De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate
Diego Álvarez (1550–1631)
De auxiliis divinae gratiae et humani arbitrii viribus et libertate, ac legitima eius cum efficacia eorundem auxiliorum concordia
First published 1610
Diego Álvarez’s twelve-book treatise on divine grace and human free choice. This edition contains Book I: the prooemium and five preliminary disputations on Pelagian and Semi-Pelagian teaching, Manichaean and Reformation positions, Catholic theologians, and the authority of Augustine and Thomas Aquinas. Latin from the Rome 1610 edition, with a new English translation.
✦ This work is being completed — add a section.
Liber Primus
Prooemium: divisio totius operis
Disputatio I: Utrum Pelagiani aliquando admiserint dari divinitus ad salutem, vel ad implendum legis praecepta aliquam gratiam interiorem, sive aliquod Dei auxilium supernaturale
Disputatio II: Quam gratiam tanquam necessariam ad salutem admiserint Semipelagiani, et in quo eorum sententia cum errore conveniat Pelagianorum, vel ab eo discedat
Disputatio III: Quid olim Manichaei, et his temporibus Lutherani et Calviniani circa necessitatem gratiae et vires naturales nostri arbitrii senserint
Disputatio IV: Quid nonnulli Doctores Catholici sentiant circa vires naturales Liberi arbitrii, ac illius concordiam cum divina praescientia, providentia, praedestinatione, et cum efficacia auxiliorum gratiae
Disputatio V: Quantam auctoritatem circa materiam praedestinationis et gratiae habeat sancti Augustini sententia, et utrum liceat ab ea discedere
Liber Secundus
Prooemium
Disputatio I: Utrum convenienter dividatur scientia Dei, in scientiam simplicis intelligentiae, et scientiam visionis.
Disputatio II: Utrum Scientia Dei sufficienter dividatur in scientiam mere naturalem, et mere liberam: an praeter utramque sit in Deo scientia media constituenda, respectu futurorum conditionatorum, ab humana voluntate dependentium.
Disputatio III: Utrum omnes res futurae sint actu praesentes in aeternitate secundum proprias existentias, quas habebunt in propria mensura.
Disputatio IV: Utrum Deus certo cognoscat futura contingentia, propter praesentialitatem realem in aeternitate,antequam fiant,et utrum huiusmodi existentia aliquid conducat ad certitudinem, et infallibilitatem cognitionis Divinae.
Disputatio V: Utrum Deus certo, et infallibiliter cognoscat omnia futura contingentia in decreto,sive in praedeterminatione suae divinae voluntatis.
Disputatio VI: Utrum Deus cognoscat certo, et infallibiliter peccata futura, in aliquo decreto suae Divinae voluntatis.
Disputatio VII: Utrum Deus cognoscat certo et infallibiliter futura contingentia in praedeterminatione causarum secundarum, praesertim quando causae secundae sunt liberae.
Disputatio VIII: Utrum praescindendo omnem praedeterminationem Divinae voluntatis, et existentiam in aeternitate, possit assignari alia ratio certitudinis scientiae divinae, ex parte videlicet veritatis obiecti.
Disputatio IX: Utrum Deus ante decretum suae voluntatis certo cognoscat futura contingentia, ut futura sunt,in ideis eorum.
Disputatio X: Utrum sit in Deo coniecturalis cognitio. quid in particulari faciet creata voluntas, si in talibus circumstantiis constituatur.
Disputatio XI: Utrum haec causalis sit vera: Quia hoc futurum est, ideo praescitur a Deo; an vero e converso: Quia Deus praescit aliquid futurum esse, ideo sit futurum.
Disputatio XII: Utrum Deus immediate per suam scientiam, sive per suum intellectum producat res ad extra; an vero praeter intellectum, et voluntatem sit in illo constituenda tertia potentia exequutiva, per quam res immediate producantur.
Liber Tertius
Prooemium
Disputatio I: Utrum motio Dei actualis; qua indigent omnes causae secundae, ut suum effectum, vel operationem producant, sit influxus immediatus in ipsam causam secundam; an vero sit solum influxus immediatus cum causa secunda in eius effectum.
