Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu
§ I: Conceptus messianicus ante Iesum
Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti
Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi
§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu
Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi
Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti
Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua
Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem
Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter
Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem
Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem
Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem
Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia
Subarticulus III: Divinitas Iesu apud S. Paulum
Subarticulus IV: Divinitas Iesu apud S. Ioannem
Dissertatio II: Argumenta Iesu pro messianitate et divinitate sua
Caput I: Character Iesu
Articulus I: Character intellectualis Iesu
Subarticulus I: Iesus nulla insaniae signa dedit
Subarticulus II: Iesus summa sapientiae signa praesetulit
Articulus II: Character moralis Iesu
Subarticulus I: Iesus immunis fuit ab omni peccato
Subarticulus II: Iesus insignis fuit summa virtute
Caput II: Vaticinia Iesu
Articulus I: Vaticinia Veteris Testamenti de Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia de genealogia Christi
Subarticulus II: Vaticinia de chronologia Christi
Subarticulus III: Vaticinia de biographia Christi
Articulus II: Vaticinia Novi Testamenti a Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia Christi quoad res simpliciter occultas
- Scientia prophetica Christi generatim considerata.
Iesum Christum scientia prophetica ea praeditum fuisse, qualem nemo prophetarum habuit, certo testantur evangelia cum libris prophetarum comparata.
Ceteris vatibus lumen propheticum non inest per modum habitus sive formae permanentis, sed per modum cuiusdam passionis sive impressionis transeuntis, qua Deus actualiter intellectum prophetae1 illuminat. Cessante hoc lumine actuali, prophetae relinquuntur propriae inscitiae naturali. Prophetae ipsi multipliciter hoc indicant: "Et factum est verbum Domini ad me",2 "Et factum est verbum Domini secundo ad me";3 "Et factus est sermo Domini ad me dicens";4 "Et factum est in trigesimo anno, in quarto, in quinta mensis ... aperti sunt caeli, et vidi visiones Dei ... factum est verbum Domini"5
Quasi discipulus coram magistro, ita propheta coram Domino diligenter auscultat, quid discat.6 Saepe saepius frustra illuminationem divinam exspectat, ac demum confitetur: "Dominus celavit a me, et non indicavit mihi."7
Iesus autem quasi in libro aperto semper legit res maxime absconditas; mysteria immo altissima Dei perfecte et constanter intuetur.
Non exspectat momentum illustrationis et communicationis scientiae supernaturalis. In se ipso possidet spiritum prophetiae; vaticinia quavis occasione edit, eaque ad arbitrium suum et de thesauro cognitionis suae profert, acsi essent res planissimae. Haec scientia divino-prophetica Iesu potissimum elucet ex eius cardiagnosi sive scrutatione cordium.8
- Scientia cardiagnostica Christi speciatim.
Iesus cogitationes intimas tum amicorum, tum inimicorum novit et revelat.
a) Amicorum. Simonis characterem naturalem et individuum primo adspectu cognoscit nomenque huic characteri conveniens imponit: "Intuitus eum dixit: Tu es Simon filius Iona: tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus."9 Nathanaelem primo videns dicit: "Ecce vere Israelita, in quo dolus non est." Nathanaeli quaerenti: "Unde me nosti?" Iesus respondet: "Priusquam te Philippus vocaret, cum esses sub ficu, vidi te." Cui ille: "Rabbi, tu es Filius Dei, tu es rex Israel."10 Mulieri samaritanae vitam peccatricem pandit omniaque aperit, quaecumque ipsa fecerat, ita ut attonita exclamet: "Domine, video, quia propheta et tu."11 Simon pharisaeus cogitat intra se: "Hic [Iesus] si esset propheta, sciret utique, quae et qualis est mulier, quae tangit eum: quia peccatrix est." Quam cogitationem Iesus tanta perspicacitate legit, acsi verbis expressa fuisset.12 Discipuli litigant, quis eorum maior esset in regno caelorum. "At Iesus videns cogitationes cordis illorum", reprehendit eos, quod in via soli talia locuti sint.13
b) Inimicorum. Proponunt sibi scribae, ut Iesum accusent, quod in sabbato curaverit. "Ipse vero sciebat cogitationes eorum" atque acriter eos redarguebat.14
Pharisaei conqueruntur de eiectionibus daemonum, quasi eas fecisset in virtute Beelzebub. "Iesus autem, sciens cogitationes eorum", accusatores confundit.15 Statimque miraculo semet iustificat: "Et stupor apprehendit omnes, et magnificabant Deum. Et repleti sunt timore, dicentes: Quia vidimus mirabilia hodie."16
Traditoris et insidiatorum animos ab initio perspicit neque ulla eorum simulatione fallitur: "Sciebat enim ab initio Iesus, qui essent non credentes, et quis traditurus esset eum."17 "Iesus autem non credebat semetipsum eis, eo quod ipse nosset omnes, et quia opus ei non erat, ut quis testimonium perhiberet de homine: ipse enim sciebat, quid esset in homine."18
Ridiculum foret hanc cardiagnosim Iesu conferre cum naturali translatione cogitationum, quam telepathiam vocant. Phaenomena telepathica repetenda videntur ex motu continuo cerebrorum (Gehirnwellen) omnem cogitationem concomitante atque vibrationes in aethere excitante. Hae vibrationes per cerebrum unius hominis excitatae, a cerebro alterius hominis percipi quidem possunt, sed certis tantum condicionibus. Requiritur, ut subiectum percipiens habeat nervos delicatissimos; ut praestet attentionem acerrimam; ut sit exercitum longissima experientia; ut non longe distet a persona, cuius cogitationes velit suspicari; ut haec persona sit conscia experimenti instituendi. Atque etiam positis omnibus condicionibus medium telepathicum maxima tandem defatigatione hoc vel illud cogitatum coniectura plus minusve probabili assequitur.19
Iesus vero corda hominum scrutatur ea prorsus facilitate et perspicacitate, qua nos homunciones res ante oculos corporis positas spectamus. Talis autem cardiagnosis solius Dei est, qui solus "novit abscondita cordis"20 atque "universas mentium cogitationes intelligit"21. Hinc cardiagnosis Iesu firmiter probat divinitatem Salvatoris.