ex Latinis etiam eamdem fidem unanimi consensu docuerunt, Cyprianus epis. 59. Hilarius Pictaviensis ad Psal. 118. Ambrosius lib. de Tobia, cap. 9. et ad Psal. 48. ubi explicans illud: Iniquitas calcanei mei circumdabit me: Alia est, inquit, iniquitas nostra, alia calcanei nostri, in quo Adam dente serpentis est vulneratus, et obnoxiam haereditatem successionis humanae suo vulnere dereliquit, ut omnes illo vulnere claudicemus.²⁸ Idem dicit lib. 1. de poenit. cap. 2. Hieronymus ad cap. 42. Ezechielis: August. lib. 14. de Civit. Dei cap. 1. et epist. 89. S. Prosper resp. 1. ad capitula obiectionum Vincentia. et lib. 3. de vita contemplativa cap. 2. Fulgentius de gratia Iesu Christi, cap. 31. et lib. de fide ad Petrum c. 26. S. Gregorius ad Psal. 4. poenitent. Beda super caput 21. Levit. et ad caput 9. Marci: S. Bernardus feria 4. hebdomadae poenosae de passione Domini: Magister Sententiarum lib. 2. dist. 30. littera I, cum omnibus Scholasticis eamdem dist. Horum auctorum verba refert Thesaurus Catholicus Iodoci Coccii tom. 2. lib. 2. art. 2. de peccato originali, et aliqua ex eisdem testimoniis etiam refert summa Catholicae fidei Fratris Petri Crespetii Caelestini; verbo, Peccatum.

Quinto probatur ratione: nam in omni lege, etiam naturae, semper fuit aliquod remedium institutum ad delendum peccatum originale, ut cum S. Th. probant Theologi 3. p. q 61. ar. 3. et 4. ergo omnes filii Adae vere contrahunt peccatum originale.

Confirmatur primo ratione Concilii Toletani, et Tridentini. Nam si in parvulis nullum est peccatum originale, quod per baptismum deleatur; sequitur formam baptismi esse falsam: nam facit sensum, quod baptizatus lavatur per baptismum a macula peccati: ergo si in parvulis nullum est peccatum originale, sequitur, formam baptismi esse falsam.

Confirmatur secundo. Qui baptizatur, moritur peccato per baptismum, ut probat eleganter S. Aug. lib. 6. cont. Iulianum, cap. 1. ex illo ad Rom. 6. Quicunque baptizati sumus in Christo Iesu, in morte ipsius baptizati sumus; consepulti enim sumus cum illo per baptismum in morte, ut sicut Christus resurrexit a mortuis, ita et nos in novitate vitae ambulemus: ergo, si parvuli baptizantur, moriuntur peccato: ergo ante baptismum erant in peccato originali.

XI. Sexto probatur. De fide est, Christum Dominum esse Redemptorem omnium, ut patet ex verbis illis Apostoli: Qui est Redemptor omnium, maxime fidelium:²⁹ et Ioannes Evangelista ait: Ipse est propitiatio pro peccatis nostris; non pro nostris autem tantum, sed etiam pro totius mundi:³⁰ ergo de fide est, Christum vere redemisse omnes parvulos, quosdam quidem, quantum ad sufficientiam; eos videlicet, quibus applicatum non est Sacramentum baptismi; quosdam vero, quantum ad efficaciam, ut illi, qui de facto baptismum susceperunt. Sed nullus vere potest dici redemptus, nisi, qui per peccatum fuit antea captivus, ut Sozimus Papa his verbis determinat: Nullus enim, nisi, qui peccati servus est, liber efficitur, nec redemptus dici potest, nisi, qui vere per peccatum fuerit ante captivus, sicut scriptum est: Si vos filius liberaverit, vere liberi eritis.³¹ Cum ergo parvuli ante usum rationis decedentes, non fuerint peccato actuali captivi; relinquitur, eos peccato originali obstrictos esse.

Confirmatur ratione S. August. lib. 6. contra Iulianum cap. 2. et 4. ubi sic arguit. Apostolus dicit 2. ad Corinth. 5. Si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt; et pro omnibus mortuus est Christus. ergo omnes mortui sunt; sed Christus mortuus est pro parvulis, cum redemerit illos; ergo illi mortui sunt peccato: ergo aliquando fuerunt in illo: non in actuali; ergo in originali.

XII. Nec sunt audiendi quidam insipientissimi Pelagiani, qui negantes originale peccatum in parvulis; asseruerunt, eos committere nescio quae peccata actualia, cum primum nascuntur ex utero. Hos redarguit S. Aug. Ecce, inquiens, infantes in suis utique operibus innocentes sunt, nihil secum, nisi, quod de primo homine traxerunt, habentes: quibus propterea est Christi gratia necessaria, ut in Christo vivificentur, qui in Adam mortui sunt; ut, quia inquinati sunt generatione, purgentur regeneratione.³²³³ Ipsos ergo testes citabo: responde mihi, quare moriuntur; si omnes homines immortales nascuntur? et quoniam peccant, ideo moriuntur? Quid putatis dici potuisse? Quae aures sermo? Peccaverunt et ipsi? Ubi peccaverunt; rogo, quando peccaverunt, quomodo peccaverunt? Bonum, et malum quid sit, nesciunt. Peccatum accipiunt, qui praeceptum non capiunt? Proba mihi peccatores infantes. Quid dixisti? Vere, quia oblitus es, quod fuisti: proba mihi peccatum infantium. An quia plorant, peccant? Quia, motibus quasi, mutorum animalium, molestias repellunt, voluptates accipiunt, ideo peccant? Si motus ibi peccata sunt, ampliores peccatores in baptismo sunt: quia dum baptizantur, vehementissime reluctantur. Quare illis in tanta reluctatione non imputatur peccatum, nisi, quia nullum est adhuc voluntatis arbitrium? Sed aliud dico. Isti, qui nati sunt, ut arbitraris, peccaverunt: nam si non peccarent, inquis, non morerentur. Quid de illis dicis, qui in utero moriuntur? Angustia. Et ipsi, inquis, peccaverunt, ideo moriuntur. Mentiris, an falleris? Contra dicit Apostolus: Nondum natis, nec aliquid agentibus boni, aut mali. Magis Apostolum audio; quam te: magis Apostolo credo, quam tibi, nondum natis, nec aliquid agentibus boni, aut mali. Si autem hoc testimonium refellis; aude potius ad illas vagationes, et dic, quia in caelo peccaverunt, et inde in corpora praecipitantur. Alias rationes pro ista conclusione adducit S. Thom. 4. cont. Gent. cap. 50. de quibus videndus est ibi Ferrariensis, et M. Soto lib. 1. de nat. et gratia, cap. 7.

