Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu
§ I: Conceptus messianicus ante Iesum
Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti
Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi
§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu
Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi
Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti
Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua
Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem
Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter
Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem
Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem
Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem
Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia
Subarticulus III: Divinitas Iesu apud S. Paulum
Subarticulus IV: Divinitas Iesu apud S. Ioannem
Dissertatio II: Argumenta Iesu pro messianitate et divinitate sua
Caput I: Character Iesu
Articulus I: Character intellectualis Iesu
Subarticulus I: Iesus nulla insaniae signa dedit
Subarticulus II: Iesus summa sapientiae signa praesetulit
Articulus II: Character moralis Iesu
Subarticulus I: Iesus immunis fuit ab omni peccato
Subarticulus II: Iesus insignis fuit summa virtute
Caput II: Vaticinia Iesu
Articulus I: Vaticinia Veteris Testamenti de Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia de genealogia Christi
Subarticulus II: Vaticinia de chronologia Christi
Subarticulus III: Vaticinia de biographia Christi
Articulus II: Vaticinia Novi Testamenti a Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia Christi quoad res simpliciter occultas
Subarticulus II: Vaticinia Christi quoad res simpliciter futuras
Caput III: Miracula Iesu
Articulus I: Veritas historica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Documenta historica miraculorum Iesu
Subarticulus II: Critica historica miraculorum Iesu
Articulus II: Veritas philosophica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Sanationes infirmorum
Subarticulus II: Eiectiones daemonum
Eiectiones quoque daemonum rationalismus explicare nititur psychotherapia sive potius psychiatria. Cum enim infirmos evangelii vocet hystericos, daemoniacos contendit fuisse hystericos summi gradus, scil. dementia imaginaria (hystero-paranoia) laborantes. "Dementia enim eiusque similes infirmitates psychonervosae communiter influxui nefasto daemonum attribuebantur", ait rationalismus. "Hac superstitione populari instigante daemoniaci qui dicuntur evangelii perperam sibi suggerebant possessionem diabolicam. Iesus eos sanabat suggerendo illusionem eiectionis daemonum." Ita rationalistae antiquiores, protestantes recentiores fere omnes, necnon modernistae.1
Iam concedimus quidem dementiam morbosque ei similes (hypernervosos, hystericos, hystero-epilepticos) ab incautis et superstitiosis facile confundi posse cum possessione diabolica. Inter insaniam nempe et possessionem exsistit quaedam affinitas. Nam quemadmodum insani (atque etiam hystero-insani et hypnotizati) dominium rationis in partem inferiorem animae et organismum corporalem fere amittunt, ita possessi dominio rationis in vires suas physicas et psychicas privantur, illaesa manente sola libera voluntate. Sicuti e. g. hypnotizans regit hypnotizatum, sic daemon inhabitans regit daemoniacum. Propterea in daemoniacis apparent status quidam et actus morbosi. Insuper possessio plerumque veris morbis psychicis vel physicis unitur, sive ipsae inhabitationem diabolicam praecedunt sive sequuntur.2
Immo concedimus ab incautis et superstitiosis saepe dementiam morbosque ei similes cum possessione diabolica confusas et exorcismis vanis subiectas esse. Quod ubique terrarum et omni tempore, maxime vero olim in oriente contigit. Ut de curis magicis chaldaeorum et aegyptiorum taceamus,3 Iudaei rabbinici incantationibus absurdis possessionem sive veram sive imaginariam tollere nitebantur.4
His concessis negamus tamen daemoniacos evangelii mere dementes fuisse, qui suggestionem possessionis et eiectionis diaboli passi sint. Hanc enim sententiam rationalistarum falsam esse probant daemoniacorum condicio, copia, scientia, gestus, liberatio.
a) Daemoniacorum condicio in evangeliis nequaquam convertitur cum infirmitatibus sive physicis sive psychicis. Nam possessi opponuntur iis hominibus, qui variis languoribus,5 etiam mentalibus6 laborant. In ipsis etiam possessis evangelia possessionem distinguunt ab infirmitatibus physicis et psychicis, quibus daemoniaci insimul affecti erant. Plurium enim daemoniacorum non solum possessio memoratur, sed alii quoque morbi diserte nuntiantur: duo daemoniaci erant muti,7 unus mutus et caecus,8 unus lunaticus, i. e. epilepticus,9 unus paralyticus,10 duo caratonici, i. e. dementia furiosa tacti.11 Unde liquet daemoniacos evangelii non fuisse mere dementes.
b) Daemoniacorum copia.
