Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

Rationalistae plerique, quemadmodum negata messianitate et divinitate Iesu celebrant eius sapientiam humanam, ita etiam extollunt sanctitatem moralem. Illogice vero. Etenim homo sapiens vel etiam simpliciter mente sanus, qui falso se profitetur Messiam Deum, non est sanctus, sed perversus, ac perversitatis quidem portentum inauditum. Idcirco multi increduli recentes, ne eum Messiam Deum agnoscere cogantur, Iesu dignitate morali tam insolenter quam dementer detractare conantur. Nam critica sana luculentissime probat: Iesum immunem fuisse ab omni peccato, immo insignem summa virtute.

¹

Immunitas Christi a peccato probatur auctoritate gestorum Iesu, auctoritate aequalium Iesu, auctoritate testificationis Iesu.

1. Auctoritas gestorum Iesu.

Vita Iesu in evangeliis narrata miro morum nitore splendet. Nihilominus hypercritici nonnulli in hoc etiam sole umbras quasdam accusant. Oculos habentes ideis anteconceptis obscuratos tria in gestis Iesu vituperanda inveniunt: peccata admissa, officia omissa, delicta commissa.

a) Peccata admissa. Iesum defectus quosdam morales passum esse concludunt ex eius baptismate et tentatione.² Propugnant enim Iesum baptizari voluisse, ut veniam peccatorum obtineret, necnon tentationem subiisse, quippe qui proclivis esset ad peccatum.

E contrario autem Iesus ad baptisma Ioannis non accessit peccator, sed "Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi"³⁴ Baptismate enim publice assumpsit missionem messianam paenitendi et satisfaciendi pro peccatis humani generis. Item tentatio Iesu non fuit luctamen internum cum peccato, sed pugna externa cum diabolo ad peccandum allicienti.⁵ Tentatione nempe Iesus primum certamen messianum cum principe peccatorum iniit primamque victoriam reportavit a regno peccati.

b) Officia omissa. Pseudocritici obiurgant, quod Iesus officia hominis et civis neglexerit, subtrahendo se matrimonio et negotiis publicis.⁶ Verumtamen munus Iesu proprium sive essentiale erat munus messianum. Alii vocantur ad regendas res publicas; ipse rex spiritualis venit, ad regnum caelorum condendum et gubernandum: "Regnum meum non est de hoc mundo."⁷ Alii vocantur ad gignendam et educandam prolem carnalem; ipse ad omnium hominum venit regenerationem et redemptionem spiritualem, cui rei omnino oppugnabat cura uxoris, liberorum, rerum domesticarum: "Ego veni, ut vitam (aeternam) habeant et abundantius habeant."⁸

c) Delicta commissa. Pseudocritici demum contendunt Iesum deliquisse duritie erga parentes et propinquos, discipulos et pharisaeos.⁹

Revera Iesus in vita publica soli muneri messiano a Patre iniuncto operam navat, atque in hoc munere perfecte obeundo a nemine impediri patitur. Unde cum mater eius miraculum praematurum ab ipso desiderat, recte respondet: "Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea,"¹⁰ cum, ipso praedicante, mater et fratres (scil. propinqui) eius adesse nuntiantur, manus in discipulos extendens et propinquos spirituales carnalibus praeponens, merito dicit: "Quae est mater mea, et qui sunt fratres mei? Quicumque enim fecerit voluntatem Patris mei, qui in caelis est, ipse meus frater et soror et mater est;"¹¹ cum Petrus a passione messiana eum avertere conatur, optime comminatur apostolo dicens: "Vade retro me, satana, quoniam non sapis, quae Dei sunt, sed quae sunt hominum;"¹² pharisaeos denique, cum simulatione, vitiis, verbis populum seducunt et a regno Dei cohibent, zelo iusto acriter increpat: "Vae vobis, hypocritae, duces caeci, sepulcra dealbata! Serpentes genimina viperarum, quomodo fugietis a iudicio gehennae?"¹³

Ergo in gestis Iesu, quae ab evangelistis recensentur, nihil est reprehendendum.

