Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

Statuta veritate historica miraculorum Iesu, quaeritur iam nunc de eorum explicatione philosophica, scil. utrum effecta sint causa naturali an praeternaturali an supernaturali. Christus ipse omnesque christiani, exceptis rationalistis, miracula evangelica repetunt e causa supernaturali divina. Iudaei, quibus accesserunt aliqui spiritistae, ea attribuerunt causae praeternaturali, somniantes Iesum operatum esse vi daemoniaca sive magica. Rationalistae demum, quatenus aliqua facta miraculosa Iesu retinent, ea adscribunt causis mere naturalibus.¹ Cum Iudaeorum opinio aperte falsa² et ab omnibus repudiata sit, in controversia solum est, utrum Christus opera sua patraverit virtute stricte naturali an virtute stricte supernaturali sive divina. Ut responsum indubium paremus, in trutinam vocandae sunt quattuor species miraculorum Iesu: sanationes infirmorum, eiectiones daemonum, resuscitationes mortuorum, dominatio virium naturalium.

Iesus neque vi physico-medica, neque vi psychico-medica, sed virtute divina sanavit.

1. Iesus non sanavit vi physico-medica.

Haud pauci ex antiquioribus et recentioribus rationalistis¹ contendunt Iesum omnes vel plures² saltem infirmos sanasse modo mediisque, quibus medicina pharmaceutica curare solet. Sanationes autem evangelicas quantumvis breviter inspicienti liquet Iesum neque egisse neque agere potuisse medicum. Ex innumeris aegrotis curatis ii memorentur, quorum sanatio ab evangelistis pressius describitur.

Paralytici: puer paralyticus centurionis procul absens solo verbi imperio curatur:³ paralyticus alius in lecto iacens erigitur mera voce: "Surge, tolle lectum tuum et vade in domum tuam."⁴ Quis physicus paralyticos sic erigit? Quattuor caecis Iesus medetur tangendo eorum oculos;⁵ caecum a nativitate illuminat linendo lutum super oculos eius et iubendo, ut lavet in natatoria Siloe.⁶ Tangere, linere, lavare non sunt remedia ophthalmica. Caecitas nativa insuper insanabilis tunc erat, neque hodie nisi sectione chirurgica curari potest.⁷ — Puerum surdum et epilepticum ("lunaticum") a nativitate simulque obsessum Iesus sanat increpando daemonium.⁸ Eodem modo sanat surdo-mutum unum,⁹ alium vero tangendo auriculas et linguam eius atque dicens: "Ephpheta, adaperire"¹⁰ Haec certo a medicina mutorum et surdorum aliena sunt. — Decem leprosos mundat iubens "Ite, ostendite vos sacerdotibus";¹¹ alium leprosum liberat verbo: "Volo, mundare."¹² Solo ergo voluntatis nutu formidandam illam scabiem tollit, cui medendae medici moderni adhuc impares sunt.¹³ — Mulier fluxum sanguinis (menorrhagiam) patiens a 12 annis sanatur tactu fimbriae vestimenti Iesu, cum antea in medicos erogasset omnem substantiam suam,¹⁴ ac revera solummodo sectione chirurgica et therapia medicamentosa naturaliter sanari potuit.¹⁵ — Hominem habentem manum aridam (atrophie, Muskelschwund) Iesus sanat verbis: "Extende manum tuam",¹⁶ mulierem inclinatam (articulorum affectione et resorptione) ab annis 18 erigit verbis: "Mulier, dimissa es ab infirmitate tua";¹⁷ virum hydropicum restituit simplici tactu;¹⁸ hominem 38 annos infirmum sanitati restituit iubendo: "Surge, tolle grabatum tuum et ambula."¹⁹ Nemo negaverit nullam artem physico-medicam sic sanare.

