Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

Cognoscibilis est tum veritas historica tum veritas philosophica prophetiae. Quoad veritatem historicam patet. Prophetia historice vera est, si constat praedictionem certam et determinatam futuri eventus factam impletamque esse. Atqui hoc eodem modo statui potest, quo statuitur veritas cuiuspiam testimonii et facti historici.

Veritatem philosophicam prophetiae cognoscimus, si constat praedictionem, cui responderit eventus, nec casui caeco, nec coniecturae humanae, nec scientiae diabolicae tribuendam esse. Etenim si tria haec constant, causa prophetiae est vel solus Deus vel saltem angelus bonus. Atqui plerumque constat praedictionem impletam non esse attribuendam:

Casui caeco (Zufall, hasard). Potest quidem accidere, ut quis prorsus temerarie eventum praedicat, cui fortuito eventus respondeat, ut si quis arbitratu suo annuntiet: Post decem annos magnum bellum esse futurum, et hoc reapse eveniat. Tamen praedictio temeraria casu implenda certo excluditur, si res praedicta mediis naturalibus effici nequit (e. g. praedictio partus virginei sive resurrectionis mortui), vel si praedicuntur res multae, aut una quidem, sed cum diversis et minutis adiunctis (e. g. vaticinia messiana Veteris Testamenti). Et quo altiores res, quo plures et magis determinatae praedicuntur, eo minus temere affirmari et fortuito, cum casus non sit constans, impleri possunt.¹

Coniecturae humanae. Cognitione coniecturali (Vermutung, conjecture) homo quidem praedicere valet effectus mundi physici, qui ex causis notis necessario sequuntur, neutiquam vero illos eventus, quorum causae omnino et omnes latent. Item experientia psychologica iudicio probabili conicere valemus quasdam actiones futuras hominum; modo vero certo et determinato non valemus praedicere, quidnam homo vel homines post longum tempus libere acturi sint. Demum coniecturam humanam penitus effugiunt libera decreta Dei.

Scientiae diabolicae. Daemones pollent quidem ratione et proinde etiam scientia coniecturali perspicacissima. Ideo multos effectus physicos, qui nobis sunt impervii, praesagire multasque actiones humanas probabilitate aliqua praesumere possunt. Tamen non solum libera Dei decreta, sed etiam actiones hominum omnino liberae ipsis sunt inaccessae. Nam ista obiecta neque in se neque in causis praesentia sunt, proptereaque nullum intellectum creatum afficere et determinare queunt. Sed etiam in praedicendis eventibus naturae physicae daemones limitantur providentia divina, quae non permittit homines recta ratione utentes a malis spiritibus induci in errorem. Ceterum vaticinia diabolica iisdem criteriis, quibus mira diabolica, discernuntur a prophetiis divinis.²