Secunda conclusio. Peccatum originale non solum est miseria quaedam, sicut servitus mancipii, sed vere, et proprie est peccatum, et culpa.³⁴ Haec conclusio est contra Armentarios³⁵ haereticos supra inductos: sed probatur rationibus factis pro conclusione praecedenti.

Praeterea: nam originale peccatum causat maculam in anima, et constituit homines filios irae, iuxta illud ad Ephes. 2. Eramus natura filii irae: denique excludit hominem a Regno Dei, ut constat ex auctoritate S. Ioannis c. 3. supra inducta: ergo est vere peccatum, et non tantum miseria. Patet consequentia: nam solum propter peccatum excluditur homo a regno Dei, ut 4. cont. Gent. cap. 50. probat Sanctus Thomas.

XIII. Tertia conclusio. Peccatum originale non extrinseca denominatione constituit parvulos peccatores, quasi ipsum peccatum originale solum praecesserit in Adam, et ab eo dicantur formaliter peccatores eius filii; sed in singulis parvulis est proprium peccatum originale a primo parente contractum, atque in illis existens, per quod formaliter sunt peccatores, et Dei inimici.³⁶ Conclusio est contra Hieronymum Osorium, et Ambrosium Catherinum locis superius allegatis. Est tamen adeo certa, ut post Concilium Tridentinum negari non possit: nam in sess. 5. in decreto de peccato originali, Can. 3. sic definitur. Si quis hoc Adae peccatum, quod origine unum est; et propagatione, non imitatione transfusum omnibus, inest unicuique proprium; vel per humanae naturae vires, vel per aliud remedium asserit tolli, quam per meritum unius mediatoris Domini nostri Iesu Christi; anathema sit. Ubi Verbum, inest, denominationem intrinsecam designat.

Praeterea probatur ratione. Parvuli per baptismum vere mundantur a macula peccati, ut patet ex illo ad Ephes. 5. Mundans eam lavacro in Verbo vitae: ergo in se habebant peccatum originale, a primo parente contractum.

Secundo probatur: nam ita se habet peccatum Adae in ordine ad peccatores, ex Adam genitos generatione carnali, sicut se habet iustitia Christi in ordine ad iustos, regeneratos spiritualiter, ut patet ex verbis illis Apostoli: Sicut in Adam omnes moriuntur: ita et in Christo omnes vivificabuntur:³⁷ et ad Rom. 5. Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi: ita et per unius obedientiam iusti constituentur multi.³⁸ Sed regenerati ex Christo Domino, non sunt iusti formaliter, extrinseca dumtaxat denominatione per iustitiam, quae est in Christo, sed per gratiam, et iustitiam sibi inhaerentem, ut definitur in Concilio Tridentino sess. 6. de iustificatione can. 10. ubi anathematizatur, qui dixerit, homines sine Christi iustitia, per quam nobis meruit, iustificari, aut per eam ipsam formaliter iustos esse: ergo similiter parvuli sunt peccatores formaliter per culpam originalem in illis existentem: nec dicuntur filii irae, sola extrinseca denominatione a peccato, quod praecessit in primo parente.

XIV. Quarta conclusio. Parvuli decedentes absque regenerationis lavacro, cum eorum animae fuerint suis corporibus restitutae, non liberabuntur supernaturaliter ab omni miseria; neque meliorem in naturalibus vitam, omni vitio mentis, et corporis immunem, in perpetuas ducent aeternitates, quam ullus unquam mortalium duxerit.³⁹ Hanc conclusionem probat S. August. cuius verba adducta sunt, et expendenda disp. 114. ubi de hac conclusione erit ex professo disputandum.⁴⁰

XV. AD primum argumentum ex factis a principio respondetur ex dictis in fundamentis positis, quod peccatum originale est voluntarium parvulis voluntate primi parentis, secundum quod fuit caput totius naturae, quae in eo corrupta est: et hoc voluntarium sufficit ad peccatum originale.⁴¹ Cuius ratio est: nam peccatum originale, ut originale est, non est peccatum personae, sed naturae. Unde non requiritur, quod propria voluntate personae, quae nascatur, contrahatur: sed sufficit voluntarium, quod praecessit in capite totius naturae. Et ad argumentum: nam illa voluntas est extrinseca parvulis; respondetur, quod sit illis extrinseca, si considerentur, ut personae particulares secundum se; non autem si considerentur, ut membra Adae, et ut partes naturae vitiatae: nam ut sic, constituunt unum cum Adam. Et exemplum in homine movente sua voluntate appetitum sensitivum ad actum intemperantiae; quae quidem voluntas est extrinseca appetitui sensitivo hominis, secundum se considerato; non autem est extrinseca illi ut est appetitus sensitivus hominis; quia voluntas est inclinatio totius suppositi humani; et consequenter omnium partium illius, ut partes sunt: atque adeo in appetitu sensitivo reperitur intrinsece vitium, et virtus, etiam si in ipso appetitu non reperiatur formaliter aliquod voluntarium proprium ipsius appetitus, sed solum voluntarium participatum a voluntate, quae est inclinatio totius suppositi. Idem ergo proportionabiliter dicendum est de parvulis, qui contrahunt per generationem peccatum sibi proprium, et intrinsecum; quamvis non reperiatur in illis aliud voluntarium, praeter voluntarium primi parentis, qui fuit caput totius naturae; illud enim voluntarium censetur parvuli; ut dictum est.