2. Iesus non sanavit vi psychico-medica.

Plurimi critici moderni, cum sanationes Iesu therapia physica explicare non possint, psychotherapiam invocant. Contendunt nempe Iesum tanta virtute psychica, tanta scil. voluntatis et animi naturalis vi praeditum fuisse, ut suggestione hypnotica vel etiam praeterhypnotica aegros sanare valuerit.²⁰ Verum Iesus suggestione neque usus est neque uti potuit ad sanandos infirmos.

Usus non est suggestione. Psychotherapeutae raros e multis infirmis sibi oblatis curant, eosque tantummodo sessionculis crebro iteratis, atque eo successu, ut saepissime vel fere semper recidant. Iesus vero omnes aegros sanabat, quotquot ei offerebantur; eos sanabat sine temporis et operae iactura: solo verbo, nutu, voluntatis imperio; eos demum sanabat successu stabili, neque vel unus recidit in pristinum statum infirmitatis. Ergo neutiquam agebat psychotherapeuten.

Adversarii thesim psychotherapeuticam fulcire nituntur dicentes Iesum, priusquam sanaret, ab aegrotis fidem poposcisse. Unde sanationes evangelicas simpliciter vocant sanationes fidei (faith healing, guérisons de foi, Glaubensheilungen), i. e. quarum causa fuit fides fiducialis in peritiam medicam Iesu. Immerito autem ita argumentantur. Nam Iesus fidem non quaerebat ad finem medicum, sed ad finem moralem et religiosum, cum omnia opera sua spectarent ad salutem animarum²¹ et praecipue ad confirmandum testimonium suae messianitatis et divinitatis.²²

Atque insuper haec fides, quamvis esset condicio sine qua non operabatur Iesus, non tamen erat causa miraculorum. Patet cum saepe saepius non poscebat fidem ab infirmis, sed a personis circumstantibus. E. g. filiam syrophoenissae e longinquo sanat propter fidem matris petentis;²³ puerum centurionis gentilis procul sanat, rogatus ab ipsius hero;²⁴ Malchum sanat omni fide destitutum;²⁵ discipulis iterato miraculose opitulatur tunc, cum modicae vel nullius sunt fidei.²⁶ Unde increduli gratis affirmant Iesum usum esse suggestione. Quin potius:

Uti non potuit suggestione ad sanationes efficiendas. Therapia suggestiva, sicuti alio loco probavimus,²⁷ solos morbos hystericos tollit, i. e. morbos, qui sive autosuggestione sive heterosuggestione orti fuerunt; morbi organici efficaciam psychotherapiae penitus eludunt. Iam vero saltem evidens est non omnes infirmos Domino oblatos hysteria laborasse, nisi forte tota fere gens Iudaeorum tempore Christi deliravit. Immo constat plurimos infirmos a Iesu sanatos hysteria non laborasse. Quis enim e. g. puerum centurionis paralyticum hysteriae accusaverit? quis hominem hydropicum? quis virum atrophicum? quis leprosos? quis Malchum aure carentem? Denique, artis medicinae neurologicae gnari nemini infirmorum evangelii adiudicant notas hysteriae.²⁸

Ergo sanationes a Christo non magis virtute psychica effici potuerunt quam vi physica. Proinde sunt opera supernaturalia, immo immediate divina, cum solus Deus infirmitatibus et sanitati summo imperio dominetur. Ergo Iesus Christus, in infirmitates et sanitates infinita potestate praeditus, verus est Deus.

Eiectiones quoque daemonum rationalismus explicare nititur psychotherapia sive potius psychiatria. Cum enim infirmos evangelii vocet hystericos, daemoniacos contendit fuisse hystericos summi gradus, scil. dementia imaginaria (hystero-paranoia) laborantes. "Dementia enim eiusque similes infirmitates psychonervosae communiter influxui nefasto daemonum attribuebantur", ait rationalismus. "Hac superstitione populari instigante daemoniaci qui dicuntur evangelii perperam sibi suggerebant possessionem diabolicam. Iesus eos sanabat suggerendo illusionem eiectionis daemonum." Ita rationalistae antiquiores, protestantes recentiores fere omnes, necnon modernistae.¹