2. Auctoritas aequalium Iesu.

Evangelistae non narrant omnes res a Iesu gestas aequalibusque notas. Idcirco inquirendum est, quid aequales Christi tum inimici tum amici experientia teste de ipsius moribus senserint.

a) Inimici Iesu ac imprimis pharisaei et scribae nihil intentatum relinquebant, ut eum in verbo aut in opere caperent. Hinc totam eius conversationem oculis lynceis scrutabantur.

Utque perfectius omnia diiudicare possent, Iesus palam vivebat et loquebatur.¹⁴ Nullum tamen in eo peccatum inveniunt inimici eius. Multa quidem Christo exprobrant: eum scil. peccatores et publicanos suscipere, peccata dimittere, sabbatis curare, in Beelzebub daemonia eiicere, non lotis manibus manducare, templi ruinam minari, caesarem detrectare commovendo populum, prohibendo solutionem census, profitendo se regem. Sed istae criminationes vel futiles erant vel certo falsae. Nam: "Principes sacerdotum et omne concilium quaerebant falsum testimonium contra Iesum ... et non invenerunt, cum multi falsi testes accessissent."¹⁵ Concordat Pilatus, qui instituto examine iuridico factorum Iesu fatetur: "Nihil invenio causae in hoc homine."¹⁶ Atque ipse Iudas traditor, vitae magistri intime gnarus, exclamat: "Peccavi, tradens sanguinem iustum."¹⁷ A fortiore:

b) Amici Christi, fideles nempe apostoli immunitatem Iesu a peccato testantur. Et quidem tum implicite, agnoscendo eum Salvatorem peccatorum et verum Deum, tum verbis explicitis. Iacobus populares iudaeos accusat: "Addixistis et occidistis iustum."¹⁸ Petrus instat: "Sanctum et iustum negastis ... qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore eius ... qui peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum, ut peccatis mortui iustitiae vivamus ... Redempti estis pretioso sanguine quasi agni immaculati Christi et incontaminati."¹⁹ Ioannes hortatur: "Si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem, Iesum Christum iustum ... quia ille apparuit, ut peccata nostra tolleret: et peccatum in eo non est."²⁰ Paulus docet: "Eum, qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit [Deus], ut nos efficeremur iustitia Dei in ipso... Non enim habemus pontificem, qui non possit compati infirmitatibus nostris, tentatum autem per omnia pro similitudine absque peccato... Talis enim decebat, ut nobis esset pontifex, sanctus, innocens, impollutus, segregatus a peccatoribus et excelsior caelis factus."²¹

3. Auctoritas testificationis Iesu.

Si quae gesta improba Christi aequales latuissent, certo tamen non ipsum Christum, qui non solum actus suos, sed etiam animi sui motus et cogitationes penitus novit. Atque pro summa sua humilitate et veracitate Dominus se non dixisset immunem a peccatis, si peccatis implicatus fuisset. Revera autem a se prohibet peccati tum confessionem, tum conscientiam, tum copiam.

Confessionem peccati proprii Iesus nusquam elicit. Alios quidem peccati accusat, obligando eos ad paenitentiam²² et exhortando ad petendam veniam peccatorum.²³ Ipse vero numquam coram Deo Patre se humiliat propter peccata propria; numquam Patrem orat obtinendae veniae causa; numquam vel levissimum signum paenitentiae vel contritionis ostendit. Immo:

Conscientiam peccati proprii diserte respuit. Etenim adversarios suos infensissimos provocat: "Quis ex vobis arguet me de peccato?"²⁴ Contendit se semper perfecte facere voluntatem Patris.²⁵ Affirmat in ipso neque iniustitiam ullam esse²⁶ neque satanam in ipso habere quidquam.²⁷ Quin etiam:

Copiam peccati proprii a se prohibet. Ipsius enim sunt remissio peccatorum, redemptio peccatorum, iudicium peccatorum, tria haec peccato opposita. Iesus peccata remittit sua auctoritate propria²⁸ eaque remittendi facultatem tribuit etiam discipulis;²⁹ Iesus venit, ut vita, morte, sanguine suo peccata omnium peccatorum deleat omnesque homines a peccato redimat;³⁰ Iesus denique in fine temporum omnes peccatores iudicabit suo iure, atque sua potestate omnibus adiudicabit aeternam vitam vel poenam.³¹ Haec omnia, uti patet, ipsam copiam peccati a Iesu commissi vel committendi tam necessario excludunt, quam tenebras lux; quin immo requirunt summam Iesu sanctitatem et virtutem.

¹

Iesus eminuit summis virtutibus erga seipsum, erga proximum, erga Deum.

1. Virtutes Iesu erga seipsum.

Iesus officiis moralibus erga seipsum abunde satisfecit colendo praecipue veracitatem, castitatem, fortitudinem, humilitatem.

a) Veracitas. Quanto ardore Iesus veracitatem et veritatem coluerit, Petrus apostolus enuntiat: "Peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore eius."² Sed et pharisaei fatentur: "Magister, scimus, quia verax es et viam Dei in veritate doces."³ Revera ipse Iesus de se testatur: "Veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Deo ... Si vos manseritis in sermone meo, cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos ... Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati; omnis, qui est ex veritate, audit vocem meam ... Ego sum veritas."⁴

b) Castitas. Iesus castimoniam tam ardenter amavit tamque illibatam custodivit, ut adversarii eius iudaei, quantumvis eum calumniabantur, numquam tamen auderent hanc ipsius virtutem in dubium vocare. Hoc manebat fabulosis quibusdam recentibus, qui, propriam infamiam despumantes, Iesum fingerent sensualem similem ipsis.⁵

c) Fortitudo. Per totam vitam suam Iesus fortitudine admirabili labores et fatigationes, inimicitias et opprobria exantlavit propter evangelium regni Dei. Numquam non passionem et mortem futuram prae oculis habens, invicto animo eas desideravit: "Baptismo habeo baptizari: et quomodo coarctor, usquedum perficiatur?"⁶ Fine demum adventante virtute divina humanam vicit fragilitatem exclamando: "Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste; verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu."⁷ Tum martyrium corporis et animi heroica patientia et magnanimitate pertulit, usque ad verba suprema: "Consummatum est! Pater, in manus tuas commendo spiritum meum!"⁸

d) Humilitas. Iesus condicionem vitae tam humilem et rerum terrenarum inopem adamavit, ut dicere potuerit: "Vulpes foveas habent et volucres caeli nidos: Filius autem hominis non habet, ubi caput reclinet."⁹ A rabbinorum fastu et ostentatione abhorrens, humillimum docendi et operandi modum praetulit. Comites elegit pauperes piscatores; atque inter eos conversatus est tamquam minister eorumque pedes lavit, acsi esset omnium servus.¹⁰ Sustinuit demum ab impiis damnari ut impius; silens pertulit a militibus flagellari, spinis coronari, illudi, conspui, alapis caedi; inter duos denique latrones pendens, conviciis et contumeliis affectus ignominiosissimam mortem crucis perpessus est.

2. Virtutes Iesu erga proximum.

Officia erga proximum Iesus plenissime perfecit exercitio mansuetudinis, misericordiae, dilectionis.

