Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

1. Iacob vaticinatur Messiam venturum esse, quando principatus terrenus Iudae vertetur in principatum spiritualem super gentes: "Non auferetur sceptrum de Iuda et dux de femore eius, donec veniat shilo, et ipsi erit obedientia gentium." Voce "donec" aut significatur ablatum iri omnem principatum a Iuda, quando venerit shilo, aut significatur numquam ablatum iri principatum Iudae, sed potius, cum venerit shilo, extensum iri ad gentes. Haec posterior significatio omnino praeferenda esse videtur consideratis omnibus posterioribus vaticiniis de Filio David (ex tribu Iuda) in aeternum regnaturo super Israel.¹ Vel potius utraque significatio iungenda est ita, ut intelligatur adventu shilo terrenum principatum Iudae conversum iri in principatum spiritualem Messiae super gentes. Etenim nullum regnum terrenum sive politicum omnes populos amplecti potest. Ergo verba Iacob eo ipso indicant regimini politico Iudae super Israel tempore shilo successurum esse illud regnum messianum spirituale sive religiosum, de quo totum Vetus Testamentum vaticinatur.

Quando proinde aliquis ex Iuda prognatus obedientiam spiritualem gentium obtinuerit, terreno regimine a Iuda prorsus amoto, tunc Messias certo iamiam advenit. Atqui ex quo a. 70 p. Chr. respublica iudaeorum penitus abolita fuit, omnis principatus terrenus a Iuda ablatus est eodemque tempore regnum spirituale Christi orti ex tribu Iuda² ad omnes gentes diffundi coeptum est. Constat ergo tunc Messiam iam advenisse atque Iesum Christum a Nazareth ipsum Messiam esse.

2. Aggaeus et Malachias pressius vaticinantur Messiam esse venturum stante adhuc templo secundo hierosolymitano. Cum iudaei e captivitate reduces nimium lugerent ob humilitatem templi a Zorobabel restituti, Aggaeus propheta consolatus est eos praedicens gloriam templi secundi maiorem fore gloria templi primi, quia hoc templum secundum illustraturus esset Messias, princeps pacis omnibus gentibus desideratus: "Quia haec dicit Dominus exercituum: Adhuc unum modicum est, et ego commovebo caelum et terram et mare et aridam. Et movebo gentes, et veniet desideratus cunctis gentibus, et implebo domum istam gloria, dicit Dominus exercituum ... Magna erit gloria domus istius novissimae, plus quam primae, dicit Dominus exercituum, et in loco isto dabo pacem, dicit Dominus exercituum."³

Quod Aggaeus significaverat, Malachias diserte edicit, Messiam nempe templum zorobabelicum ingressurum esse: "Ecce ego mitto angelum meum, et praeparabit viam ante faciem meam; et statim veniet ad templum suum Dominator, quem vos quaeritis, et Angelus testamenti, quem vos vultis. Ecce venit, dicit Dominus exercituum."⁴ Dominator, quem iudaei quaerebant, fundatorem novi testamenti, aperte est Messias Deus.⁵ Messias autem Deus veniet ad templum suum, i. e. hierosolymitanum, postquam alius legatus divinus praeparaverit viam eius.

Utramque prophetiam in Iesu Christo impletam videmus ex evangeliis. Ipse stante adhuc templo secundo advenit, praenuntiatus a Ioanne Baptista, atque templum iterato ingressus est. In ipsum ergo utraque prophetia quadrat, et quidem in ipsum solum, cum nemo alius ad templum hierosolymitanum accesserit, cui allata vaticinia convenire possint et cui legatus divinus praemissus sit praecursor.

3. Daniel accuratissime vaticinatur annos publicae ostensionis et mortis Messiae. Cum Daniel in captivitate babylonica Deum orans pro populo israelitico et urbe hierosolymitana rogaret, ut acceleraretur tempus messianum, apparuit ei Gabriel archangelus nuntians, quando Messias venturus esset:

"Septuaginta hebdomades abbreviatae sunt super populum tuum et super urbem sanctam tuam, ut consummetur praevaricatio et finem accipiat peccatum et deleatur iniquitas, et adducatur iustitia sempiterna et impleatur visio et prophetia et ungatur sanctus sanctorum."

"Scito ergo et animadverte: Ab exitu sermonis, ut iterum aedificetur Ierusalem usque ad Christum ducem hebdomades septem et hebdomades sexaginta duae erunt. Et rursum aedificabitur platea et muri in angustia temporum. Et post hebdomades sexaginta duas occidetur Christus, et non erit eius populus, qui eum negaturus est. Et civitatem et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo; et finis eius vastitas, et post finem belli statuta desolatio."

"Confirmabit autem pactum multis hebdomada una: et in dimidio hebdomadis deficiet hostia et sacrificium, et erit in templo abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio."⁶

Huius vaticinii septuaginta hebdomadum inquirendi sunt tres termini: terminus quid, terminus a quo, terminus ad quem?

a) Terminus "quid". Duabus quaestionibus absolvitur: quid sub 70 hebdomadibus intelligatur et quid in 70 hebdomadibus perficiatur?

