Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu
§ I: Conceptus messianicus ante Iesum
Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti
Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi
§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu
Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi
Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti
Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua
Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem
Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter
Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem
Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem
Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem
Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia
Subarticulus III: Divinitas Iesu apud S. Paulum
Subarticulus IV: Divinitas Iesu apud S. Ioannem
Dissertatio II: Argumenta Iesu pro messianitate et divinitate sua
Caput I: Character Iesu
Articulus I: Character intellectualis Iesu
Subarticulus I: Iesus nulla insaniae signa dedit
Subarticulus II: Iesus summa sapientiae signa praesetulit
Articulus II: Character moralis Iesu
Subarticulus I: Iesus immunis fuit ab omni peccato
Subarticulus II: Iesus insignis fuit summa virtute
Caput II: Vaticinia Iesu
Articulus I: Vaticinia Veteris Testamenti de Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia de genealogia Christi
Subarticulus II: Vaticinia de chronologia Christi
Subarticulus III: Vaticinia de biographia Christi
Articulus II: Vaticinia Novi Testamenti a Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia Christi quoad res simpliciter occultas
Subarticulus II: Vaticinia Christi quoad res simpliciter futuras
Caput III: Miracula Iesu
Articulus I: Veritas historica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Documenta historica miraculorum Iesu
Subarticulus II: Critica historica miraculorum Iesu
Articulus II: Veritas philosophica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Sanationes infirmorum
Subarticulus II: Eiectiones daemonum
Subarticulus III: Dominatio virium naturalium
Subarticulus IV: Resuscitationes mortuorum
Caput IV: Resurrectio Iesu
Articulus I: Demonstratio factorum
Subarticulus I: Fides discipulorum Iesu
Subarticulus II: Monumentum Iesu vacuum
Subarticulus III: Apparitiones Iesu redivivi
Articulus II: Explicatio factorum
Subarticulus I: Explicatio fidei discipulorum
Increduli contendunt fidem in Iesum redivivum natam non esse ex resurrectione, sed sine resurrectionis miraculo explicari vel e mythis orientalibus, vel e vaticiniis Veteris Testamenti, vel ex imagine Iesu animis discipulorum impressa. Contrarium facile probatur.1
- Mythi orientales, quos mythos „resurrectionis" iniuria vocant, apud omnes fere populos antiquiores inveniuntur, scil. apud babylonios (deus Tammuz), phoenices (Adonis), phrygios (Attis), aegyptios (Osiris), graecos (Dionysos). Attamen deest tum parallelismus inter mythos orientales et resurrectionem Iesu, tum influxus mythorum orientalium in resurrectionem Iesu.
Deest parallelismus inter mythos orientales et resurrectionem Iesu. Mythi illi simpliciter plangunt mortem vegetationis naturalis hieme appropinquante atque celebrant regenerationem vegetationis naturalis tempore verno. Deus vegetationis hieme ad inferos descendit et vere ad terram redit. Agitur ergo de mera fabula, qua mutationes temporum deificantur. Contra resurrectio christiana versatur circa personam concretam, individuam, historicam Iesu, quem discipuli credentes noverant et amaverant cuiusque mortem corporalem ac reditum ad vitam corporalem narrant. Unde nulla prorsus similitudo inter mythos orientales et resurrectionem Iesu.
Deest influxus mythorum orientalium in resurrectionem Iesu. Cultus mythologici, quibus mutationes temporum celebrabantur, iudaeis Iesu aequalibus omnino ignoti erant. Nulla enim horum cultuum vestigia inveniuntur in monumentis iudaicis. A fortiore piscatores illi galilaei, qui resurrectionem magistri sui crediderunt, praedicaverunt, descripserunt, martyrio demum obsignaverunt, conversi non sunt ad deos vegetationis gentilium. Hinc absurdum est, resurrectionis fidem discipulorum explicare e mythis orientalibus.
- Vaticinia Veteris Testamenti praenuntiant quidem Messiae resurrectionem, quin tamen memorent adiunctum tertiae diei.2 Unde hoc saltem adiunctum discipuli non hauserunt e Vetere Testamento. Sed et ipsam prophetiam resurrectionis experti demum resurrectione Iesu intellexerunt. Conceptu messiano rabbinorum imbuti numquam ideam Messiae morientis et resurgentis capere valuerant. Iesum de morte et resurrectione futura loquentem Petrus acriter increpavit: „Absit a te, Domine: non erit tibi hoc!"3 Iesu iamiam mortuo, cum monumentum eius vacuum invenirent atque ore angeli resuscitatum audirent, „nondum sciebant Scripturam, quia oportebat eum a mortuis resurgere".4
Immo, licet Iesus redivivus discipulis in castellum Emmaus euntibus interpretaretur „in omnibus Scripturis", quae erant de Messiae morte et glorificatione,5 ipsi sola experientia convicti magistrum resuscitatum cognoverunt in fractione panis.6 Quare deinceps iudaeis praedicantes, eloquuntur Christum et mortuum et resuscitatum esse „secundum Scripturas",7 non contra Scripturas. Ergo fidem resurrectionis non hauserunt e vaticiniis messianis Veteris Testamenti, sed potius vaticinia Veteris Testamenti de Messia morienti et reviviscenti didicerunt ex facto resurrectionis Iesu.
- Imago Iesu utique animis discipulorum alte profundeque impressa manebat. Attamen quantumvis Iesum olim viventem et iamnunc mortuum recordabantur, neutiquam imaginem magistri resurgentis et redivivi concipiebant. Patet e statu psychologico, quem discipuli post mortem Iesu prae se ferebant. Iesu in cruce mortuo discipuli inter parasceven et pascham lugebant et flebant,8 exclusa omni spe resurrectionis. Diluculo paschae mulieres monumentum adibant corpus Iesu uncturae, cum nil nisi ipsius corruptionem exspectarent.9 Lapidem revolutum et monumentum apertum invenientes non suspicabantur Iesum resurrexisse, sed corpus furto ablatum esse.10 Angelus nuntium resurrectionis afferens non fidem eis iniicit, sed magnum terrorem incutit.11 Apostoli eundem nuntium putabant esse „deliramentum, et non crediderunt".12 Paulo post Petrus sepulcrum vacuum invenit, non tamen credidit, sed „abiit secum mirans, quod factum fuerat".13 Postmeridie paschae duo ex eis in castellum Emmaus ibant „tristes". Cumque Iesus de eorum desperatione sciscitaretur, respondens unus, cui nomen Cleophas, dixit ei: „Tu solus peregrinus es in Ierusalem et non cognovisti, quae facta sunt in illa his diebus? ... De Iesu nazareno, qui fuit vir propheta potens in opere et sermone coram Deo, et omni populo. Et quomodo eum tradiderunt summi sacerdotes et principes nostri in damnationem mortis, et crucifixerunt eum. Nos autem sperabamus, quia ipse esset redempturus Israel: et nunc super haec tertia dies est hodie quod haec facta sunt. Sed et mulieres quaedam ex nostris terruerunt nos, quae ante lucem fuerunt ad monumentum, et non invento corpore eius, venerunt dicentes se etiam visionem angelorum vidisse, qui dicunt eum vivere. Et abierunt quidam ex nostris ad monumentum, et ita invenerunt, sicut mulieres dixerunt, ipsum vero non invenerunt."14 Ex quibus omnibus elucet discipulos minime coluisse imaginem Iesu resurgentis, necnon eos fidem in Iesum redivivum solo facto resurrectionis acquisivisse. Fides paschalis sine facto paschali explicari prorsus nequit.