Iam concedimus quidem dementiam morbosque ei similes (hypernervosos, hystericos, hystero-epilepticos) ab incautis et superstitiosis facile confundi posse cum possessione diabolica. Inter insaniam nempe et possessionem exsistit quaedam affinitas. Nam quemadmodum insani (atque etiam hystero-insani et hypnotizati) dominium rationis in partem inferiorem animae et organismum corporalem fere amittunt, ita possessi dominio rationis in vires suas physicas et psychicas privantur, illaesa manente sola libera voluntate. Sicuti e. g. hypnotizans regit hypnotizatum, sic daemon inhabitans regit daemoniacum. Propterea in daemoniacis apparent status quidam et actus morbosi. Insuper possessio plerumque veris morbis psychicis vel physicis unitur, sive ipsae inhabitationem diabolicam praecedunt sive sequuntur.²

Immo concedimus ab incautis et superstitiosis saepe dementiam morbosque ei similes cum possessione diabolica confusas et exorcismis vanis subiectas esse. Quod ubique terrarum et omni tempore, maxime vero olim in oriente contigit. Ut de curis magicis chaldaeorum et aegyptiorum taceamus,³ Iudaei rabbinici incantationibus absurdis possessionem sive veram sive imaginariam tollere nitebantur.⁴

His concessis negamus tamen daemoniacos evangelii mere dementes fuisse, qui suggestionem possessionis et eiectionis diaboli passi sint. Hanc enim sententiam rationalistarum falsam esse probant daemoniacorum condicio, copia, scientia, gestus, liberatio.

a) Daemoniacorum condicio in evangeliis nequaquam convertitur cum infirmitatibus sive physicis sive psychicis. Nam possessi opponuntur iis hominibus, qui variis languoribus,⁵ etiam mentalibus⁶ laborant. In ipsis etiam possessis evangelia possessionem distinguunt ab infirmitatibus physicis et psychicis, quibus daemoniaci insimul affecti erant. Plurium enim daemoniacorum non solum possessio memoratur, sed alii quoque morbi diserte nuntiantur: duo daemoniaci erant muti,⁷ unus mutus et caecus,⁸ unus lunaticus, i. e. epilepticus,⁹ unus paralyticus,¹⁰ duo caratonici, i. e. dementia furiosa tacti.¹¹ Unde liquet daemoniacos evangelii non fuisse mere dementes.

b) Daemoniacorum copia.

Evangelia memorant daemoniacos utriusque sexus et omnis aetatis, etiam infantilis,¹² qui maximo numero occurrerunt ubique fere locorum Palaestinae atque imprimis Galilaeae.¹³ "En epidemia suggestiva dementium, qui vesania religiosa se possessos a daemone putabant!" exclamant rationalistae. Quos tamen redarguit sana psychiatria docens epidemias hystericas solummodo in locis clausis reperiri, e. g. in scholis, convictibus, carceribus. Psychiatria neque novit neque capit pestilentiam hystericam afficientem integras regiones ac proinde invadentem tot homines libere viventes, quot numerantur daemoniaci in evangeliis.¹⁴

E contrario facile intelligimus tempore Christi multos possessos ubique terrarum ac maxime in Palaestina occurrisse. Etenim Christus venit regnum satanae destructurus et principem huius regni eiecturus, sicut ipse ait: "Nunc iudicium est mundi; nunc princeps huius mundi eiicietur foras."¹⁵ Ideo mirum non est satanam omnia tentasse, ut dominium suum in homines servaret. Et quo magis Christi praesentia satanas angustabatur, eo magis homines insectabatur seducendo, obsidendo, possidendo.¹⁶