Quid sub 70 hebdomadibus intelligatur? Septuaginta hebdomades intelligendas esse tempus determinatum patet. Angelus enim dicit eas hebdomades "abbreviatas" esse seu potius, secundum hebr. "abscissas" esse a temporis spatio; immo hebdomades dividit in 7 + 62 + 1 hebdomades, quae ultima hebdomada iterum in duas partes subdistinguitur. Voce "hebdomadae" hebraei septenarium numerum tum dierum, tum annorum communiter designabant. Hoc iam loco nostro hebdomades non dierum, sed annorum intelligendas esse facile ostenditur. De annis enim 70 captivitatis Daniel meditatus erat; inde si angelus ei suggerit 70 hebdomades, quibus liberatio messiana complenda erat, elucet sermonem esse de hebdomadibus annorum. Id a fortiore sequitur ex eo, quod infra 70 hebdomades dierum (= 490 dies) fieri nequirent ea, quae infra hebdomades illas 70 factum iri dicuntur. Ergo 70 hebdomades Danielis sunt 7 × 70 = 490 anni.

Quid in 70 hebdomadibus perficiatur? Vaticinium est tripertitum. Prima pars conspectum bonorum messianorum continet, quae tum negativa sunt, nempe, "ut consummetur praevaricatio (apostasia), finem accipiat peccatum, necnon deleatur iniquitas"; tum positiva, scil. "ut adducatur iustitia sempiterna, impleatur visio et prophetia, necnon ungatur sanctus sanctorum" (hebr. sanctum sanctorum, i. e. novum templum Dei = ecclesia Messiae). In secunda parte vaticinii hebdomades in 7 + 62 + 1 dividuntur atque singulis temporum spatiis sua facta assignantur, ita, ut 7 hebdomadibus rursum aedificetur urbs Hierosolymorum, dein 62 hebdomadibus ad finem vergentibus appareat Messias dux, demum 1 hebdomada, i. e. septuagesima Messias occidatur, cuius occisio iudaeos maximis poenis afficiet (reiecto populo atque destructis in perpetuum urbe et templo). Tertia pars vaticinii, secundam complens, addit quae praeter mortem Messiae in septuagesima hebdomada fient et quae inde consequentur: novum foedus messianum hebdomada ultima confirmabitur; consequenter media hebdomada cessabunt sacrificia vetera; demum tempore indeterminato templum perpetuo desolabitur.

b) Terminus "a quo" computandae sint 70 hebdomades, indicatur verbis: "Ab exitu sermonis, ut iterum aedificetur Ierusalem", i. e. ab eo tempore, quo decretum promulgatur, ut urbs Hierosolymorum a chaldaeis a. 586 a. Chr. destructa reaedificari valeat. Primum autem huiusmodi decretum edidit Artaxerxes Longimanus anno septimo regni sui.⁷ Hoc decreto utentes iudaei urbem magna ex parte restituerunt.⁸ Cum autem ab inimicis impedirentur, quominus incoepta perficerent,⁹ idem Artaxerxes anno vigesimo regni sui secundum decretum amplissimum de urbe Hierosolymorum reaedificanda concessit.¹⁰ Iam alii 70 hebdomades computant ab hoc anno vigesimo, alii vero rectius inde ab anno septimo regni Artaxerxis. Annus autem septimus Artaxerxis probabiliter est annus 454 a. Chr., quamvis alii potius annum 457 vel 458 esse putent.

c) Terminus "ad quem". "Ab exitu sermonis, ut iterum aedificetur Ierusalem", i. e. ab anno 454 a. Chr. usque ad "Christum ducem" 69 hebdomades = 483 anni computandi sunt; usque ad mortem Messiae vero (quacum coincidit abrogatio veteris sacrificii per Danielem annuntiata) 69 hebdomades cum dimidio = 486½ anni. Quodsi ad annum 454 a. Chr. addideris annos 483, pervenies ad annum 29 p. Chr., quo tempore Messias vitam publicam incipere debuit; si autem ad annum 454 addideris annos 486½, pervenies ad annum 32/33, cui mors Messiae assignanda erit. Ceterum, quum plena certitudine statuere nequeamus terminum "a quo" hebdomadum, neque terminum "ad quem" vaticinii exacte definire valemus. Cumque insuper nec de anno, quo Iesus Christus natus est,¹¹ nec de anno, quo vitam publicam inchoavit et finivit, certo constat, impletio vaticinii mathematica accuratione exquiri non potest. Iesum Christum autem ad finem hebdomadum Danielis apparuisse et mortuum esse nemo in dubium vocaverit.¹²

Omnia ergo vaticinia chronologica, quae de adventu Messiae sunt, tempus Iesu Christi demonstrant. Itaque iudaei illo tempore Messiam exspectabant. Eos "exspectasse consolationem Israel" vel "redemptionem Israel" evangelia diserte referunt.¹³ Iosephus Flavius quoque narrat nihil iudaeos magis stimulasse, ut a romanis deficerent et urbem Hierosolymorum acerrime a romanis defenderent, quam spem Messiae eo tempore adventuri.¹⁴ Gentiles etiam rumor huius exspectationis pervaserat. "Pluribus persuasio inerat antiquis sacerdotum libris contineri, eo tempore fore, ut valesceret oriens, profectique Iudaea rerum potirentur",¹⁵ scribit Tacitus. Propterea posteriores rabbini, cum scirent tempus adventus Messiae a prophetis praedictum iam diu elapsum esse, computationes temporum prohibuerunt: "Sapientes",¹⁶ ait Maimonides (saec. XII), "quorum memoria in benedictione sit, interdixerunt nobis terminos adventus Messiae computare, quia plebs scandalizatur in eo, quod completa sunt tempora, et ipse nihilominus non apparuit. Quare sapientes dixerunt: inflata disrumpantur ossa eorum, qui computant periodos temporum, quia scandalizant populum."

Revera autem Iesus Christus tempore a prophetis indicto advenerat, Messiam se exhibens atque omnia etiam implens vaticinia biographica ad Messiam spectantia.