Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

Hilarin Felder

Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

Hilarin Felder (1867–1951)

Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis

First published 1923

Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.


Praefatio

Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat

Introductio

§ I: Introductio theologica

Caput I: Theologiae notio

Caput II: Theologiae divisio

Caput III: Theologiae praestantia

§ II: Introductio apologetica

Caput I: Apologeticae definitio

Caput II: Apologeticae obiectum

Caput III: Apologeticae momentum

Caput IV: Apologeticae historia

Pars I: Demonstratio Christiana

§ I: Revelationis theoria

Caput I: De revelatione ontologice spectata

Articulus I: De natura revelationis

Subarticulus I: Notio revelationis

Subarticulus II: Divisio revelationis

Articulus II: De possibilitate revelationis

Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim

Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum

Articulus III: De necessitate revelationis

Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis

Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis

Caput II: De revelatione logice spectata

Articulus I: De criteriis revelationis in genere

Subarticulus I: Natura criteriorum

Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum

Subarticulus III: Criteria inepta

Articulus II: De miraculis

Subarticulus I: Natura miraculi

Subarticulus II: Possibilitas miraculi

Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi

Subarticulus IV: Simulacra miraculorum

Articulus III: De prophetiis

Subarticulus I: Natura prophetiae

Subarticulus II: Possibilitas prophetiae

Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae

§ II: Revelationis exsistentia

Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua

Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua

Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu

Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim

Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu

Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu

Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu

Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu

§ I: Conceptus messianicus ante Iesum

Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti

Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi

§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu

Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi

Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti

Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua

Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem

Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter

Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem

Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem

Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem

Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia

Subarticulus III: Divinitas Iesu apud S. Paulum

Subarticulus IV: Divinitas Iesu apud S. Ioannem

Dissertatio II: Argumenta Iesu pro messianitate et divinitate sua

Caput I: Character Iesu

Articulus I: Character intellectualis Iesu

Subarticulus I: Iesus nulla insaniae signa dedit

Subarticulus II: Iesus summa sapientiae signa praesetulit

Articulus II: Character moralis Iesu

Subarticulus I: Iesus immunis fuit ab omni peccato

Subarticulus II: Iesus insignis fuit summa virtute

Caput II: Vaticinia Iesu

Articulus I: Vaticinia Veteris Testamenti de Iesu Christo edita

Subarticulus I: Vaticinia de genealogia Christi

Subarticulus II: Vaticinia de chronologia Christi

Subarticulus III: Vaticinia de biographia Christi

Articulus II: Vaticinia Novi Testamenti a Iesu Christo edita

Subarticulus I: Vaticinia Christi quoad res simpliciter occultas

Subarticulus II: Vaticinia Christi quoad res simpliciter futuras

Caput III: Miracula Iesu

Articulus I: Veritas historica miraculorum Iesu

Subarticulus I: Documenta historica miraculorum Iesu

Miracula Iesu exponuntur in evangeliis atque confirmantur libris quibusdam praeterevangelicis. Quare proponendae sunt expositio et confirmatio narrationum evangelicarum miraculorum Iesu.

  1. Expositio narrationum evangelicarum.

Longum est referre omnes evangeliorum locos, in quibus de miraculis agitur, quippe qui haud parvam partem horum librorum sacrorum repleant. Proinde brevem tantummodo conspectum eorum exhibere licet, quae evangelistae de miraculis Domini narrant. Et quidem:

a) Opera Christi summatim recensita. Plerumque evangelistae operationem miraculosam Iesu memorant, quin singula facta per partes describant. E. g.: "Et circuibat Iesus totam Galilaeam ... sanans omnem languorem et omnem infirmitatem in populo. Et abiit opinio eius in totam Syriam, et obtulerunt ei omnes male habentes, variis languoribus et tormentis comprehensos, et qui daemonia habebant, et lunaticos et paralyticos, et curavit eos." "Multitudo copiosa plebis ab omni Iudaea et Ierusalem et maritima et Tyri et Sidonis venerant, ut audirent eum et sanarentur a languoribus suis. Et qui vexabantur a spiritibus immundis, curabantur. Et omnis turba quaerebat eum tangere, quia virtus de illo exibat et sanabat omnes." "Multa quidem et alia signa fecit Iesus, quae non sunt scripta in libro hoc. Haec autem scripta sunt, ut credatis, quia Iesus est Christus Filius Dei, et ut credentes vitam habeatis in nomine eius." His et similibus textibus evincitur Iesus per totam vitam suam publicam plurima miracula patrans, quorum ne seriem quidem texere evangelicorum voluminum brevitas sinebat.