Disputatio II: Quidnam sit motio illa praeuia, qua Deus movet, et applicat causas secundas ad operandum.
Disputatio III: Utrum concursus Dei generalis, quo causas secundas constitutas in actu primo, per formas supernaturales adiuvat ad supernaturales actus producendos, sit supernaturalis; an vero eiusdem ordinis cum concursu generali ad actus mere naturales.
Disputatio IV: Utrum concursus Dei generalis, praesertim respectu actuum a libero arbitrio creato dependentium; sit secundum se indifferens.
Disputatio V: Utrum Deus, absoluto, et efficaci decreto suae voluntatis vere efficienter, sive ad modum causae physicae, praedeterminet omnes causas secundas, tam naturales, quam liberas ad suas operationes, salva earum natura, et libertate.
Disputatio VI: Utrum Deus, praeuia motione, voluntati creatae inhaerente, eam ad modum causae physicae moveat, applicet, seu praedeterminet ad omnes suos actus bonos in particulari, salva ipsius libertate.
Disputatio VII: Utrum Deus praeuia motione liberum arbitrium vere efficienter, sive ad modum causae physicae praemoveat ad actum peccati, inquantum actus, et ut ens est.
Disputatio VIII: Utrum omnes actus contingentes, et liberi, a Deo praedeterminati, necessario fiant necessitate infallibilitatis, sive ex suppositione praedeterminationis divinae voluntatis.
Disputatio IX: Utrum prima radix contingentiae sit efficacia, sive omnipotentia divinae voluntatis.
Disputatio X: Utrum aliquis effectus possit dici formaliter contingens in ordine ad causalitatem Dei, praesertim quando immediate producitur ab illo.
Liber Quartus
Prooemium
Disputatio I: Utrum Deus habeat providentiam, non solum omnium generum, et specierum; sed etiam omnium individuorum in particulari, secundum omnes circumstantias loci, temporis, etc.
Disputatio II: Utrum mala poenae sint per divinam providentiam absoluta, et efficaci voluntate volita, et praedeterminata in particulari, an solum permissa.
Disputatio III: Utrum sit de ratione providentiae Divinae non solum ordinatio mediorum in finem, sed etiam assequutio finis a Deo intenti.
Disputatio IV: Utrum causae secundae contingentes, et liberae possint se subtrahere, vel exire ab ordine, qui per Divinam Providentiam est eis praefixus.
Disputatio V: Utrum liberum arbitrium creatum omnipotenti Deo valeat resistere, vel contra ordinem divinae providentiae reniti.
Liber Quintus
Prooemium
Disputatio I: Utrum omnes explicationes, quas S. Augustinus tribuit verbis illis Apostoli: Deus vult omnes homines salvos fieri; sint legitimae.
Disputatio II: Quid sit voluntas Dei antecedens, quid voluntas consequens, et utrum voluntas antecedens importet formaliter in Deo aliquem actum conditionatum, seu velleitatem.
Disputatio III: Quid sit praedestinatio, et in quo actu formaliter consistat, an in actu voluntatis, vel potius in actu intellectus.
Disputatio IV: Utrum bonus usus auxiliorum gratiae, ut emanat a libero arbitrio, sit effectus Praedestinationis.
Disputatio V: Utrum bonus usus liberi arbitrii, procedens ex auxilio gratiae, sit causa, ratio, vel conditio, sine qua non, praedestinationis in Adultis.
Disputatio VI: Utrum praedestinatio Parvulorum fuerit dependens ex praescientia boni usus liberi arbitrii parentum, vel aliorum, per quos ad baptismi gratiam pervenerunt; et eam praesupponat.
Utrum praedestinatio Parvulorum fuerit dependens ex praescientia boni usus liberi arbitrii parentum, vel aliorum, per quos ad baptismi gratiam pervenerunt; et eam praesupponat.