Evangelia memorant daemoniacos utriusque sexus et omnis aetatis, etiam infantilis,12 qui maximo numero occurrerunt ubique fere locorum Palaestinae atque imprimis Galilaeae.13 "En epidemia suggestiva dementium, qui vesania religiosa se possessos a daemone putabant!" exclamant rationalistae. Quos tamen redarguit sana psychiatria docens epidemias hystericas solummodo in locis clausis reperiri, e. g. in scholis, convictibus, carceribus. Psychiatria neque novit neque capit pestilentiam hystericam afficientem integras regiones ac proinde invadentem tot homines libere viventes, quot numerantur daemoniaci in evangeliis.14
E contrario facile intelligimus tempore Christi multos possessos ubique terrarum ac maxime in Palaestina occurrisse. Etenim Christus venit regnum satanae destructurus et principem huius regni eiecturus, sicut ipse ait: "Nunc iudicium est mundi; nunc princeps huius mundi eiicietur foras."15 Ideo mirum non est satanam omnia tentasse, ut dominium suum in homines servaret. Et quo magis Christi praesentia satanas angustabatur, eo magis homines insectabatur seducendo, obsidendo, possidendo.16
c) Daemoniacorum scientia. Daemoniaci statim ut Iesum vident, eum agnoscunt et profitentur Messiam et Filium Dei: „Spiritus immundi, cum illum videbant, procidebant ei et clamabant dicentes: Tu es Filius Dei".17 ...Exibant autem daemonia a multis clamantia et dicentia: Quia tu es Filius Dei".18 „Quid nobis et tibi, Iesu nazarene: venisti perdere nos? scio qui sis, Sanctus Dei".19 ...Quid mihi et tibi, Iesu Fili Dei altissimi?"20 Ista cognitio et professio christologica daemoniacorum profecto non est amentium. Nam nec iudaei sanae mentis, immo necdum apostoli a Domino separatim instructi tam perfecte tamque supernaturaliter sentiebant de Iesu. Ex hominibus daemoniacis ergo loquitur ens suprahumanum, spiritus malignus eos inhabitans.
d) Daemoniacorum gestus. Appropinquante Iesu daemoniaci violenter torquebantur,21 pedibus ipsius trepidantes provolvebantur,22 alta voce clamabant,23 miserabiliter deprecabantur et adiurabant eum, ne se perderet, ne se cruciaret, nec quidquam rei secum haberet.24 Sic certe daemones agere debebant appropinquante Messia Filio Dei; contra daemoniaci hysterici, i. e. falso possessionem sibi suggerentes, Iesum adiissent auxilium suppliciter petentes.
Cum autem liberantur, daemoniaci discerpuntur et in medium proiiciuntur a spiritu immundo,25 immo interdum quasi mortui in terram eliduntur.26 Semel etiam permittente Iesu daemones exeuntes introierunt in gregem porcorum, et ecce impetu abiit totus grex per praeceps in mare, et mortua sunt animalia quasi duo milia.27 Nulla infirmitas neque organica neque hysterica momento temporis, quo tollitur, talia phaenomena producit. Ista phaenomena igitur sine dubio signa sunt possessionis daemoniacae.
e) Daemoniacorum liberatio. Ipsam liberationem daemoniacorum Iesus exsequitur quolibet occursu, mero imperio atque etiam actione in distans. Quolibet occursu: sive enim singulos daemoniacos sive turbas daemoniacorum offendit, omnes statim liberat. Et quidem mero imperio: daemoniacum gerasenum liberat dicens: „Exi spiritus immunde ab homine".28 puerum lunaticum liberat comminando spiritui immundo: „Surde et mute spiritus, ego praecipio tibi, exi ab eo, et amplius ne introeas in eum";29 daemoniacum in synagoga Capharnaum liberat increpando diabolum: „Obmutesce et exi ab eo",30 turbas daemoniacorum liberat uno verbo spiritus malos eiiciendo.31 Immo interdum daemoniacos liberat actione in distans: mulieri namque syrophoenissae roganti, ut daemonium eiiceret de filia sua, dicit: „Vade, exiit daemonium a filia tua." Quae longe absens eo ipso momento liberata est.32 Hoc modo nec suggestores sanant, nec suggesti sanantur. Suggestione psychiatrica hysterici solum actu praesentes sanari queunt iique tantummodo therapia continuata atque ea lege, ut singuli singillatim et seorsim ab aliis curentur.33 Daemoniaci ergo a Iesu liberati non patiebantur suggestionem possessionis, sed veram possessionem daemoniacam.
Merito ergo turbae paventes de illo exclamarunt: „In potestate et virtute imperat immundis spiritibus, et exeunt."34 At potestatem divinam in spiritus malos Iesus non solum ipse exercuit, sed et apostolis ac discipulis suis35 contulit.36 Eandem potestatem fidelibus suis promisit.37 Atque revera apologetae priorum saeculorum coram iudaeis et gentilibus publice contestantur omnes christianos nomine et auctoritate Christi daemones expulisse.38 Haec suprema potestas in regnum inferorum profecto supponit Christi divinitatem.