b) Opera Christi accurate descripta. Pluribus verbis additisque adiunctis 35 saltem miracula Iesu ab evangelistis describuntur. Matthaeus narrat 20, Marcus 18, Lucas 20, Ioannes 8 miracula. Unum solummodo omnes evangelistae narrant (primam multiplicationem panum); undecim ab omnibus synopticis, unum a Matthaeo, Marco et Ioanne, tria a Matthaeo et Marco, duo a Matthaeo et Luca, unum a Marco et Luca simul describuntur; decem et septem apud unum evangelistam solummodo inveniuntur. Singula a singulis ita referuntur, ut intacta narrationis essentia satis discrepent quoad adiuncta minoris momenti. Ex hac narrationum diversitate tam materiali quam formali concludimus evangelistas singulos non serviliter, sed libere selegisse et descripsisse facta narrata; immo singulos praeter traditionem communem adhibuisse fontes sibi proprios. Atque sic demum non in ore unius, sed quattuor testium stant relationes miraculosae evangeliorum.

c) Opera Christi in species distributa. Miracula Iesu ad quattuor species pertinent: sanationes infirmorum, resuscitationes mortuorum, eiectiones daemonum, dominatio virium naturalium.

1°. Sanationes infirmorum: Iesus multos sanavit claudos, caecos, surdos et mutos, necnon leprosos. Praeter has series infirmorum plures etiam personas singulares a morbis liberavit: hominem habentem manum aridam, mulierem haemorrhoissam, virum hydropicum, socrum Simonis Petri febricitantem, filium reguli, mulierem inclinatam, hominem 38 annis morbo indeterminato detentum, servum centurionis moribundum; denique Malcho auriculam abscissam restituit.

2°. Resuscitationes mortuorum tres enumerantur: filiae Iairi, iuvenis in Naim, et Lazari.

3°. Eiectiones daemonum plurimae summatim indicantur, quattuor vero enucleate describuntur, scil. liberatio daemoniaci in synagoga Capharnaum, daemoniaci in terra gerasenorum, pueri lunatici et filiae chananaeae.

4°. Dominatio virium naturalium: Iesus ventum et fluctus subito sedavit, super aquas ambulavit atque Petrum super aquas incedentem sustinuit, aquam in vinum convertit, bis panes pro milibus hominum multiplicavit, verbo ficum arefecit, mirabilem piscationem fieri iussit.

Quibus patet Iesum secundum evangelia verum dominum mundi se exhibuisse. Eius opera praeclare probant verba a Iesu prolata: "Data est mihi omnis potestas in caelo et in terra."

  1. Confirmatio narrationum evangelicarum.

Operatio Christi miraculosa ab evangelistis descripta relationibus etiam praeterevangelicis saeculi apostolici confirmatur. Et huc quidem spectant relationes tum christianorum tum achristianorum.

a) Relationes christianorum: Petri, Pauli, Papiae, Quadrati.

Petrus die pentecostes Iudaeos sic alloquitur: "Viri israelitae, audite verba haec: Iesum nazarenum, virum approbatum a Deo in vobis virtutibus et prodigiis et signis, quae fecit Deus per illum in medio vestri, sicut et vos scitis: hunc ... interemistis."

Paulo post princeps apostolorum Caesareae Iudaeos iterum provocat ad miracula Iesu sibi nota: "Vos scitis quod factum est verbum per universam Iudaeam ... Iesum a Nazareth: quomodo unxit eum Deus Spiritu Sancto et virtute, qui pertransiit benefaciendo et sanando omnes oppressos a diabolo, quoniam Deus erat cum illo. Et nos testes sumus omnium, quae fecit in regione Iudaeorum et Ierusalem ... qui manducavimus et bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis." Insuper Petrus miracula, quae ipse patravit, non sibi attribuit, sed potestati miraculosae Iesu. E. g. claudum ad portam templi sanat "in nomine Iesu Christi nazareni", Iudaeisque stupentibus ait: "Viri israelitae, quid miramini in hoc, aut nos quid intuemini, quasi nostra virtute aut potestate fecerimus hunc ambulare? Deus patrum nostrorum glorificavit Filium suum Iesum, quem vos quidem tradidistis."