I. IN hac difficultate est nobis duplex concertatio: altera cum haereticis, altera cum Catholicis: haeretici namque Pelagiani negantes, peccatum originale esse in parvulis, et asserentes baptismum non esse necessarium ad remissionem peccati originalis; sed, ut consequerentur regnum caelorum; consequenter dixerunt, parvulos decedentes sine baptismate praedestinari, et reprobari propter bona, vel mala opera, quae commisissent, si vixissent.1 Sed hanc sententiam, tamquam erroneam reprobat S. August. lib. de praedest. SS. c. 12. et 13. et lib. de don. persev. c. 9. et 10. et epist. 107. ad Vitalem; quia nullus iudicatur secundum ea, quae fecisset, si vixisset: neque secundum ea, quae operatus fuisset, si talis, vel talis occasio illi se se obtulisset; sed secundum ea, quae gessit in corpore; hoc est tempore, quo anima vixit in corpore, ut patet ex illo 2. ad Corint. 5. Omnes stabimus ante tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea, quae gessit in corpore, sive bonum, sive malum: gessit, inquit, non facturus esset.2
Et si obiiciatur: nam parvuli nihil gesserunt in corpore dignum praemio, vel poena; respondetur cum S. Augustino, quod vel per se, vel per alios aliquid gesserunt dignum premio, vel poena:3 nam per alios baptizati sunt aliqui, aliqui non sunt baptizati, sed mortui in peccato, quod ex primo parente contraxerunt. Praeterea probatur: nam alias adultus, qui decessit in gratia, puniendus esset aeterno supplicio, propter peccata mortalia, quae fecisset, si diutius vixisset. Similiter qui in peccato mortali vitam finivit, esset dignus gloria propter poenitentiam, quam habuisset, si vita longior fuisset illi concessa; quod tamen asserere ineptissimum est.
II. Inter catholicos vero est sententia quorumdam Theologorum asserentium, quod praedestinatio parvulorum, quamvis non fuerit facta propter bonum usum liberi arbitrii parentum, aut eorum, qui parvulos baptizaverunt; nihilominus tamquam a conditione, sine qua ratio providendi illis de mediis ad salutem non habuisset rationem praedestinationis; dependens fuit praedestinatio parvulorum ex praescientia, qua Deus praescivit liberam voluntatem applicantis baptismum, et liberam voluntatem parentum, qui eosdem parvulos genuerunt. Ex quo inferunt, quod certitudo, quod parvuli consequantur vitam aeternam, non est ex certitudine mediorum, effectusve praedestinationis, sed ex certitudine divinae praescientiae.
Probant hoc primo. Si parvuli non fuissent a parentibus geniti; aut baptizans non habuisset intentionem baptizandi, et moreretur sine baptismate, non essent praedestinati: ergo, quod voluntas Dei, qua illis providit de mediis ad salutem, sortiatur in particulari rationem praedestinationis, respectu parvulorum; pendens fuit, tamquam a conditione, sine qua non, ex praescientia voluntatis parentum, et legitimae intentionis baptizantis.
Secundo. Remedium contra peccatum originale provisum a Deo, potuit non applicari parvulo, etiam praedestinato: nam libere, et contingenter applicatur illi. Item potuit mori in utero matris, et etiam potuit pervenire ad usum rationis, et multa postmodum peccata committere, et damnari: ergo praedestinatio illius non erat certa, et infallibilis ex vi mediorum, effectuumve praedestinationis, sed ex certitudine divinae praescientiae. Quidam autem hanc sententiam moderantur, asserentes, huiusmodi praescientiam non praeintelligi ante praedestinationem parvulorum, sed esse simul cum illa in eodem signo rationis, sicut supra de praedestinatione adultorum dictum est.