c) Daemoniacorum scientia. Daemoniaci statim ut Iesum vident, eum agnoscunt et profitentur Messiam et Filium Dei: „Spiritus immundi, cum illum videbant, procidebant ei et clamabant dicentes: Tu es Filius Dei".¹⁷ ...Exibant autem daemonia a multis clamantia et dicentia: Quia tu es Filius Dei".¹⁸ „Quid nobis et tibi, Iesu nazarene: venisti perdere nos? scio qui sis, Sanctus Dei".¹⁹ ...Quid mihi et tibi, Iesu Fili Dei altissimi?"²⁰ Ista cognitio et professio christologica daemoniacorum profecto non est amentium. Nam nec iudaei sanae mentis, immo necdum apostoli a Domino separatim instructi tam perfecte tamque supernaturaliter sentiebant de Iesu. Ex hominibus daemoniacis ergo loquitur ens suprahumanum, spiritus malignus eos inhabitans.

d) Daemoniacorum gestus. Appropinquante Iesu daemoniaci violenter torquebantur,²¹ pedibus ipsius trepidantes provolvebantur,²² alta voce clamabant,²³ miserabiliter deprecabantur et adiurabant eum, ne se perderet, ne se cruciaret, nec quidquam rei secum haberet.²⁴ Sic certe daemones agere debebant appropinquante Messia Filio Dei; contra daemoniaci hysterici, i. e. falso possessionem sibi suggerentes, Iesum adiissent auxilium suppliciter petentes.

Cum autem liberantur, daemoniaci discerpuntur et in medium proiiciuntur a spiritu immundo,²⁵ immo interdum quasi mortui in terram eliduntur.²⁶ Semel etiam permittente Iesu daemones exeuntes introierunt in gregem porcorum, et ecce impetu abiit totus grex per praeceps in mare, et mortua sunt animalia quasi duo milia.²⁷ Nulla infirmitas neque organica neque hysterica momento temporis, quo tollitur, talia phaenomena producit. Ista phaenomena igitur sine dubio signa sunt possessionis daemoniacae.

e) Daemoniacorum liberatio. Ipsam liberationem daemoniacorum Iesus exsequitur quolibet occursu, mero imperio atque etiam actione in distans. Quolibet occursu: sive enim singulos daemoniacos sive turbas daemoniacorum offendit, omnes statim liberat. Et quidem mero imperio: daemoniacum gerasenum liberat dicens: „Exi spiritus immunde ab homine".²⁸ puerum lunaticum liberat comminando spiritui immundo: „Surde et mute spiritus, ego praecipio tibi, exi ab eo, et amplius ne introeas in eum";²⁹ daemoniacum in synagoga Capharnaum liberat increpando diabolum: „Obmutesce et exi ab eo",³⁰ turbas daemoniacorum liberat uno verbo spiritus malos eiiciendo.³¹ Immo interdum daemoniacos liberat actione in distans: mulieri namque syrophoenissae roganti, ut daemonium eiiceret de filia sua, dicit: „Vade, exiit daemonium a filia tua." Quae longe absens eo ipso momento liberata est.³² Hoc modo nec suggestores sanant, nec suggesti sanantur. Suggestione psychiatrica hysterici solum actu praesentes sanari queunt iique tantummodo therapia continuata atque ea lege, ut singuli singillatim et seorsim ab aliis curentur.³³ Daemoniaci ergo a Iesu liberati non patiebantur suggestionem possessionis, sed veram possessionem daemoniacam.

Merito ergo turbae paventes de illo exclamarunt: „In potestate et virtute imperat immundis spiritibus, et exeunt."³⁴ At potestatem divinam in spiritus malos Iesus non solum ipse exercuit, sed et apostolis ac discipulis suis³⁵ contulit.³⁶ Eandem potestatem fidelibus suis promisit.³⁷ Atque revera apologetae priorum saeculorum coram iudaeis et gentilibus publice contestantur omnes christianos nomine et auctoritate Christi daemones expulisse.³⁸ Haec suprema potestas in regnum inferorum profecto supponit Christi divinitatem.