Ad confirmationem respondetur, non esse omnino eamdem rationem de parvulis, respectu peccati originalis; et de potentiis executivis exterioribus in ordine ad peccatum actuale. Et ratio discriminis est: nam potentiae exteriores non sunt capaces virtutis, aut vitii sibi inhaerentis, ut ostendit S. Tho. 1. 2. q. 50. ar. 1. et ibi Caietanus, et M. Medina, eo quod tales potentiae sunt determinatae ad unum, et non habent ex se aliquem proprium motum, quo repugnare possint motioni voluntatis, atque adeo non perficiuntur per habitus. Nam, ut inquit Aristot. 2. Ethic. c. 1. ea, quae sunt determinata ad unum, non assuescunt per habitus, et virtutes: parvuli autem sunt subiectum capax vitii, et virtutis. Unde, licet non possint habere ante usum rationis peccatum actuale sibi intrinsecum; possunt tamen contrahere peccatum originale sibi proprium.⁴²

Ad secundum respondetur, quod illa propositio: Nemo dat, quod non habet; intelligitur sic: Nemo dat, quod non habet actu, vel virtute. Sol enim producit calorem, quem tamen non habet actu formaliter, sed virtute.⁴³ Parentes ergo baptizati communicant filiis peccatum originale: quia licet ipsi non habeant peccatum originale actu; habent tamen illud in virtute seminis, et concupiscentiae naturae corruptae.

Secundo respondetur solutione S. Aug. lib. 2. de peccatorum meritis, et remis. cap. 9. et lib. 3. cap. 8. et 9. parentes baptizatos, et sanctos, non generare filios, quatenus sancti sunt, et baptizati, quia ut sic, non sunt filii Adae, sed Dei, eo quod non habent sanctificationem, quia nati ex Adam; sed quia ex Deo renascuntur per gratiam, secundum illud Ioan. 1. Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Generant ergo filios, qui sunt filii Adae, a quo naturam vitiatam acceperunt, et sic vitiatam eam transfundunt in posteros: sicut vas aureum, vel argenteum, si ex fonte accipit aquam corruptam, et turbidam, corruptam etiam communicat aliis. Potest hoc etiam magis illustrari alio exemplo, quo utitur idem S. Aug. Sicut enim triticum humana diligentia, purgatum, generat aliud triticum non purgatum, sed paleis, et aristis involutum; quia eodem modo natum est triticum seminatum; ita proportionabiliter, quia parentes proximi nati sunt ex Adam cum peccato originali; etiam si per baptismum, aut poenitentiam fuerint ab illo purgati; nihilominus postmodum generant filios suos infectos peccato originali, in quo et ipsi nati sunt.

XVI. Ad tertium argumentum, quod multis in locis pertractat Augustinus, respondetur, quod deformitas peccati originalis consequitur ex generatione carnali, non quidem secundum se, ut est generatio, vel quatenus est a proximis parentibus; sed in quantum reducitur ad primum parentem, qui voluntarie peccavit, et peccando totam naturam humanam infecit.⁴⁴ Unde defectus peccati originalis primo parenti, et non proximis parentibus tribuendus est, sicut dicebamus supra disp. 18. et 24. quod defectus, et malitia, quae sequitur ad actum peccati, tribuitur causae deficienti, scilicet voluntati humanae, et non Deo: quia talis defectus, licet sequatur ad actum peccati; non tamen sequitur ad illum, ut est actus, nec ut est a Deo; sed quatenus procedit a voluntate creata deficiente.

Sed contra hoc est argumentum. Sequitur saltem, quod quotiescumque parvulus aliquis contrahit peccatum originale, peccet Adam. Probatur: nam ille est causa principalis inducens in pueros peccatum originale: ergo peccat Adam, quoties aliquis per carnalem propagationem ab eo procedit.

Respondetur, quod, quando parvuli contrahunt peccatum originale, non peccat Adam, sed tota malitia talium peccatorum originalium praecessit in peccato illo actuali, quo comedit de ligno vetito, quia, ut dicit S. Thom. 2. 2. q. 163. ar. 3. ad 2. illud peccatum Adae fuit gravissimum ratione circumstantiae, seu ratione nocumenti peccati originalis, quod transfundit in posteros.⁴⁵ Explicatur haec solutio a S. Thom. Certum est, quod, si aliquis infixit vulnus lethale Petro, ex quo postea moritur, poenitet tamen illius peccati, antequam moriatur; in instanti, in quo Petrus moritur, non peccat novo peccato ille, qui occidit Petrum, sed tota malitia illius homicidii exterioris praecessit in illo actu, qui fuit causa mortis subsequutae: ita in praesenti dicendum est proportionabiliter de peccato Adae, respectu mortis parvulorum.

XVII. Et, si fiat argumentum: nam proximi parentes possunt impedire, ne parvuli contrahant peccatum originale, quia possunt illum non generare, et non impediunt: ergo peccant; Respondetur, negando consequentiam, quia non tenentur tale peccatum impedire. Ad hoc autem, quod non impediens aliquod malum peccet; non sufficit, quod possit illud impedire; et non impediat, sed ultra hoc requiritur, quod teneatur illud impedire; ut docet S. Thom. 1. 2. q. 6. ar. 3. in corp. et 2. 2. q. 79. ar. 3. in corp. et ad 2.⁴⁶

Ad quartum argumentum respondet S. Aug. epist. 156. citata, quod potius asserendum esset a Pelagio, originem animae sibi latere, quam negandum, filios Adae originale peccatum contrahere.⁴⁷

Respondetur secundo, animam quidem a solo Deo per creationem produci, secundum suum esse, quod habet independenter a corpore, et ex hac parte nullum contrahit, aut contrahere potest originale peccatum; alias enim illud peccatum tribueretur Deo: Si autem consideretur anima rationalis, in quantum est actu pars humanae naturae, et forma corporis; sub hac ratione non est a solo Deo; sed effective etiam attingitur ab homine generante totum compositum, virtute seminis decisi a primo parente, qui voluntarie peccavit, et ex hac parte contrahit peccatum originale, cum natura: et ideo huiusmodi peccatum, et defectus non in Deum, sed in causam secundam deficientem reducendus est.

