Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

Rationalistae contendunt miraculum repugnare tum ex parte naturae, in qua fieret, tum ex parte Dei, a quo fieret.¹ Contra tamen:

1. Miraculum non repugnat naturae. Si effectus miraculosus repugnaret naturae, repugnantia spectaret vel ad leges vel ad vires vel ad scientias naturales. Atqui effectus miraculosus nec legibus nec viribus nec scientiis naturalibus repugnat. Ergo non repugnat naturae.

a) Non repugnat legibus naturalibus. Increduli arguunt miracula mutare leges physicas prorsus immutabiles.² At vero leges naturae nec immutabiles sunt, nec mutantur miraculo.

1°. Leges naturae non sunt immutabiles. Nomine legum naturalium intelligimus modum operandi constantem et uniformem rerum physicarum. Iam vero hic modus operandi plerumque non sequitur necessario essentiam rerum physicarum, sed pendet a variis condicionibus, quae a rerum essentia nullo modo dimanant. E. g. motus sive translaticius sive molecularis in hanc vel illam directionem, cum hac vel alia velocitate communicatus non dependet ab essentialibus materiae proprietatibus. Hinc iste motus miraculo mutari potest, rebus corporalibus essentialiter immutatis.

Sed eae etiam leges, quae necessario consequuntur essentiam rerum, nihilominus per se mutabiles sunt. Etenim res physicae ipsae non sunt entia necessaria, sed contingentia, i. e. possunt esse vel non esse, sic esse vel aliter esse, mutari mutatis legibus. Ergo creator et dominus naturae non tantum in casu singulari, sed in universo mundo leges naturae suspendere, variare, tollere posset pro libitu suo.³

Tamen: 2°. Leges naturae non mutantur, sed actu tantum impediuntur, dum fit effectus miraculosus. E. g. dum Petrus supra aquas incedit, lex gravium cohibetur, quominus hic et nunc agat, remanente tamen ipsa lege, i. e. inclinatione fluctuum ad obruendum Petrum.

Leges enim naturae effectus non sortiuntur categorice, sed hypothetice tantum, i. e. si nulla vi superiore cohibentur. Unde vel ipsis viribus naturalibus efficientia legum multipliciter coercetur. Sic v. g. lex gravium saepissime effectum suum non obtinet, obsistente quadam causa naturali. Iam vires inorganicae magnetismi et electricitatis corpora complura gravitati ad tempus subtrahunt. In natura vegetali et animali, superiore quadam directione moleculis impressa, gravitatis vim suspendi conspicimus. Multo magis homo rationalis industria et sagacitate sua novit insitam gravitatis activitatem coercere, v. g. dum retinet lapidem, ne cadat.

Quodsi illaesa lege, creaturae ita agere valent, a fortiore creator leges naturales effectibus suis frustrare potest, remanente tamen lege sive inclinatione naturali rerum ad proprium agendi modum. Ergo miraculum non repugnat legibus naturae.

b) Non repugnat viribus naturalibus. Adversarii contendunt miraculo obstare tum connexum tum constantiam virium naturalium. Contra vero:

1°. Connexus virium naturalium non obstat miraculo. Ex principio "connexus virium sive causarum naturalium" (Prinzip der geschlossenen Naturkausalität, principe du connexe des causes naturelles)⁴ utique sequitur naturam sibimet relictam causis tantummodo naturalibus effectus producere, omnesque causas naturales cum effectibus suis unicum demum circulum cosmicum constituere. Falso vero propugnant increduli ne Deum quidem, auctorem et dominum naturae, hunc circulum infringere posse, ponendo immediate aliquem effectum, quin adhibeat causas naturales.⁵ Haec enim sententia non solum influxum Dei supernaturalem sive miraculosum, sed etiam naturalem excludit indeque confunditur cum ipso naturalismo deistico. Qui Deum confitetur a mundo independentem mundanisque rebus providentem, non negabit eum effectus quoslibet in mundo ponere posse, quin utatur causis sive viribus naturae.