a) Mansuetudo non est nisi humilitas erga proximum. Ideo mansuetudinem humilitati iungens Iesus ait: "Discite a me, quia mitis sum et humilis corde."¹¹ Mites Iesus beatificat.¹² Iratos mitigat.¹³ Discipulos indociles et incredulos patienter instruit et tolerat.¹⁴ Iudam traditorem amice excipit.¹⁵ Petrum post negationem vultu mitissimo commovet et convertit.¹⁶ Mansuetudine, quam mediis in calumniis servat, Caipham et Pilatum stupefacit.¹⁷ Cohortem romanam plebemque iudaicam immane cruciantem agnus mitissimus sustinet. Pro persecutoribus moriens etiam precatur: "Pater, dimitte illis: non enim sciunt quid faciunt."¹⁸

b) Misericordia totum evangelium totamque vitam Iesu replet: "Pertransiit benefaciendo"¹⁹ Affectu, verbo, opere omnium miseretur, qui necessitate pressi ipsum adeunt: "Videns turbas, misertus est eis, quia erant vexati et iacentes sicut oves non habentes pastorem."²⁰ Maxime miseretur tristium et flentium, infirmorum et pauperum, peccatorum et despectorum. Omnes solatur, omnes erigit, omnes adiuvat, omnes hortatur: "Venite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos."²¹ Suis etiam discipulis praecipit: "Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est."²² Praecepto misericordiae adiicit sanctionem absolutam: "Beati misericordes, quoniam misericordiam consequentur ... Amen dico vobis, quamdiu fecistis uni ex his fratribus meis minimis, mihi fecistis."²³

c) Dilectio. Misericordia Iesu scaturiebat ex eius ineffabili caritate. Mandatum illud novum, quod dedit nobis, ut invicem nos tamquam fratres et filios Dei diligamus,²⁴ ipse exemplo suo consecravit. Paulus uno verbo totam quasi vitam Iesu comprehendit, dicens: "Apparuit benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei"²⁵ atque optans "scire supereminentem scientiae caritatem Christi"²⁶ Amicos et inimicos, necessarios et alienigenas, iudaeos et gentes iisdem Iesus visceribus caritatis fraternae, paternae, immo maternae²⁷ adamavit. Denique "sciens Iesus quia venit hora eius, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem: cum dilexisset suos, qui erant in mundo, in finem dilexit eos,"²⁸ instituens mysterium amoris eucharisticum et tradens semetipsum pro nobis holocaustum in ara crucis. Quam merito igitur suam erga nos caritatem assimilat caritati divinae, qua ipse a Patre caelesti diligitur et qua ipse Patrem caelestem diligit: "Sicut dilexit me Pater ... sicut maneo in eius dilectione, ... et ego dilexi vos ... Maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis."²⁹

3. Virtutes Iesu erga Deum.

Patrem caelestem Iesus religiosissime coluit officiis amoris, obsequi, orationis.

a) Amor. Iesus hominibus non solum dedit praeceptum amoris Dei, sed immo inculcavit, ut Deum tamquam Patrem amore filiali amplecteremur. Huius autem amoris filialis erga Patrem caelestem ipse Iesus absolutum exemplar fuit, Patrem amans in omnibus et super omnia. In omnibus rebus et vicissitudinibus mundi et vitae³⁰ documenta amoris paterni spectat et revelat: Pater omnes nos amat;³¹ Pater omnibus providet;³² Pater omnium preces exaudit;³³ Pater particulam boni operis remuneratur;³⁴ Pater Filium suum unigenitum dat, ut omnis, qui credit in ipsum, non pereat, sed vitam aeternam possideat;³⁵ Pater Spiritum Sanctum mittet, Spiritum amoris et veritatis, ut nobiscum maneat.³⁶ In universo mundo Iesus ubique et perpetuo vestigia amoris paterni videt, miratur, praedicat. Unde Patrem quoque super omnia redamat.³⁷ In prosperis et adversis solum gaudium solumque solatium Iesu est conversari cum Patre. Gloriam Patris ardentissime et unice promovet.³⁸ Ad unionem cum Patre continenter aspirat.³⁹ Adveniente demum reditu ad Patrem contremiscens gaudio exsultat: "Quia vado ad Patrem ... Pater, venit hora, ut Filius clarificet te ... Et iam non sum in mundo, et venio ad te ... Nunc autem ad te venio."⁴⁰ Ultimum Iesu morientis verbum est suspirium amoris: "Pater, in manus tuas commendo spiritum meum!"⁴¹

