Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu
§ I: Conceptus messianicus ante Iesum
Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti
Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi
§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu
Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi
Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti
Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua
Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem
Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter
Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem
Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem
Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem
Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia
Subarticulus III: Divinitas Iesu apud S. Paulum
Subarticulus IV: Divinitas Iesu apud S. Ioannem
Dissertatio II: Argumenta Iesu pro messianitate et divinitate sua
Caput I: Character Iesu
Articulus I: Character intellectualis Iesu
Subarticulus I: Iesus nulla insaniae signa dedit
Subarticulus II: Iesus summa sapientiae signa praesetulit
Articulus II: Character moralis Iesu
Subarticulus I: Iesus immunis fuit ab omni peccato
Subarticulus II: Iesus insignis fuit summa virtute
Caput II: Vaticinia Iesu
Articulus I: Vaticinia Veteris Testamenti de Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia de genealogia Christi
Subarticulus II: Vaticinia de chronologia Christi
Subarticulus III: Vaticinia de biographia Christi
Articulus II: Vaticinia Novi Testamenti a Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia Christi quoad res simpliciter occultas
Subarticulus II: Vaticinia Christi quoad res simpliciter futuras
Caput III: Miracula Iesu
Articulus I: Veritas historica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Documenta historica miraculorum Iesu
Subarticulus II: Critica historica miraculorum Iesu
Articulus II: Veritas philosophica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Sanationes infirmorum
Subarticulus II: Eiectiones daemonum
Subarticulus III: Dominatio virium naturalium
Subarticulus IV: Resuscitationes mortuorum
Caput IV: Resurrectio Iesu
Articulus I: Demonstratio factorum
Subarticulus I: Fides discipulorum Iesu
Subarticulus II: Monumentum Iesu vacuum
Subarticulus III: Apparitiones Iesu redivivi
Articulus II: Explicatio factorum
Subarticulus I: Explicatio fidei discipulorum
Subarticulus II: Explicatio monumenti Iesu vacui
Negato miraculo resurrectionis increduli monumentum vacuum eo repetunt, quod vel Iesus stupore tantum affectus monumentum reliquerit, vel discipuli corpus Iesu furati sint, vel demum iudaei illud sustulerint. Falsitas harum hypothesium manifesta est.1
- Iesum e stupore expergefactum monumentum reliquisse rationalistae veteriores et quidam recentiores sic exponunt: Iesus in cruce ictu lanceae solum deliquium passus, aromatibus summopere relevatus est. Accedente inopinata tempestate cum magno fragore tonitribusque e syncope plene evocatus et monumentum apertum est, ita ut milites custodes sepulcri exterriti aufugerint. Quibus fugatis Iesus e monumento prorepsit, a piis mulieribus detectus et a discipulis curatus est, quoad elapsis 40 diebus fessus vulneribus obiit. Ita hypothesis mortis apparentis.2
Hanc hypothesim refutare solebant multis rationibus historicis et medicis probantes Iesum vere mortuum fuisse. Verumtamen operae pretium non est tantum laborem cassum impendere. Nam Iesus ipse hypothesim mortis apparentis absurdam demonstravit: imprimendo discipulis speciem verae resurrectionis suae et exigendo a discipulis fidem verae resurrectionis suae.
Imprimendo discipulis speciem verae resurrectionis suae. Evangelia, Actus apostolorum, epistulae s. Pauli Iesum a die paschae describunt perfecte sanum, immo principem vitae, victorem mortis et sepulcri. Hanc persuasionem autem animis discipulorum certo non impressisset semimortuus e sepulcro prorepens, cura medica indigens et utens, infirma atque etiam aegra valetudine iacens ac demum vulnerum febri succumbens.3
Exigendo a discipulis fidem verae resurrectionis suae. Mortem et resurrectionem suam Iesus discipulis praedixerat.
Iamnunc eis annuntiat se vere surrexisse; eos multis argumentis convincit de reditu suo ad vitam; ianuis clausis intrans et exiens eos monet de glorioso suo corpore in resurrectione assumpto; in caelum demum ascendens eis testatur se morte superata intrare in gloriam suam. Uno verbo, fidem verae resurrectionis suae constanter inculcat et exigit. Ergo vere mortuus est vereque surrexit, non ad speciem tantum. Sin autem, Iesum impostorem foedissimum dicere deberemus.