Ad quintum, Varii sunt modi dicendi.

Primus est Ioannis Driedonis asserentis, Adam non per modum meriti, seu moraliter, sed per modum naturae causasse in filiis peccatum originale.⁴⁸ Alii vero Theologi sentiunt, et per modum meriti, et per modum causae efficientis transfundi ab Adam peccatum originale in posteros.

XVIII. Quorum sententia est rationabilior, et magis ad mentem S. Thomae. Et quidem, quod sit causa meritoria traductionis originalis peccati, asserit S. Thomas 3. p. q. 19. ar. 4. in arg. sed contra; ubi ait, quod demeritum Adae derivatur in posteros, et est causa condemnationis eorum: et ex hoc probat meritum Christi prodesse iustificatis.⁴⁹ Eamdem sententiam tenet Leo Papa sermone 5. de natali Domini, ubi ait, quod Adam, obtemperans Diabolo usque ad praevaricationem, meruit, ut in illo omnes moreremur; meritum autem causalitatem moralem importat. Et ratio desumpta ex S. Thoma, id suadet: nam ita se habet peccatum Adae in ordine ad eius filios, sicut iustitia Christi in ordine ad iustificatos, ut patet ex illo ad Rom. 5. Sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem, sic et per unius iustitiam in omnes homines in iustificationem. Sed iustitia Christi fuit causa meritoria iustificationis nostrae: ergo peccatum Adae fuit causa meritoria peccati originalis, et condemnationis filiorum suorum.

Praeterea: nam qui committit aliquam culpam, cui statuta est talis, vel talis poena, est causa moralis, et meritoria illius poenae; sed Adam commisit culpam, propter quam ipse, et eius filii inciderunt in poenam mortis aeternae: ergo est causa moralis transfusionis peccati originalis in filios, ratione cuius incurrunt illam poenam.

Confirmatur: quia non solum mors animae, sed etiam peccatum originale, quod contrahunt filii Adae, est poena peccati actualis eiusdem Adae. Etenim hac lege data est illi iustitia originalis, quod si servaret praeceptum Dei, illam transfunderet in suos filios per generationem carnalem; sin minus, privaretur tali iustitia ipse, et posteri illius.

Denique probatur: nam, ut dicit S. Th. 1. 2. q. 6. ar. 3. Qui potest, et tenetur aliquid vitare, et non vitat, est causa moralis illius, et censetur illud velle indirecte: sed Adam poterat, et tenebatur vitare peccatum originale filiorum: nam poterat, et tenebatur non committere peccatum actuale, ex quo subsequutum est in posteros peccatum originale, et non vitavit illud: ergo.

Quod autem primus parens, seu peccatum illius fuerit etiam causa physica, et realis, transfusionis peccati originalis in posteros; probatur: nam qui est causa physica, et realis alicuius qualitatis, ad quam sequitur privatio alterius, est ex consequenti, et indirecte causa physica talis privationis, eo modo, quo privationes habent causam. Etenim, qui causat albedinem in subiecto, causat ex consequenti privationem nigredinis. Sed primus parens fuit causa realis conversionis ad obiectum contrarium rationi, edendo de ligno vetito; et ad illam conversionem inordinatam subsequuta est privatio iustitiae originalis tam in ipso, quam in tota natura, atque in eius filiis: ergo.

Unde ad obiectionem factam in contrarium in quarto argumento principali, respondetur, quod sicut homo iustus existens in gratia, si peccet, meretur per peccatum amissionem illius; (cum tamen nullo modo meruerit per aliquem actum eius infusionem, quia prima gratia non cadit sub merito) ita proportionabiliter in praesenti, licet propter demeritum Adae maneant privati eius filii originali iustitia, sicut et ipse privatus mansit; tamen, si perseverasset Adam in eadem iustitia, non meruisset transfusionem illius in posteros; quoniam a principio, absque ullis praecedentibus meritis, dono gratuito eam pro se, et pro suis filiis accepit a Deo. Unde, si Adam perseverasset in originali iustitia, eius perseverantia solum esset conditio, sine qua non transfunderetur iustitia originalis in posteros: non autem esset proprie causa meritoria eiusdem transfusionis. Est et alia differentia: nam prima radix boni, et meriti est ex Deo, atque ex gratia illius; malum autem, et demeritum solum procedit ex nobis; secundum illud Oseae 13. Malum tuum ex te Israel, tantummodo in me auxilium tuum. Et ideo Adam potuit esse prima causa moralis, et demeritoria transfusionis peccati originalis: non autem fuisset prima, vel principalis causa moralis, aut meritoria transfusionis originalis iustitiae, etiam si perseverasset in gratia.

Et, si contra hoc fiat argumentum. Quoniam Adam non fuit primum caput morale naturae humanae, sed solum caput naturale, utpote influens, et transfundens naturam in posteros physica generatione carnali: ergo non traducit moraliter, seu per modum demeriti peccatum originale in posteros; sed solum per modum naturae; Respondetur, quod Adam habuit utrumque, et quod sit caput naturale totius naturae, quatenus humanam naturam communicavit realiter omnibus suis filiis per carnalem propagationem; et quod sit caput morale, quatenus per actum moralem, et liberum maculavit totam naturam, et meruit, quod privaretur iustitia originali. Unde utroque modo est causa originalis peccati; et moraliter, et efficienter, seu physice; quod idem est.

Ad aliam obiectionem, qua probatur, Adam non esse causam physicam traductionis peccati originalis, respondetur, quod Adam, et peccatum illius manet in suis posteris virtute, in semine videlicet ab Adam deciso, ut dicit ordinem ad fomitem naturae corruptae: et virtute relicta in semine traducit Adam efficienter cum natura in posteros originale peccatum, ut patebit in solutione ad secundum argumentum.