Sicut Christus mundo rationali daemonum dominatur, sic etiam mundo irrationali virium naturalium: convertendo aquam in vinum, multiplicando panem, ambulando supra aquas, sedando ventum et fluctus.

a) Conversio aquae in vinum in Cana Galilaeae. Ioannes narrat Christum, cum interesset nuptiis et vinum defecisset, praecepisse ministris, ut sex hydrias (5-7 hectolitra continentes) aqua implerent, easque impletas architriclino afferrent; hunc autem gustasse aquam in vinum optimum conversam.¹ Per miraculum hoc factum esse patet natura docente et rationalismo confirmante. Natura docet multiplicibus iisque succedentibus processibus ordinis physici et chimici opus esse, ut aqua paulatim in vinum convertatur, proindeque effectum supernaturalem adesse, cum solo actu voluntatis subito aqua in vinum generosum mutatur. Quod rationalistae tacite confirmant, frustra interpretationem naturalem huius facti tentantes. Contendunt Iesum clam vinum ad nuptias secum attulisse illudque ioci causa occulte ministrasse (G. Paulus), vel aquae liquores fortes addidisse (Woolston, Dulk) vel convivis suggessisse, ut aquam vinum putarent (Neander, B. Weiß). Tamen his opinionibus insulsis textus evangelicus non explicatur, sed destruitur. Ergo aut factum historicum per fas et nefas negari debet vel concedi philosophica veritas miraculi in Cana patrati.

b) Multiplicatio panis bis effecta. Primum Iesus cibavit circiter quinque milia virorum, mulieribus et parvulis non computatis; et cum tantum quinque panes et duo pisces praesto essent, post cenam duodecim cophini fragmentorum superaverunt.² Alio tempore septem panibus et paucis pisciculis Iesus satiavit quattuor milia hominum extra parvulos et mulieres, et saturatis omnibus superfuerunt septem sportae plenae fragmentorum.³ Has cibationes non effectas esse modo naturali reapse constat: nam uno circiter kilogrammate panis hordeacei⁴ paucisque pisciculis tanta hominum multitudo satiari non poterat, et insuper post cenam plus cibi superare profecto nequibat, quam ante cenam affuerat. Quod inviti iterum confirmant rationalistae absurdis hypothesibus, quibus facta evangelica explicare conantur. Propugnant enim vel Iesum verbo et exemplo multitudinem hortatum esse, ut ex suis canistris et peris cibos abundanter allatos sumerent et etiam pauperibus distribuerent (G. Paulus, Hase, Heß, B. Weiß, Furrer), vel multitudinem accepta vix buccella modestissime acquievisse (Renan, O. Holtzmann), vel apostolos acervum panum in proxima spelunca absconditum protulisse (Bahrdt), vel sermonem esse non de satietate materiali, sed de spirituali satietate verbo Dei proposito (Schenkel, Wittichen, Keim). Quae omnia relationi evangelicae contraria sunt. Facta saturationis, sicuti ab evangeliis narrantur, excludunt explicationem naturalem.

c) Deambulatio super mare galilaicum. Post primam multiplicationem panum Iesus discipulis obvenit ambulans ipse super mare et Petrum super undas incedentem verbo sustinens, ne mergeretur.⁵ Factum ipsum causam supernaturalem evidenter requirit: deambulando super mare Iesus legem gravium suspendit atque proinde certo ordinem naturae visibilis superat. Quod ut rationalistae negent, somniant Iesum vel mira dexteritate undis ludentem adnatasse (Lange), vel trabi superstantem appropinquasse (Bahrdt), vel ad et circa mare, non super mare ambulasse (G. Paulus, B. Weiß, Furrer); Petrum autem vel vado transiisse vel audacius nando in tutum pervenisse Domino manum e litore tendente (Paulus, Barth). Quae explicationes omnes verbis et contextu evangelicae relationis aperte respuuntur. Aut evangelium est vitiandum, aut miraculum est concedendum; tertium non datur.