- Iesum a discipulis dolo surreptum esse principes iudaeorum divulgarunt. Cum enim custodes exterriti de monumento in civitatem accurrissent, principes sacerdotum cum senioribus coacto consilio "pecuniam copiosam dederunt militibus dicentes: 'Dicite, quia discipuli eius nocte venerunt et furati sunt eum nobis dormientibus. Et si hoc auditum fuerit a praeside, nos suadebimus ei et securos vos faciemus.' At illi accepta pecunia fecerunt sicut erant edocti. Et divulgatum est", ait Matthaeus evangelista, "verbum istud apud iudaeos usque in hodiernum diem."4 Immo posteriores iudaei, teste s. Iustino5 eandem fabulam recitarunt, quam denique Reimarus saeculo XVIII recoxit, irridentibus ipsis rationalistis.
Revera haec hypothesis furti et doli refellitur modo agendi tum iudaeorum tum discipulorum.
Modo agendi iudaeorum. Iudaei ad praecavendum dolum nil intentatum reliquerant; monumentum sigillo obsignaverant atque custodia militari munierant dicentes: „Ne forte veniant discipuli eius et furentur eum et dicant plebi: 'Surrexit a mortuis', et erit novissimus error peior priore."6 Monumento nihilominus aperto et corpore remoto synedrium legendam furti divulgandam curavit. Attamen in culpam discipulorum et custodum militum non inquirit, neque eos punit de crimine horribili eis imputato. Immo patitur discipulos libere circumire, atque coram plebe et ipso consilio resurrectionem Iesu praedicare,7 quin vel obiiciat eos falsa testari. Hoc modo agendi synedrium8 iudaeorum aperte monstrat quam falso apostolos accuset de furto. Idem a fortiore elucet e modo agendi discipulorum.
Modo agendi discipulorum. Supposito furto, discipuli a primo mane paschae Iesum redivivum simulassent. Contra fuerunt increduli; nuntium resurrectionis a mulieribus latum deliramentum esse putarunt; monumentum vacuum spectantes sceptici manserunt, neque Iesum redivivum crediderunt nisi experientia argumentorum coacti. Ex hoc autem mutati sunt in alios homines, qui spreto timore et dubio Iesu resurrectionem coram iudaeis et gentibus audacter profitentur, resurrectionis fidem ab omnibus postulant, necnon fortiter sanguinem et vitam fundunt, ut Iesum a mortuis redivivum adorent et praedicent. Numquid ita egissent vel agere potuissent, si magistrum mortuum furto sustulissent et turpiter alibi sepeliissent? Nemo non videt hoc agendi modo discipulorum corruere hypothesim furti eis obiurgati.
- Iesum a iudaeis provide sublatum esse recentissimi adversarii resurrectionis propugnant. Et quidem:
Alii contendunt ipsum synedrium corpus Iesu removisse et alio loco sepeliisse, ne monumentum honorificum Christi feret sanctuarium christianorum.9 Sed quid? Num synedrium ita agendo non praevidit se fovere resurrectionis spem discipulorum et „errorem novissimum peiorem priore"? Si autem non praevidit, cur errori illi iamiam orto synedrium non resistit? Cur praedicatores resurrectionis non confundit monstrando et exhibendo corpus Iesu alio loco sepultum? Cur apostolos resurrectionem divulgantes mendacii non accusat, sed tantummodo eis comminatur, „ne ultra loquantur in nomine hoc [Iesu] ulli hominum"?10 Quam salsa ironia: synedrium iudaeorum corpus Iesu furatum est in gratiam resurrectionis a christianis praedicatae!
Alii contendunt ipsum Ioseph ab Arimathia corpus Iesu alio transtulisse, ne „malefactor ille" perpetuo mortuis propriae familiae sociaretur in monumento.1112 Verum ista opinio non solum evangeliis Matthaei et Ioannis, testium rei oculatorum, contradicit, sed in se absurditatibus turget. Quare Ioseph corpus Iesu in monumento suo novo maximis honoribus sepelit, si illud in eodem monumento longius habere erubescit? Cur statim magnis diebus paschatis corpus aufert, cum tamen mortuis misceri sub poena contaminationis prohibebatur? Cur sodales synedrii Ioseph collegam non interpellant de corpore Iesu a se abscondito? Cur eum non cogunt corpus mortuum ostendere, ut confundant discipulos Iesum praedicantes redivivum? Cur non Ioseph ipse sponte sua praedicatores resurrectionis arguit erroris et fraudis, exhibendo „corpus delicti"? Manifesto, quia Iesum e monumento non sustulerat.
Itaque omnes explicationes naturales monumenti Iesu vacui evanescunt: Iesum non clam furati sunt discipuli; Iesum non provide sustulerunt iudaei; Iesus non ipse apparenter mortuus monumentum dereliquit. Ergo gloriose et miraculose e monumento resurrexit.