XIX. Ad confirmationem respondetur, quod tangit difficultatem: Num peccatum originale pro formali sit aliquid positivum, aut privativum. Quidam dixerunt esse pro formali aliquid positivum, scilicet qualitatem quandam vitiosam, et morbidam naturae corruptae inhaerentem, qua ad bonum commutabile, absque ordine rationis, inclinatur. Tenet hoc Altisiodorensis, qui duplicem qualitatem morbidam in peccato originali distinguit: alteram, quae immediate est in anima: in qua quidem qualitate docet originale peccatum essentialiter consistere; alteram, quae est in corpore; et pertinet consequenter ad peccatum originale, tamquam effectus illius.⁵⁰ Eamdem sententiam defendunt Henricus, et Gregorius Ariminensis, et eam asserit esse probabilem Gabriel in 2. dist. 30. q. 2. art. 2. concl. 2. et Driedo lib. 1. de gratia, et libero arbitrio tract. 3. cap. 3. p. 4.⁵¹ Fundamenta potissima huius sententiae sunt haec. Primo: nam Concilium Trid. sess. 5. decreto de peccato orig. can. 3. definit, quod peccatum originale omnibus inest; quod etiam docet S. Thom. 1. 2. quaes. 82. art. 3. sed inesse est proprium entis positivi: ergo.⁵² Secundo: nam Sanctus Thomas eodem art. 1.⁵³ ait, quod peccatum originale est habitus, sicut aegritudo; sed aegritudo est pro formali aliquid positivum: nam ponitur in praedicamento qualitatis, et opponitur contrariae sanitati, ut est videre apud S. Tho. q. 27. de verit. ar. 1. ad 4. ergo. Tertio: nam S. August. lib. 5. contra Iulianum, cap. 3. ait, quod anima in carne, sicut aqua in vase vitiato, corrumpitur; sed aqua corrumpitur per qualitatem vitiosam, quam contrahit ex vase: ergo. Quarto: peccatum actuale commissionis est pro formali aliquid positivum; quia dicit essentialiter conversionem ad obiectum contrarium rationi; a quo specificatur, ut cum S. Thoma, et Caietano docent communiter Thomistae. Sed similiter peccatum originale dicit essentialiter conversionem ad obiectum contrarium rationi, et ab eo specificatur; nam aversio a bono incommutabili sequitur ex conversione ad bonum commutabile. Cum ergo in peccato originali sit aversio a bono incommutabili; necesse est, ut sequatur ex conversione ad bonum commutabile contrarium rationi, et quod ab eo specificetur, et ita erit peccatum originale pro formali aliquid positivum, sicut est peccatum actuale. Quinto: peccatum originale est peccatum commissionis, et non omissionis; dicit enim S. Thom. q. 5. de malo, art. 1. ad 12. quod originale peccatum in parvulis non est omissionis, sed commissionis; ergo est pro formali aliquid positivum. Probatur consequentia: nam peccatum commissionis est contra praeceptum negativum, quod non frangitur, nisi per actum positivum contrarium rationi, ut 2. 2. q. 79. ar. 2. 3. et 4. docet S. Thom. Confirmatur: nam idem S. Thom. q. 2. de malo, ar. 1. ad 4. ait, quod in peccato omissionis per se loquendo verum est, quod est sola privatio: non autem peccatum transgressionis, seu commissionis: ergo, si peccatum originale est peccatum transgressionis, et commissionis; erit formaliter aliquid positivum, et non privatio pura. Sexto: peccatum originale non potest consistere formaliter in privatione iustitiae originalis: ergo non consistit in aliqua privatione; ac per consequens erit formaliter aliquid positivum. Tenet consequentia, quia non potest assignari alia privatio, in qua consistat essentialiter peccatum originale. Antecedens probatur: nam S. Thom. 1. 2. q. 76. ar. 2.⁵⁴ ait, quod privatio gratiae secundum se non est peccatum; sed poena peccati: ergo neque privatio iustitiae originalis erit formaliter peccatum, sed poena peccati.

Quidam Thomistae dicunt, peccatum originale esse in duplici genere, scilicet in genere mali simpliciter, et in hoc genere non esse pro formali aliquid positivum; sed privativum, sicut de peccato actuali fatentur cum S. Thoma omnes eius discipuli. Secundo, est in genere mali moralis, et in hoc genere dicunt, peccatum originale esse pro formali aliquid positivum. Et, si inquiratur quid sit hoc positivum, respondent, quod est habitualis quaedam conversio ad bonum commutabile, quae ortum habet ex conversione primi parentis, in quo omnes conversi sumus ad bonum commutabile per voluntatem ipsius Adae, quatenus erat caput totius naturae; etenim voluntas illius reputatur nostra: unde et Apostolus ait: Omnes in Adam peccaverunt.⁵⁵ Et tribuunt hanc sententiam S. Thomae, et pro ea referunt alios plures graves auctores: M. Medina 1. 2. q. 82. art. 1. valde dubius est, et vi argumentorum, modo in unam partem, modo in aliam videtur inclinare. M. Victoria (ut refert Soto lib. 1. de natura, et gratia c. 8. in fine) difficultatem hanc conabatur explicare, inquiens; quod peccatum originale nihil aliud est, quam quaedam inimicitia, quam sermone Hispano appellabat, desgratia, qua omnes propagati a primo parente constituuntur filii irae.