d) Sedatio procellae. Discipulis mare Genesareth transfretantibus motus ventorum et undarum factus est magnus, ita ut navicula operiretur fluctibus. Iesus vero a somno excitatus imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Quare homines mirati exclamaverunt: „Qualis est hic, quia venti et mare obediunt ei?"⁶ Hic eventus aperte supernaturalis est, cum nullus homo naturalibus viribus utens ventos et fluctus imperio suo ad tranquillitatem reducere valeat. Assentiunt rationalistae, dum, quaerentes explicationem naturalem, textum evangelii deturpant vel destruunt. Alii enim deblaterant Iesum non mare quidem, sed perturbatos discipulorum animos sedasse (Volkmar, B. Weiß), alii autumant mare sensim sine sensu sedatum esse, dum Iesus de procella loqueretur (G. Paulus, Hase, Heß, Furrer), alii totum factum negant, quia, aiunt, „sedatio illa potestatem suprahumanam, immo prorsus divinam supponeret" (Schleiermacher, Schenkel, Io. Weiß).

Revera dominatio virium naturalium, quam Christus convertendo aquam in vinum, multiplicando panes, ambulando super mare, sedando procellam exercuit, omnino suprahumana est ac proinde in se est saltem miraculum secundi ordinis. Haec omnia autem efficere eo modo, quo Christus effecit - subito, uno verbo, voluntatis imperio - est miraculum primi ordinis, i. e. opus soli domino naturae factu possibile. Iesus Christus ergo est dominus naturae - Deus.

Suscitando mortuos Iesus se probat tum virium naturalium tum animae humanae dominum absolutum. Nam resuscitatio mortui effici nequit, nisi et vires corporales collapsae restituantur et anima domum aeternitatis iam ingressa inde revocetur. Opus hoc utique tum in se est divinum, tum etiam modo prorsus divino a Christo patratur, scil. imperio instantaneo. Quod ut negent adversarii, contendunt Iesum non suscitasse mortuos, sed morte apparenti (lethargia, stupore, syncope) oppressos alloquio suggestivo exterruisse.¹

Sed etiamsi haec opinio vera esset, osores miraculorum nihil proficerent. „Stupore" enim oppressi adhibitis multis curis et insumpto multo tempore tandem ad vitam plenam redeunt. Si Iesus „stupore" tactos revocasset extemplo et simplici alloquio, profecto miraculum fecisset aeque fere stupendum, acsi mortuos ad vitam reduxisset.

Tamen tres illae personae, quae resuscitatae narrantur in evangelio, fuerunt mortuae, minime vero „Stupore" oppressae.

a) Filia Iairi „in extremis" erat, quando archisynagogus Iesum adibat deprecans multum, ut veniret et morienti manum imponeret. Cum autem essent in via, Iairo nuntiatum est: „Quia filia tua mortua est: quid ultra vexas magistrum?" Iesus autem nihilominus iter continuat. „Et veniunt in domum archisynagogi, et videt tumultum et flentes et eiulantes multum. Et ingressus ait illis: 'Quid turbamini et ploratis? puella non est mortua, sed dormit.' Et irridebant eum. Ipse vero eiectis omnibus assumit patrem et matrem puellae et qui secum erant, et ingreditur, ubi puella erat iacens. Et tenens manum puellae, ait illi: 'Puella surge.' Et confestim surrexit puella et ambulabat. Erat autem annorum duodecim, et obstupuerunt stupore magno."²

Adversarii contendunt puellam debilitate et depressione nervorum affectam deliquium lethargicum passam esse dicente etiam ipso Iesu: „Non est mortua puella, sed dormit." Attamen Iesus manifesto dicere solummodo voluit puellam non plangendam tamquam mortuam, cum excitanda statim esset quasi ex somno. Circumstantiae enim facti relati mortem apparentem puellae omnino excludunt. Mors apparens accidit propter causas violentas, e. g. venena, percussiones, sanguinis effusionem, frigora etc. Contra medicina nescit stuporem seu veternum provenientem ex debilitatis nervis et paulatim ingravescentem ita, ut infirmi paulatim ab aegrotatione transeant ad periculum mortis et de mortis periculo ad statum mortis, quemadmodum legimus de filia Iairi.