2°. Constantia virium naturalium non obstat miraculo. Secundum principium "constantiae energiarum naturalium" (Kraftprinzip, Gesetz der Erhaltung der Kraft, principe de la conservation de l'énergie naturelle) summa virium physicarum eadem constanter manet. Miraculo autem vires physicae augerentur, e. g. vis vitalis resuscitatione mortuorum, vis medica sanatione miraculosa infirmi. Ergo miraculum tolleret constantiam energiarum. Ita adversarii.⁶

Immerito tamen. Etenim principium energiarum mere edicit vires physicas mundi sibimet relicti nec minui nec augeri. Num vero Deo efficiente minui vel augeri possint, nescit principium energiarum.

Philosophia vero affirmat Deum, qui ab initio mundi creavit summam virium, alias etiam vires addere posse, mundo iam creato. Immo illum revera decursu temporis novas vires addidisse constat. Testantur enim cosmologia et geologia vitam recens demum ortam esse. Vires ergo vitales Deus posterius creavit creatis iamiam viribus anorganicis. Proinde cum illaeso pronuntiato energiarum, Deus semel potuit novas vires adiicere, poterit etiam nunc operando miracula.⁷

Ergo miraculum non repugnat viribus naturae.

c) Non repugnat scientiis naturalibus. Miraculorum osores demum obiiciunt operibus miraculosis omnem scientiam rerum naturalium labefactari. Admisso, inquiunt, miraculo, tum certitudo theoretica tum usus practicus cognitionum naturalium periclitantur, cum numquam sciamus, utrum in casu singulari effectus naturalis sequatur an divinitus eludatur.⁸

1°. Miraculum non tollit certitudinem theoreticam cognitionum naturalium. Certitudo scientiarum naturalium in eo est, ut positis condicionibus vires naturae constanter effectum proprium producant. Hanc certitudinem miraculum non infirmat, sed supponit et corroborat. Quotiescumque enim effectum perspicimus, quem ex legibus et viribus naturae hic et nunc non possumus explicare, non concludimus defecisse constantiam ordinis naturalis, sed potius haud cunctanter affirmamus: Natura semper, quod suum est, facit; cum autem adsit effectus praeternaturalis, profecto non natura, sed Deus illum posuit. E. g. certo scimus homines supra aquas ambulare non posse, sed fluctibus obrui. Haec certitudo non perit, quamvis Petrum videmus supra mare incedentem; immo sine omni dubio constat non naturam, sed Deum esse effectorem huius omnino insuetae rei.⁹

2°. Miraculum non tollit usum practicum cognitionum naturalium. Ex eo quod Deus interdum operatur effectum neque exspectatum neque praevisum, non turbantur hominum negotia. Etenim non solum effectus supernaturales, sed multo saepius etiam naturales eveniunt inexspectati et impraevisi. Cogita de navibus submersis, de segetibus procella devastatis, de domibus igne succensis et sescentis aliis. His non obstantibus homines officia sua et negotia prosequuntur. Ergo a pari non ea negligent propter miracula forsan eventura. Immo a fortiori! Etenim miracula patrantur a Deo summe provido. Inde semper cedunt in nostram utilitatem sive temporalem sive certissime spiritualem et aeternam. Tantum abest, ut usus cognitionum naturalium e miraculo detrimentum capiat!¹⁰

Miracula ergo nec legibus nec viribus nec scientiis naturalibus repugnant. Proinde nullam omnino repugnantiam cum natura includunt.