XX. Alia sententia, quam ego reputo esse veram, et de mente S. Thomae asserit, peccatum originale pro materiali esse aliquid positivum; pro formali autem esse privationem originalis iustitiae, quantum ad primarium illius effectum.⁵⁶ Ad cuius evidentiam considerandum est, quod, ut docet Caietanus, et M. Soto, dupliciter dicitur aliquid esse materiale, respectu alicuius. Uno modo proprie, sicut corpus est materiale respectu albedinis; quia informatur albedine, et denominatur ab illa: et isto modo in peccato actuali commissionis ipsa substantia actus interioris est materiale, quia est subiectum malitiae moralis, per quam formaliter constituitur, peccatum.⁵⁷ Secundo modo dicitur esse materiale peccati magis communiter id, quod est effectus illius, et hoc modo actus exterior dicitur esse materiale, respectu interioris, ut docet S. Th. 1. 2. q. 18. ar. 6. ad 2. Et in isto sensu dicimus nos, concupiscentiam inordinatam, et alias vires inferiores inordinatas esse materiale in originali peccato; quia est effectus rationis formalis illius. Unde S. Aug. multis in locis appellat huiusmodi concupiscentiam filiam peccati originalis, potissime lib. 1. retra. c. 15. et li. 1. de nuptiis, et concupiscentiis c. 24. et li. 1. con. duas epist. Pelag. c. 13. Non autem potest dici materiale primo modo; quia cum huiusmodi inordinata concupiscentia sit in carne, seu in appetitu sensitivo; peccatum autem originale pro formali sit in essentia animae; non potest talis concupiscentia esse proprium subiectum immediatum illius.⁵⁸ In hoc ergo sensu asserimus, peccatum originale pro materiali esse aliquid positivum, videlicet concupiscentiam inordinatam, et peccati fomitem, ut probat S. Th. q. 82. cit. ar. 3. Utrum autem huiusmodi concupiscentia, seu fomes sit qualitas morbida superaddita potentiis inferioribus, ab illis distincta, tamquam res a re; an vero sit ipse appetitus inordinatus, et inclinatus habitualiter ad bonum commutabile, parum refert ad praesentem quaestionem. Videatur circa hoc S. Th. q. 4. de malo, ar. 2. et 3. p. q. 15. ar. 2. et q. 27. ar. 3. et ibi Caiet. et Med.

XXI. Quod autem peccatum originale pro formali sit privativum, probatur ex S. Tho. 1. 2. q. 82. ar. 3. dicente, quod formale originalis peccati est privatio iustitiae originalis, sic enim ait: Peccatum originale materialiter quidem est concupiscentia, formaliter vero est defectus originalis iustitiae: Et clarius q. 4. de malo, ar. 2. ad 4. ex obiectis in contrarium id ipsum docet, cum ait; quod privatio gratiae non est in ipso actu, sed in subiecto actus, et ideo non pertinet ad peccatum actuale. Sed carentia originalis iustitiae est in natura; et ideo potest pertinere ad originale peccatum; quod est peccatum naturae. Nec valet solutio aliorum Thomistarum asserentium, S. Thom. loqui ibi de peccato originali, non ut est mali moralis, sed ut est mali simpliciter: sicut de peccato actuali saepissime docet. Non, inquam, valet haec explicatio: nam in illa solutione ad 4. constituit S. Tho. differentiam inter peccatum actuale, et originale, et ait, quod privatio gratiae non pertinet ad peccatum actuale; quia non est in ipso actu, sed in subiecto, scilicet in anima: carentia vero originalis iustitiae est in natura, sive in essentia animae, et ideo potest pertinere ad peccatum originale, quod est peccatum naturae. Si autem S. Thomas loqueretur de peccato originali, ut est mali simpliciter, non autem de illo secundum suam particularem rationem, quam habet in genere moris; differentia esset nulla; quia tam peccatum actuale, quam originale conveniunt in hoc, quod utrumque est privativum, secundum quod reponitur in genere mali simpliciter. Sentit ergo S. Thomas, peccatum originale in ratione mali moralis esse pro formali aliquid privativum.

Praeterea: nam peccatum originale non includit in sua essentia conversionem ad bonum commutabile, sed solum aversionem a bono incommutabili: ergo pro formali est privatio.⁵⁹ Patet consequentia: nam aversio est aliquid privativum. Antecedens autem probatur ex S. Thom. q. 24. de veritate, artic. 12. ad 2. ubi ait, quod peccatum originale, et mortale non differunt, quantum ad aversionem; quia in utroque est habitualis aversio a bono incommutabili; sed ex parte conversionis; quia in peccato mortali est habitualis conversio ad indebitum finem. Et q. 5. de malo, ar. 2. in corp. ait, quod in peccato originali non est conversio, sed solum aversio. Confirmatur idem antecedens. Peccato originali nulla correspondet poena sensus, sed tantum poena damni, ut fatetur S. Thom. q. 5. ar. 2. ubi probat, quod in decedentibus cum solo peccato originali, nulla est poena, neque dolor interior voluntatis, nec etiam post diem iudicii: ergo peccatum originale consistit in aversione, et non in conversione.⁶⁰ Patet consequentia: nam, secundum S. Tho. in eodem art. poena damni correspondet peccato ex parte aversionis; poena vero sensus ex parte conversionis. Denique probatur: nam concupiscentia inordinata, et quaelibet alia qualitas positiva, quae in peccato originali reperitur, non pertinet ad formale illius, sed ad materiale; ut 1. 2. superius allegata; docet S. Thomas: non ergo est pro formali aliquid positivum.

XXII. Unde ad primam rationem factam pro opposita sententia ex Concilio Tridentino respondetur, quod peccatum originale dicitur inesse largo modo, sicut dicitur caecitas esse in oculis: nam ibi esse debet privatio visus, ubi et visus.⁶¹ Vel dicendum, quod peccatum originale inest proprie, non quidem pro formali, quasi ipsum formale originalis peccati inhaereat, sed pro materiali; quia videlicet effectus ipsius peccati, nempe fomes, et inordinata concupiscentia inhaerent. Ad secundum respondetur, S. Thomam expresse tenuisse, quam defendimus, sententiam, ut patet ex locis a nobis inductis.⁶² Et ad locum adductum in contrarium respondetur, quod illa similitudo aegritudinis, qua utitur S. Doctor ad explicandam naturam originalis peccati; non tenet in omnibus, sed in hoc, quod, sicut, sublata sanitate, sequitur aegritudo corporalis; ita sublata iustitia originali, et subiectione animae ad Deum, sequitur languor, et inordinatio potentiarum inferiorum, et rebellio contra spiritum, atque fomes peccati, qui est aliquid positivum, ad modum supra explicatum. Sed tamen hoc ens positivum non pertinet formaliter ad constitutivum peccati originalis, sed materialiter, tamquam effectus ex eodem peccato subsequutus, ut supra dictum est. Et per haec respondetur ad tertium argumentum, desumptum ex similitudine aquae in vase corrupto existentis, qua utitur S. August. ad explicandam naturam originalis peccati.⁶³

Ad quartum respondetur, quod peccatum originale in parvulis non specificatur ex conversione inordinata ad bonum commutabile, ut dictum est.⁶⁴ Haec enim conversio inordinata praecessit in actuali peccato Adae. Et ad impugnationem respondetur, quod in peccato actuali aversio sequitur ex conversione ad bonum commutabile, vel ad obiectum, a quo specificatur; quia tota essentia peccati actualis intelligitur, antequam intelligatur formalis aversio: in peccato autem originali, quia non committitur per proprium actum, aut per propriam voluntatem personalem parvuli contrahentis, sed traducitur per originem cum natura vitiata in primo parente; ideo essentia illius non potest consistere in conversione, sed in privatione iustitiae originalis, ut dictum est.

