Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu
§ I: Conceptus messianicus ante Iesum
Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti
Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi
§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu
Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi
Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti
Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua
Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem
Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter
Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem
Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem
Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem
Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia
Subarticulus III: Divinitas Iesu apud S. Paulum
Subarticulus IV: Divinitas Iesu apud S. Ioannem
Dissertatio II: Argumenta Iesu pro messianitate et divinitate sua
Caput I: Character Iesu
Articulus I: Character intellectualis Iesu
Subarticulus I: Iesus nulla insaniae signa dedit
Subarticulus II: Iesus summa sapientiae signa praesetulit
Articulus II: Character moralis Iesu
Subarticulus I: Iesus immunis fuit ab omni peccato
Subarticulus II: Iesus insignis fuit summa virtute
Caput II: Vaticinia Iesu
Articulus I: Vaticinia Veteris Testamenti de Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia de genealogia Christi
Subarticulus II: Vaticinia de chronologia Christi
Subarticulus III: Vaticinia de biographia Christi
Multa adiuncta clare definita de vita, passione, glorificatione Messiae venturi praedicta fuere. Omnia autem tam evidenter impleta sunt in Iesu Christo a Nazareth, ut statim pateat ea de ipso dicta esse. Propterea solos textus propheticos recitamus, comparatos sive relativos locos evangelicos in notis tantum indicantes.
- Vaticinia prophetarum de vita Christi.
Habebit praecursorem: "Ecce ego mitto angelum meum, et praeparabit viam ante faciem meam. Et statim veniet ad templum suum Dominator, quem vos quaeritis et Angelus testamenti, quem vos vultis."1
Nascetur in Bethlehem: "Et tu Bethlehem Ephrata,2 parvulus es in milibus [chiliarchiis] Iuda;3 ex te mihi egredietur, qui sit dominator in Israel, et egressus eius ab initio, a diebus aeternitatis."4
Parietur a matre virgine: "Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen eius Emmanuel."5
Erit quam maxime mitis et misericors: "Non clamabit, neque accipiet personam, nec audietur vox eius foris. Calamum quassatum non conteret, et linum fumigans non exstinguet: in veritate educet iudicium. Non erit tristis neque turbulentus."6
Erit propheta et doctor: "Prophetam de gente tua et de fratribus tuis, sicut me [Moysen], suscitabit tibi Dominus Deus, ipsum audies."7 "Ecce testem populis dedi eum, ducem ac praeceptorem gentibus."8
"Spiritus Domini super me, eo quod unxerit Dominus me; ad annuntiandum mansuetis misit me, ut mederer contritis corde et praedicarem captivis indulgentiam."9
Miracula patrabit: "Deus ipse veniet et salvabit vos. Tunc aperientur oculi caecorum, et aures surdorum patebunt. Tunc saliet sicut cervus claudus, et aperta erit lingua mutorum."10
Illustrabit potissimum Galilaeam: "Primo tempore alleviata [vilipensa] est terra Zabulon et terra Nephthali, et novissimo aggravata [honorata] est via maris trans Iordanem Galilaeae gentium;11 populus, qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam, habitantibus in regione umbrae mortis, lux orta est eis."12
Hierosolyma humilis ingredietur super pullum asinae: "Filia Ierusalem: ecce rex tuus veniet tibi iustus et salvator: ipse pauper et ascendens super asinam et super pullum, filium asinae."13
- Vaticinia prophetarum de passione Christi.
Triginta argenteis aestimabitur: "Et appenderunt mercedem meam triginta argenteos. Et dixit Dominus ad me, proiice illud ad statuarium, decorum pretium, quo appretiatus sum ab eis. Et tuli triginta argenteos, et proieci illos in domum Domini ad statuarium."14
Flagellabitur et conspuetur: "Corpus meum dedi percutientibus et genas meas vellentibus; faciem meam non averti ab increpantibus et conspuentibus in me."15
Ad mortem ducetur cum sceleratis: "Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet. Tradidit in mortem animam suam, et cum sceleratis reputatus est."16
Transfigentur eius manus et pedes: "Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea."17
Sitiens aceto potabitur: "Lingua mea adhaesit faucibus meis."18 "Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto."19
A spectantibus irridebitur: "Ego sum vermis et non homo; opprobrium hominum et abiectio plebis. Omnes videntes me deriserunt me, locuti sunt labiis et moverunt caput: Speravit in Domino, eripiat eum, salvum faciat eum, quoniam vult eum."20
Togam eius divident, tunicam interiorem vero sortientur: "Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem [una = tunica interior] meam miserunt sortem."21
Configetur: "Aspicient ad me, quem confixerunt."22
- Vaticinia prophetarum de glorificatione Christi.