2. Miraculum non repugnat Deo. Qui miraculum ex parte Dei impossibile esse opinantur, argumentantur ex supposita contradictione miraculi cum natura. Cum autem ex hac parte nulla adsit contradictio, uti vidimus, facillime probatur operationem miraculosam neutiquam repugnare Deo. Etenim confitentibus ipsis adversariis repugnatio ista attineret vel ad potentiam vel ad sapientiam vel ad immutabilitatem divinam. Atqui operatio miraculosa nec potentiae nec immutabilitati nec sapientiae divinae repugnat. Ergo non repugnat Deo.

a) Non repugnat potentiae divinae. Obiiciunt Deum non magis posse agere contra legem physicam, quam contra legem moralem et logicam, cum trina haec lex sequatur ex ipsa natura divina.¹¹

Neminem tamen latet falsitas huius sophismatis. Veritates logico-mathematicae et ethicae exsistunt vi necessitatis internae seu metaphysicae; ideo fluunt ex necessitate et perfectione naturae divinae. Ferrum non esse ligneum; bis bina non esse quinque; bonum esse faciendum, malum vitandum sunt veritates absolute necessariae. Contrarium harum veritatum logicarum, mathematicarum et ethicarum absolutam contradictionem includit. Ergo ne omnipotentiae quidem divinae factu possibile est. Veritates vero ordinis physici, uti iam dictum est,¹² omnibus suis numeris et partibus pendent a libera Dei voluntate. Potuit Deus hunc vel alium vel nullum ordinem physicum instituere. A fortiore potest effectum singularem producere, qui est praeter, supra vel contra illum effectum, quem natura hic et nunc producere valeret. Ergo miraculum non repugnat potentiae divinae.¹³

b) Non repugnat immutabilitati divinae. Instant Deum, etsi libere ordinem instituerit, tamen decreto aeterno instituisse, proindeque non posse in tempore eum mutare, quin ipse mutetur.¹⁴ Revera decreto aeterno Deus non solum ordinem naturae consuetum statuit, sed etiam hos vel illos effectus praeternaturales sive miraculosos. "Deus ab aeterno praevidit et voluit se facturum, quod in tempore facit; sic ergo instituit naturae cursum, ut tamen praeordinaretur in aeterna sua voluntate, quod praeter cursum istum quandoque facturus erat."¹⁵

Cum autem miraculum vi decreti illius aeterni tempore statuto eveniat, Deus non mutatur, alioquin eadem ratione dicendus esset mutatus ipsa etiam creatione naturae. Utrique effectus, scil. effectus ordinarii et effectus extraordinarii, unum sunt decretum aeternum tempore statuto exsecutioni mandatum. Ambo in unum ordinem mundi coalescunt, cuius infima pars est ordo naturae, suprema vero ordo praeternaturalis.

c) Non repugnat sapientiae divinae. Dicunt demum Deum, quamvis absoluta potentia miraculum valeat patrare, non valere tamen potentia ordinata sive sapientia. Sapientiae enim divinae indignum esse miraculis continuo emendare et corrigere ordinem naturae semel statutum.¹⁶

Hoc quidem verum esset, si miraculis leges et vires physicae declararentur imperfectae et insufficientes ad obtinendum finem suum proximum, i. e. physicum. At vero miracula haudquaquam leges et vires naturae declarant ineptas ad producendos effectus physicos ipsis assignatos. Sane non fiunt miracula, ut melius se habeat cursus naturae physicus, sed ut attingatur finis moralis et religiosus, scil. ut Deus preces audiat, bona donet, avertat mala, praecipue autem, ut significet et confirmet divinam revelationem. Sicut enim opera naturalia demonstrant revelationem Dei naturalem, ita opera supernaturalia sive miraculosa manifestant revelationem Dei supernaturalem. Quia autem in istum finem supernaturalem tendunt miracula, cursum naturalem minime laedunt vel corrigunt; quemadmodum revelatione supernaturali nequaquam laeditur aut corrigitur ordo naturalis.

Patet igitur miracula esse prorsus possibilia, cum neque ex parte naturae repugnent, neque ex parte Dei.

Immo nisi vel naturam divinitate vel divinitatem natura confundamus, sed Deum supermundanum et personalem profiteamur, possibilitas miraculorum per se constat. Etenim Deo nihil sollemnius est, quam ut liberrime naturae imperet, neque naturae quidquam est sollemnius, quam ut Deo in omnibus humillime obtemperet.¹⁷ Unde et omnium fere populorum persuasio numini supremo adscribit miracula.