III. Respondetur tamen iuxta ea, quae diximus disputatione praecedenti, praedestinationem parvulorum, formaliter loquendo, in ratione praedestinationis non dependere, etiam tamquam a conditione, sine qua non, ex praescientia voluntatis parentum, vel applicantis baptismum, neque pendere ex concursu aliarum causarum naturalium, quae concurrunt ad generationem, et conservationem prolis;4 sed ex mera, et gratuita Dei voluntate, sicut de praedestinatione adultorum superius dictum est. Haec conclusio defenditur ab omnibus Thomistis, estque S. Thom. et S. Augustini lib. de dono persev. cap. 12. in fin. ubi hanc parvulorum pertractans quaestionem, ait: Neque enim fato cogitur Deus illis infantibus subvenire, illis autem non subvenire, cum sit utriusque causa communis, aut res humanas in parvulis non divina providentia, sed fortuitis agi casibus, opinabimur, cum rationales vel damnandae, vel liberandae sint animae, quandoquidem nec passer cadit in terram sine voluntate Patris nostri, qui in caelis est: aut parentum negligentiae sic tribuendum est, quod parvulus sine baptismo moritur, ut nihil ibi agant superna iudicia: tamquam ipsi, qui hoc modo male moriuntur, parentes sibi negligentes, voluntate propria, de quibus nascerentur, elegerint. Quid dicam, quod parvulus aliquando, antequam illi per ministerium baptizantis succurri possit, expirat? Plerunque enim festinantibus parentibus, et paratis ministris, ut baptismus parvulo detur, Deo tamen nolente, non datur, qui eum parvulum in hac vita non tenuit, ut daretur.5
Et probatur: nam, quod parvulus consequatur reipsa remedium contra peccatum originale, et moriatur, antequam perveniat ad usum rationis, in quo possit peccare mortaliter; est effectus praedestinationis illius: ergo praedestinatio parvuli in ratione praedestinationis, non dependet ex futura applicatione baptismatis, aut ex futura morte immatura, nec praesupponit praescientiam illius: Patet consequentia: nam effectus non praesupponitur ad suam causam. Antecedens probatur: nam media, per quae praedestinatus consequitur vitam aeternam efficaciter, sunt effectus praedestinationis illius, ut patet ex definitione praedestinationis superius explicata: quod etiam colligitur ex S. Thoma, locis disput. seq. nu. 1. allegandis; sed per remedium applicatum contra peccatum originale, et per immaturam mortem, consequitur parvulus efficaciter vitam aeternam: ergo haec sunt praedestinationis parvulorum effectus.
Secundo: nam, supposito, quod Deus praedestinaverit aliquem parvulum; ad providentiam illius pertinet, quod ille nascatur, et conservetur, quousque possit remedium contra originale peccatum illi applicari: ergo, stante huiusmodi suppositione, impossibile est in sensu composito, quod parvulus ille non nascatur, vel quod decedat, antequam remedium contra peccatum originale applicetur illi; quamvis, absolute loquendo, et in sensu diviso, eidem possit non applicari.
Tertio: Quoniam alias concedendum esset, ex parte liberi arbitrii creati aliquid dari, a quo dependeat praedestinatio parvuli; et ita non esset mere gratuita.
Respondent, praedestinationem parvulorum etiam fuisse mere gratuitam, quia ex mera Dei voluntate ortum habuit, quod parvulus praedestinatus constitueretur in tali ordine rerum6, et in talibus circumstantiis, in quibus Deus praesciebat, per liberam voluntatem parentum esse concipiendum, et per causas naturales ducendum ad tempus, in quo posset illi applicari Sacramentum baptismi, et applicaretur de facto. Sed haec solutio iam in praecedenti disp. nu. 10. et 11. impugnata est.
IIII. AD primum argumentum respondetur, supposita praedestinatione parvuli, impossibile esse, in sensu composito non applicari illi remedium contra peccatum originale, vel eum non nasci; quamvis, absolute loquendo, potuerint parentes illum non generare, et similiter potuerit illi non applicari baptismus. Unde, licet in ordine ad causam proximam fuerit illi baptismus contingenter applicatus; ac per consequens potuerit non applicari; in ordine tamen ad voluntatem divinam, quae infallibiliter operatur, quaecunque vult, talis applicatio baptismi, et generatio pueri, et mors immatura inducit quamdam necessitatem immutabilitatis, seu consequentiae, ut disputatione 25. dictum est: et per haec patet ad secundum argumentum.
His suppositis inquirendum est: An ex parte meritorum Christi assignari possit causa praedestinationis.