Sepulcro malefactorum destinatus revera gloriose sepelietur: "Dederunt sepulcrum eius cum impiis, et [sed] cum divite est in morte sua."23
Non videbit corruptionem, sed victor a mortuis resurget: "Caro mea requiescet in spe. Non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. Notas mihi fecisti vias vitae, adimplebis me laetitia cum vultu tuo: delectationes in dextera tua usque in finem."24
Omnes istae prophetiae genealogicae, chronologicae, biographicae in unum coniunctae atque connexae, reddunt imaginem Messiae mira accuratione descriptam pluribus saeculis, antequam archetypus Iesus adveniret.
Ab initio obscurior et velut primis lineis designata occurrit figura futuri Salvatoris.
Progrediente deinde tempore manu singulorum prophetarum magis magisque elucidatur forma et vita Messiae, donec omnium oculos in se convertat omnesque animos ad sui desiderium inflammet: "Rorate caeli desuper, et nubes pluant iustum; aperiatur terra et germinet Salvatorem!"25 "Utinam dirumperes caelos et descenderes!"26 Demum exspectatus ab omnibus prophetis Iesus Christus apparet tabulamque per saecula pictam vivificat, cuncta vaticinia perspiciens et in una persona sua uniens, cuncta illustrans et a maximis usque ad minima implens. Iesus Christus prophetiarum Veteris Testamenti initium, centrum, complementum est, finis et terminus omnium prophetarum, qui vaticinati sunt ante ipsum et de ipso.27
Res vere stupenda atque nusquam alibi audita in historia generis humani; immo factum, quod indolem praeternaturalem tam indubitanter redolet, ut explicationem naturalem prorsus non admittat.
Sed agedum tenta naturalem explicationem. Improba forsan non omnia omnino adiuncta praedicta personam Messiae respicere. At omnia messiana esse, i. e. de una persona Messiae valere ex eo maxime colligimus, quod omnia insimul in unam atque eandem personam Iesu Christi perfecte quadrant.
Transeat obiectio. Deleas, inquam, per fas et nefas, hanc illamque lineam imaginis messianae. Verum, si ea tantum retines, quae nullum sensum nisi messianum admittunt, imago ipsa minime mutatur.
Reapse prophetiae genealogicae, quibus clarius clariusque per saecula promittitur rex aeternus, cui subiicientur et per quem salvabuntur omnes gentes; prophetiae chronologicae, quibus accurate tempus advenientis et morientis Salvatoris indicantur; prophetiae biographicae, quibus series gestorum vitae, passionis gloriae ipsius recensentur vel nullum vel messianum sensum habent.
Insta plura forsan horum naturali sagacitate praevideri et coniici potuisse. Sed numquid verisimile vel immo possibile est tot prophetas tot adiuncta diversa, quae partim a voluntate Dei, partim a voluntate libera hominum pendebant, recte et vere et sine ullo errore potuisse attingi coniectura? Tam mirabilis coniectura certe omnium vaticiniorum maximum esset atque scientiam proprie divinam requireret.
Pernega dicens hoc vel illud adiunctum temere forsan praedictum et fortuito impletum esse. Sed quid haec forent inter tanta? Cum enim periculosum sit, casui caeco impletum unum alterumve adiunctum tribuere, stolidae audaciae esset plura, pudendae stultitiae vero omnia adiuncta praedicta et in Iesu impleta casui caeco adscribere.28
Inde explicatione naturali vaticiniorum messianorum frustra tentata, in unam et unice possibilem explicationem supernaturalem redire necesse est, scil.: "Multifariam multisque modis olim Deus loquens patribus in prophetis"29 adiuncta personalia depinxit, ex quibus legatum messiano-divinum dignosceremus; atqui personae Iesu Christi a Nazareth illa adiuncta plene conveniunt; ergo Iesus Christus ad vaticinia Veteris Testamenti iure ac merito provocat, ut comprobet veritatem testimonii, quod ipse perhibet messianitati et divinitati suae.