XXIII. Ad quintum respondetur, quod peccatum originale, ut est in parvulis, non est proprie peccatum omissionis, aut commissionis; illa enim divisio, qua dividitur peccatum in peccatum commissionis, et omissionis, datur de peccato actuali.⁶⁵ Unde S. Th. in illa solutione ad 12. non inquit, quod peccatum originale parvuli sit commissionis, sed tantum ait, quod non est omissionis; ex quo tamen non licet inferre, esse commissionis. Quod si aliquando dixisset S. Thomas, peccatum originale esse commissionis, intelligendus esset de peccato originali, prout praecessit in primo parente, in quo idem peccatum sub una ratione fuit peccatum actuale personae, et sub alia fuit peccatum naturae. Et per haec respondetur ad alia, quae contra istam doctrinam obiici solent.

Ad sextum respondetur, quod privatio gratiae, quae consequitur ad peccatum actuale in adultis, non est peccatum, sed effectus ipsius in genere causae demeritoriae: in peccato autem originali ipsa privatio constituit peccatum, ut dictum est.⁶⁶ Et ratio discriminis inter utrumque peccatum assignatur a S. Th. q. 4. de malo, ar. 2. in corp. et ad 4. principale, et in solut. ad 4. ex obiectis in contrarium: nam peccatum actuale cum constat in actu voluntario personae; necessario debet esse subiective in potentia, quae est principium actionis, atque adeo includit intrinsece conversionem ad aliquod obiectum inordinatum, per quam constituitur in sua specie. Unde non potest consistere per se primo in privatione gratiae; quia talis privatio non est subiective per se primo in aliqua potentia, sed in essentia ipsius animae, in qua subiectabatur gratia habitualis. Caeterum peccatum originale, cum pertineat ad naturam, est in essentia animae, sicut et iustitia originalis, cui opponitur: unde talis privatio potest pertinere ad essentiam originalis peccati.

XXIV. Habemus ergo, peccatum originale pro formali esse privationem originalis iustitiae. Ad cuius maiorem explicationem advertere oportet, quod in originali iustitia tria possunt considerari: primo, ipsum donum iustitiae originalis secundum se: secundo, effectus eius primarius, qui est rectificatio animae cum Deo: tertio, effectus illius secundarius, quo rectificabantur vires inferiores cum ratione.⁶⁷ Quando ergo asserimus, peccatum originale pro formali esse privationem originalis iustitiae, non loquimur de privatione originalis iustitiae secundum se. Ratio enim peccati originalis non potest consistere in privatione iustitiae originalis secundum se, ut quidam opinati sunt: nam alias non remitteretur vere per baptismum peccatum originale, quantum ad id, quod formaliter habet veram, et propriam rationem peccati; quod tamen decretis Concilii Milevitani, et Tridentini repugnat.⁶⁸⁶⁹ Sequela probatur: nam privatio non potest tolli, nisi restituatur forma, qua privat; sicut caecitas non tollitur, nisi restituatur visus. Sed per baptismum non restituitur iustitia originalis, secundum se: ergo non tollitur privatio iustitiae originalis secundum se: ergo si peccatum originale pro formali consistit in privatione originalis iustitiae, secundum se considerata; sequitur, quod non remittatur peccatum originale, quantum ad id, quod habet veram, et propriam rationem peccati. Necesse est ergo dicere, quod consistat in privatione originalis iustitiae, quantum ad primarium illius effectum, ut multi doctissimi Thomistae sentiunt: quod et S. Tho. 1. 2. q. 82. ar. 3. non obscure docet, cum ait, quod privatio iustitiae originalis, per quam voluntas subdebatur Deo, est formale in originali peccato.⁷⁰ Et ratio manifesta id suadet: nam peccatum originale pro formali est illa privatio, quae per se primo tollitur per baptismum: sed per baptismum tollitur per se primo privatio rectitudinis animae cum Deo: nam per gratiam baptismalem reconciliatur, et rectificatur anima cum Deo, a quo fuerat per originale peccatum aversa: ergo peccatum originale pro formali est privatio iustitiae originalis, quantum ad effectum illius primarium, qui erat rectificatio animae cum Deo.

Et, si contra hanc sententiam retorqueatur argumentum supra factum: nam privatio effectus primarii, et formalis alicuius formae non potest tolli, nisi restituatur ipsa forma, a qua procedit talis effectus; sed per baptismum non restituitur ipsum donum iustitiae originalis: ergo etiam non restituitur effectus primarius talis doni: ergo peccatum originale non potest consistere in privatione iustitiae originalis, quantum ad primum illius effectum; alias non tolleretur per baptismum; Respondetur, quod animam rectificari in ordine ad Deum non est effectus formalis adaequatus ipsius doni iustitiae originalis; quoniam absque iustitia originali potest anima rectificari in ordine ad Deum per gratiam habitualem, quae distinguitur ad minus formaliter a iustitia originali.⁷¹ Unde, ut tollatur privatio iustitiae originalis, quantum ad primum effectum per baptismum, et rectificetur anima in ordine ad Deum; non oportet, quod restituatur ipsum donum iustitiae originalis, secundum se; sed sufficit, quod restituatur gratia habitualis, per quam etiam anima rectificatur in ordine ad Deum.