Paulus item miracula sua Christo adscribit: "Non enim audeo aliquid loqui eorum, quae per me non efficit Christus in obedientiam gentium, verbo et factis, in virtute signorum et prodigiorum." Quodsi Christus potestatem miracula patrandi Paulo aliisque apostolis tradidit ad fidem propagandam, auctor quoque fidei procul dubio eodem medio usus est. Revera ipsum Saulum eximio miraculo in Paulum convertit fideque dotavit.

Papias, episcopus hierapolitanus, "Ioannis [apostoli] auditor, Polycarpi contubernalis, vetus homo" scribit "eos, qui a Christo e mortuis resuscitati sunt, usque ad Hadrianum (117-138) vixisse" Idem pluribus refert:

Quadratus, episcopus atheniensis, in apologia, quam anno fere 125 Hadriano imperatori porrexit: "Servatoris nostri opera semper conspicua erant, quippe quae vera essent: ii scilicet, qui morbis liberati aut qui ex morte ad vitam revocati fuerant. Qui quidem non solum dum sanabantur, aut dum ad vitam revocabantur, conspecti sunt ab omnibus, sed secuto deinceps tempore. Nec solum quamdiu in terris moratus est Servator noster, verum etiam post eius discessum diu superstites fuerunt, adeo ut nonnulli eorum etiam ad nostra usque tempora pervenerint."

b) Relationes achristianorum, scil. Iosephi Flavii, Iudaeorum et gentilium.

Iosephus Flavius († c. 100 p. Chr.) origine quidem Iudaeus, Iudaeis tamen exosus, quia perfuga romanis favebat, haec de Iesu Christo eiusque miraculis habet: "Eo etiam tempore fuit Iesus, vir sapiens, si tamen virum [ἄνδρα] eum appellare fas est. Fuit enim mirabilium operum [παραδόξων ἔργων] effector, magister hominum, qui verum cum voluptate accipiunt, multosque Iudaeos, multos item gentiles ad se pellexit. Hic erat Christus [Χριστὸς οὗτος ἦν]. Quem cum Pilatus, ab hominum nostrorum primis delatum, crucis supplicio addixisset, eum tamen amare non desierunt, qui primum amaverant. Apparuit enim eis tertio die redivivus, divinis vatibus et haec et mille alia de eo miranda effatis. Atque ab eo denominata christianorum natio durat usque ad hunc diem."

Iudaei aequales Iesu nequaquam negarunt veritatem historicam miraculorum Christi, sed tantum eorum originem causamque divinas. Testibus enim evangelistis pharisaei et scribae opera mira Iesu virtuti diabolicae attribuebant. Item post resurrectionem Domini, uti refert s. Iustinus, principes Iudaeorum delectos homines constituerunt ac per eos in totum orbem terrarum missos praedicaverunt Iesum fuisse "planum quendam galilaeum", i. e. magia usum esse ad opera mira perficienda.

Deinceps haec opinio communis omnium Iudaeorum evasit, uti colligimus e Tertulliano, Eusebio, Hieronymo, Augustino, itemque ex ipsis scriptis talmudicis. Immo etiam:

Gentiles a Iudaeis accepisse videntur sententiam Iesum mira opera fecisse ope artis magicae. Celsus, in libro "Verbum verum" (c. 178) strenue contendit Iesum miracula operasse vi magica aegyptiorum; non tamen audet negare facta miraculosa viro nazareno adscripta. Idem referunt Porphyrius, Hierocles, Iulianus apostata ceterique adversarii gentiles. Nemo omnium, qui primis saeculis Christum insectabantur, historicam veritatem miraculorum eius in dubium vocavit.

Subarticulus II: Critica historica miraculorum Iesu

Articulus II: Veritas philosophica miraculorum Iesu

Subarticulus I: Sanationes infirmorum

Subarticulus II: Eiectiones daemonum

Subarticulus III: Dominatio virium naturalium

Subarticulus IV: Resuscitationes mortuorum

Caput IV: Resurrectio Iesu

Articulus I: Demonstratio factorum

Subarticulus I: Fides discipulorum Iesu

Subarticulus II: Monumentum Iesu vacuum

Subarticulus III: Apparitiones Iesu redivivi

Articulus II: Explicatio factorum

Subarticulus I: Explicatio fidei discipulorum

Subarticulus II: Explicatio monumenti Iesu vacui

Subarticulus III: Explicatio apparitionum Iesu redivivi

Conclusio I: Conclusio demonstrationis christianae

↑ Top of work