b) Iuvenis in Naim. Cum Iesus appropinquaret portae civitatis Naim, „ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae, et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: 'Noli flere.' Et accessit et tetigit loculum. Et ait: 'Adulescens, tibi dico, surge.' Et resedit, qui erat mortuus, et coepit loqui. Et dedit illum matri suae."³

Hunc eventum rationalistae expedite sic interpretantur: „Iesus casu incidens in pompam funebrem, statim cognovit iuvenem iamiam sepeliendum lethargia correptum esse, quamvis a tota civitate parentante et ab ipsa matre vidua mortuus crederetur. Appropinquans funeri Iesus evidentia signa vitae in iuvene detexit, quamvis omnes circumstantes solas mortis notas detegerent. Divinavit insuper infallibiliter momentum criticum, quo solo „veternosus" excitari posset, adesse unicumque verbulum sufficere ad excitandum illum. Hoc ergo verbum salvificum fidenter pronuntiat, et ecce, qui mortuus putabatur, descendit de loculo sanus et accurrit ad matrem suam." Patet hanc explicationem rationalistarum perridiculam esse, eamque, negato uno miraculo suscitationis mortui, ponere duo miracula, scientiae nempe divinae, qua Iesus lethargiam infallibiliter perviderit, et potentiae divinae, qua lethargiam subito sustulerit.

c) Lazarus a Bethania, Iesu amicus, infirmabatur. Nuntio infirmitatis accepto, Iesus nihilominus aliquot dies exspectabat, antequam Iudaeam peteret. „Tunc dixit discipulis manifeste: 'Lazarus mortuus est, et gaudeo propter vos, ut credatis, quoniam non eram ibi, sed eamus ad eum.' Venit ergo Iesus et invenit eum quattuor dies iam in monumento habentem ... Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Ait Iesus: 'Tollite lapidem.' Dicit ei Martha, soror eius, qui mortuus fuerat: 'Domine, iam foetet, quatriduanus est enim.' Tulerunt ergo lapidem. Iesus autem elevatis sursum oculis dixit: 'Pater gratias ago tibi, quoniam audisti me. Ego autem sciebam, quia semper me audis, sed propter populum, qui circumstat, dixi: ut credant quia tu me misisti.' Haec cum dixisset, voce magna clamavit: 'Lazare, veni foras.' Et statim prodiit, qui fuerat mortuus, ligatus pedes et manus institis, et facies illius sudario erat ligata. Dixit eis Iesus: 'Solvite eum et sinite abire.' Multi ergo ex iudaeis, qui venerant ad Mariam et Martham et viderant, quae fecit Iesus, crediderunt in eum."⁴

Quam insulse rationalistae contendant suggestivam excitationem Lazari e morte apparenti, nemo est, qui non videat. Hypothesi hac admissa Iesus longe absens prophetico lumine scivit Lazarum mortuum non esse, quem tamen nefando mendacio mortuum esse affirmavit! Stans dein ad speluncam, signa vitae in amico suo evidenter deprehendit, nihilominus autem resuscitationem mortui imminentem fraudulenter aeque ac impie annuntiavit tamquam criterium suae missionis divinae! Demum resuscitationis simulacrum effecit, Deo opitulante, ut Lazarus, excusso stupore, illico et miraculose plenam salutem recuperaret! Haec omnia tam absurda sunt, ut multi rationalistae, spreta hypothesi mortis apparentis, totam narrationem de Lazaro fabulam (Strauß) vel allegoriam (Volkmar, Furrer) declarent, ne philosophicam veritatem miraculi resuscitationis confiteri cogantur. Hoc ausu desperato clare demonstrant criticam incredulam frustra impugnare resuscitationes mortuorum a Iesu patratas. Iesus Christus vere est dominus mortis et vitae - Deus.