Ex his facile respondetur ad confirmationem quarti argumenti principalis, cuius occasione hanc movimus difficultatem; dicimus enim, quod peccatum originale, quamvis pro formali sit privatio; pro materiali tamen est aliquid positivum, ut dictum est: et ex hac parte potest habere causam efficientem realem, et similiter eam habere potest pro formali eo modo, quo privationes causam habent. Caecitas enim habet causam realem, quae per se primo terminatur ad qualitatem contrariam potentiae visivae, ex qua scilicet qualitate contraria consequitur privatio visus.

XXVI. Ad quintum argumentum principale respondetur, quod petit aliam difficultatem: Utrum videlicet in semine sit aliqua qualitas, saltem intentionalis, cuius virtute peccatum originale traducatur in posteros; sicut in aliis instrumentis ponitur motio quaedam virtuosa principalis agentis, superaddita naturae instrumenti, qua attingit effectum eiusdem agentis principalis.⁷² Albertus Magnus tenuit, quod ex illa maledictione Dei, quae habetur Gen. 3. Maledicta terra in opere tuo communicata fuit semini humano quaedam virtus ad maculandam animam illius, qui ex Adam per propagationem carnalem derivatur.⁷³ Probat hoc ex illo Sap. 12. Semen enim erat maledictum ab initio. Capreolus etiam ponit in semine virtutem quandam intentionalem, causativam peccati originalis: cuius sententia videtur habere fundamentum in S. Tho. q. 4. de malo, ar. 1. ad 4. ubi ait, quod peccatum originale est in semine viri, secundum quandam eius intentionem.⁷⁴

Nihilominus dicendum est, quod nulla requiritur virtus realis in ipso semine, ut per illud originale peccatum in filios Adae traducatur. Ita sentiunt Caietanus, Ferrariensis, et Scotus.⁷⁵ Et probatur ratione Ferrariensis: nam peccatum originale pro formali est pura privatio iustitiae originalis, ut supra dictum est: ergo non habet causam realem, quae directe, et per se, ad illud terminetur: ac per consequens, non oportet ponere in semine aliquam virtutem realem, vel intentionalem productivam peccati originalis, distinctam a fomite peccati, ut Adam virtute seminis dicatur transfundere in posteros efficienter peccatum originale. Probatur consequentia: nam in instrumentis tunc ponitur aliquid incompletum, et intentionale ad producendum effectum principalis agentis, quando actio instrumenti terminatur directe ad aliquid reale, cuius intentio debet praecedere in ipso instrumento. Praeterea, probatur ratione desumpta ex S. Tho. quaest. 4. de malo, ar. 3. ad 2. Nam cum peccatum originale sit peccatum naturae, non pertinet ad animam, neque ab illa contrahitur, nisi in quantum est pars humanae naturae, quae in Adam corrupta est: ergo eo ipso, quod anima efficitur pars humanae naturae corruptae, incurrit peccatum originale: ergo non oportet ponere in semine aliquam virtutem realem causativam illius; sed sufficit virtus, quam habet uniendi animam cum corpore, ut fiat pars naturae humanae, et habitudo, quam dicit semen ad fomitem, et ad primum parentem, qui voluntarie peccavit. Ex quo sequitur, quod, si anima rationalis non uniretur corpori, tamquam forma materiae, sed tamquam motor mobili, ut Platonici posuerunt, non inficeretur peccato originali; quia tunc non efficeretur pars totius naturae: ita dicit S. Thom. q. 3. de pot. ar. 4. ad 3. et ad 4.

Unde ad rationem Alberti respondetur, quod in illo loco Sap. 12. semen non significat semen virile, sed homines impios, in qua acceptione multoties sumitur in sacris litteris, sicut Isa. 1. Vae genti peccatrici, semini nequam, filiis sceleratis. et Dan. 13.⁷⁶ Semen Chanaan, et non Iuda.

Ad auctoritatem S. Thomae pro sententia Capreoli adductam respondetur, quod S. Thom. appellat intentionem peccati originalis, non qualitatem aliquam super additam, sed defectum, et privationem rectitudinis, ex qua provenit, quod natura humana virtute seminis producta subiaceat culpae originali. Ita respondent Ferrariensis, et Caietanus. Dicitur autem huiusmodi defectus intentio peccati originalis; quia est quaedam similitudo illius secundum proportionem.

Secundo respondetur, quod ipsum semen, secundum quod dicit habitudinem ad fomitem, et ad primum parentem, qui voluntarie peccavit, absque alia qualitate superaddita dicitur quaedam intentio peccati originalis.

XXVII. EX his manet solutum quintum argumentum principale; dicimus enim quod semen, seu actus generationis virtute seminis, secundum quod dicit ordinem ad fomitem, et ad primum parentem, qui voluntarie peccavit; concurrit, ut instrumentum, ad traducendum peccatum originale, unde S. Thom. 1. 2. q. 81. ar. 1. ad 2. ait, quod per virtutem seminis traducitur humana natura a parente in prolem, et simul cum natura, naturae infectio. Et q. 83. ar. 1. ad 2. ait, quod peccatum originale causatur ex semine, tamquam ex causa instrumentali.

XXVIII. Ad sextum argumentum principale respondetur, quod peccatum originale contrahitur in instanti, in quo anima virtute seminis unitur corpori; nam in illo instanti fit anima actualiter pars naturae corruptae, quam concomitatur originalis culpa, ut 1, 2, q. 81. ar. 1. ad 3. dicit S. Tho.⁷⁷ Et ad impugnationem respondetur, quod anima non inficitur per carnem, sed per semen. Cuius ratio est, quam assignat S. Tho. 1. 2. q. 81. ar. 1. ad 4, nam semen est principium generationis, quae est proprius actus naturae, eius propagationi deserviens; et ideo magis inficitur anima per semen, quam per carnem perfectam, quae iam determinata est ad personam: in semine autem non est peccatum originale formaliter, sed causaliter, tamquam in instrumento, ut dictum est.

Ad septimum argumentum respondetur, quod delicto Adae constituuntur peccatores omnes eius filii causaliter; quoniam ex ipso, tamquam ex causa, corruptio naturae ortum habuit; non autem constituuntur formaliter peccatores per delictum, quod fuit in Adam, sed per peccatum proprium, quod singuli contrahunt, ut dictum est de iustitia Christi in ordine ad regeneratos per gratiam.