b) Obsequium erga Patrem summa solaque lex agendi et vivendi Iesu fuit. Voluntatem Patris opere strenuissime adimplet. Ubique et semper et omnibus viribus regno Dei augendo atque operi messiano a Patre concredito perficiendo studet, ita quidem, ut dicere valeat: "Meus cibus est, ut faciam voluntatem eius, qui misit me; ut perficiam opus eius ... Ego, quae placita sunt ei, facio semper ... Me oportet operari opera eius, qui misit me, donec dies est."⁴² Ad voluntatem Patris corde humillimo se conformat. Numquam voluntatem propriam sequitur: "Descendi de caelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me, Patris."⁴³ Nihil facit neque quaerit praeter voluntatem Patris: "Non possum ego a meipso facere quidquam ... quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me."⁴⁴ In rebus ab humano consilio alienis exclamat: "Ita Pater, quoniam sic fuit placitum ante te!"⁴⁵ Ipsum calicem passionis et mortis a Patre porrectum libentissime bibit: "Pater, non sicut ego volo, sed sicut tu ... Non mea voluntas, sed tua fiat!"⁴⁶ Caput moriens tunc tandem inclinat, cum voluntas Patris usque ad ultimum iota consummata erat.⁴⁷

c) Oratio. Virtutes Iesu erga seipsum, proximum et Deum eo consummantur et explicantur, quod Iesus vitam quasi orans transegit, multum orando et perfecte orando. Iesus multum orat. Per totam vitam suam orat: orat ingrediens mundum,⁴⁸ puer peregrinans, magister docens, victima in cruce moriens, triumphans in resurrectione et ascensione.⁴⁹ Orat omnibus locis: in cubiculo clauso ostio,⁵⁰ in templo et in synagogis, in deserto, in hortis solitariis, in montibus Galilaeae et Iudaeae. Omni hora orat: primo mane et sero die,⁵¹ atque post labores diurnos saepe in oratione Dei pernoctat.⁵² Pro omnibus orat: pro puerulis,⁵³ pro infirmis,⁵⁴ pro discipulis et fidelibus omnium locorum et temporum,⁵⁵ pro ipsis etiam interfectoribus suis.⁵⁶ Atque sic plenissime implet mandatum: "Quoniam oportet semper orare et non deficere."⁵⁷ Iesus perfecte orat. Ab eo discipulos doctos fuisse, ut oratione filiali Patrem in caelis invocarent et adorarent, iam diximus.⁵⁸ Hanc perfectam orationem ipse perfectissimo modo coluit. Sive Patrem hymno exsultationis laudat;⁵⁹ sive Patri gratias agit;⁶⁰ sive supplex Patrem deprecatur et invocat;⁶¹ sive oratione Patris gloriam expostulat⁶² vel animam moriens Patri commendat:⁶³ ipsius oratio numquam non eminet filiali amore, fiducia, admiratione, humilitate erga Patrem. Recole orationem sacerdotalem Iesu.⁶⁴

Iesus ergo sanctitate tum negativa, tum positiva mirabili eminuit: sanctitate negativa, cum immunis fuerit ab omni peccato; positiva, cum insignis fuerit omni virtute. Tam admirabilis atque stupendus est hic character moralis Iesu, ut nemo hominum ipsi possit comparari, ut maiorem sanctitatem nemo possit concipere, ut ipsum Deum inter homines ambulantem non possimus cogitare perfectius viventem quam vixit Iesus.

Itaque rerum capita summatim repetendo, quae de charactere Iesu intellectuali et morali dictae sunt, necessario concludimus: Iesus messianitatem et divinitatem suam perhibens neque deceptus est neque decepit. Nam decipi nequivit, nisi portentum insaniae fuit; atqui revera summae sapientiae portentum erat. Decipere nequivit, nisi portentum malitiae fuit; atqui e contrario summae sanctitatis portentum erat. Ergo eius testimonium de seipso verum est, atque ipse Messias Deus est.