Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu
§ I: Conceptus messianicus ante Iesum
Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti
Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi
§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu
Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi
Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti
Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua
Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem
Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter
Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem
Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem
Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem
Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia
Subarticulus III: Divinitas Iesu apud S. Paulum
Subarticulus IV: Divinitas Iesu apud S. Ioannem
Dissertatio II: Argumenta Iesu pro messianitate et divinitate sua
Caput I: Character Iesu
Articulus I: Character intellectualis Iesu
Subarticulus I: Iesus nulla insaniae signa dedit
Subarticulus II: Iesus summa sapientiae signa praesetulit
Articulus II: Character moralis Iesu
Subarticulus I: Iesus immunis fuit ab omni peccato
Subarticulus II: Iesus insignis fuit summa virtute
Caput II: Vaticinia Iesu
Articulus I: Vaticinia Veteris Testamenti de Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia de genealogia Christi
Subarticulus II: Vaticinia de chronologia Christi
Subarticulus III: Vaticinia de biographia Christi
Articulus II: Vaticinia Novi Testamenti a Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia Christi quoad res simpliciter occultas
Subarticulus II: Vaticinia Christi quoad res simpliciter futuras
Caput III: Miracula Iesu
Articulus I: Veritas historica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Documenta historica miraculorum Iesu
Subarticulus II: Critica historica miraculorum Iesu
Articulus II: Veritas philosophica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Sanationes infirmorum
Subarticulus II: Eiectiones daemonum
Subarticulus III: Dominatio virium naturalium
Sicut Christus mundo rationali daemonum dominatur, sic etiam mundo irrationali virium naturalium: convertendo aquam in vinum, multiplicando panem, ambulando supra aquas, sedando ventum et fluctus.
a) Conversio aquae in vinum in Cana Galilaeae. Ioannes narrat Christum, cum interesset nuptiis et vinum defecisset, praecepisse ministris, ut sex hydrias (5-7 hectolitra continentes) aqua implerent, easque impletas architriclino afferrent; hunc autem gustasse aquam in vinum optimum conversam.1 Per miraculum hoc factum esse patet natura docente et rationalismo confirmante. Natura docet multiplicibus iisque succedentibus processibus ordinis physici et chimici opus esse, ut aqua paulatim in vinum convertatur, proindeque effectum supernaturalem adesse, cum solo actu voluntatis subito aqua in vinum generosum mutatur. Quod rationalistae tacite confirmant, frustra interpretationem naturalem huius facti tentantes. Contendunt Iesum clam vinum ad nuptias secum attulisse illudque ioci causa occulte ministrasse (G. Paulus), vel aquae liquores fortes addidisse (Woolston, Dulk) vel convivis suggessisse, ut aquam vinum putarent (Neander, B. Weiß). Tamen his opinionibus insulsis textus evangelicus non explicatur, sed destruitur. Ergo aut factum historicum per fas et nefas negari debet vel concedi philosophica veritas miraculi in Cana patrati.
b) Multiplicatio panis bis effecta. Primum Iesus cibavit circiter quinque milia virorum, mulieribus et parvulis non computatis; et cum tantum quinque panes et duo pisces praesto essent, post cenam duodecim cophini fragmentorum superaverunt.2 Alio tempore septem panibus et paucis pisciculis Iesus satiavit quattuor milia hominum extra parvulos et mulieres, et saturatis omnibus superfuerunt septem sportae plenae fragmentorum.3 Has cibationes non effectas esse modo naturali reapse constat: nam uno circiter kilogrammate panis hordeacei4 paucisque pisciculis tanta hominum multitudo satiari non poterat, et insuper post cenam plus cibi superare profecto nequibat, quam ante cenam affuerat. Quod inviti iterum confirmant rationalistae absurdis hypothesibus, quibus facta evangelica explicare conantur. Propugnant enim vel Iesum verbo et exemplo multitudinem hortatum esse, ut ex suis canistris et peris cibos abundanter allatos sumerent et etiam pauperibus distribuerent (G. Paulus, Hase, Heß, B. Weiß, Furrer), vel multitudinem accepta vix buccella modestissime acquievisse (Renan, O. Holtzmann), vel apostolos acervum panum in proxima spelunca absconditum protulisse (Bahrdt), vel sermonem esse non de satietate materiali, sed de spirituali satietate verbo Dei proposito (Schenkel, Wittichen, Keim). Quae omnia relationi evangelicae contraria sunt. Facta saturationis, sicuti ab evangeliis narrantur, excludunt explicationem naturalem.
c) Deambulatio super mare galilaicum. Post primam multiplicationem panum Iesus discipulis obvenit ambulans ipse super mare et Petrum super undas incedentem verbo sustinens, ne mergeretur.5 Factum ipsum causam supernaturalem evidenter requirit: deambulando super mare Iesus legem gravium suspendit atque proinde certo ordinem naturae visibilis superat. Quod ut rationalistae negent, somniant Iesum vel mira dexteritate undis ludentem adnatasse (Lange), vel trabi superstantem appropinquasse (Bahrdt), vel ad et circa mare, non super mare ambulasse (G. Paulus, B. Weiß, Furrer); Petrum autem vel vado transiisse vel audacius nando in tutum pervenisse Domino manum e litore tendente (Paulus, Barth). Quae explicationes omnes verbis et contextu evangelicae relationis aperte respuuntur. Aut evangelium est vitiandum, aut miraculum est concedendum; tertium non datur.
d) Sedatio procellae. Discipulis mare Genesareth transfretantibus motus ventorum et undarum factus est magnus, ita ut navicula operiretur fluctibus. Iesus vero a somno excitatus imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Quare homines mirati exclamaverunt: „Qualis est hic, quia venti et mare obediunt ei?"6 Hic eventus aperte supernaturalis est, cum nullus homo naturalibus viribus utens ventos et fluctus imperio suo ad tranquillitatem reducere valeat. Assentiunt rationalistae, dum, quaerentes explicationem naturalem, textum evangelii deturpant vel destruunt. Alii enim deblaterant Iesum non mare quidem, sed perturbatos discipulorum animos sedasse (Volkmar, B. Weiß), alii autumant mare sensim sine sensu sedatum esse, dum Iesus de procella loqueretur (G. Paulus, Hase, Heß, Furrer), alii totum factum negant, quia, aiunt, „sedatio illa potestatem suprahumanam, immo prorsus divinam supponeret" (Schleiermacher, Schenkel, Io. Weiß).
Revera dominatio virium naturalium, quam Christus convertendo aquam in vinum, multiplicando panes, ambulando super mare, sedando procellam exercuit, omnino suprahumana est ac proinde in se est saltem miraculum secundi ordinis. Haec omnia autem efficere eo modo, quo Christus effecit - subito, uno verbo, voluntatis imperio - est miraculum primi ordinis, i. e. opus soli domino naturae factu possibile. Iesus Christus ergo est dominus naturae - Deus.