Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana

1. Notio. Variis nominibus miracula in sacris litteris designantur, prout considerantur sub vario respectu, scil. ontologico, teleologico et psychologico. Vocantur: virtutes, facinora (δυνάμεις, ἔργα) respectu ontologico, quia procedunt ab omnipotenti Deo; signa (σημεῖα) respectu teleologico, quia divinam voluntatem et religionem ostendunt; prodigia, portenta, mirabilia (τέρατα, θαυμάσια) respectu psychologico, quia admirationem excitant.

Hoc ultimo respectu ipsa vox miraculi sumitur. Miraculum enim a mirando dicitur. Miramur autem, cum effectum videmus, cuius causam ignoramus. Atque hoc sensu latissimo s. Augustinus¹ miraculum vocat, "quidquid arduum aut insolitum supra spem vel facultatem mirantis apparet".

Permulti tamen huiusmodi effectus admirationem quorundam tantum hominum excitant, cum aliis neutiquam miri videantur. Ita idiotae mirantur eclipsim solis vel phaenomena electrica, cum docti quique mirarentur, si res aliter contingerent. Hinc tales effectus in se non sunt miri nec proinde stricte miraculosi.

Sensu stricto miraculum est opus sensibile praeter ordinem naturalem divinitus effectum.

2. Explicatio. a) Opus sensibile. In se quidem seu ontologice miraculum esse potest, licet non percipiatur sensibus. Psychologice vero et teleologice opus sensibile sit oportet. Psychologice nempe ad miraculum pertinet ciere admirationem. Atqui admirationem ciere nequit, nisi sensibus aliquo modo apprehendatur. Insuper teleologice miraculum signum divinae voluntatis et praecipue sigillum revelationis esse debet. Atqui sigillum non est, nisi sensibile sit.

Unde miracula fidei improprie miracula vocantur, e. g. incarnatio, transsubstantiatio, operatio sacramentorum. Hi enim effectus sensibus non percipiuntur ideoque nec rationi immediate innotescunt, sed fide sola cognoscuntur.²

Miracula psychica iam magis habent rationem sensibilem miraculorum. Etenim effectus extraordinarii, qui afficiunt hominis intellectum (miracula intellectualia, e. g. scientia infusa; donum linguarum; cognitio prophetica) vel voluntatem (miracula moralia, e. g. conversio subitanea peccatoris; virtutes heroicae Sanctorum) sensibus saltem internis illius hominis revelantur, qui est subiectum miraculi. Immo interdum etiam aliis hominibus mediate manifestantur sensibiliter, e. g. cognitio prophetica adimpletione vaticinii; conversio Pauli luce de caelo emissa, Christi voce percepta, Sauli corpore prostrato, oculis obcaecatis, moribus mutatis. Quare haec opera communiter miraculis annumerantur.³

Immediate tamen sola phaenomena mundi physici experientiae sensuum subiacent. Unde miracula physica (sanationes infirmorum; resuscitationes mortuorum; sedatio procellae etc.) nomen miraculorum plenissime merentur.

b) Opus extraordinarium miraculum vocatur, non quatenus raro contingit⁴ et vires naturae superat, sed quatenus fit praeter ordinem rerum a Deo creatum et stabilitum. Deus enim modum statuit, secundum quem phaenomena constanter et uniformiter contingunt. Quodsi effectus aliquis hunc ordinem non sequitur, dicitur miraculosus, sin autem secundum hunc rerum ordinem evenit, miraculosus non est, etiamsi ab ipso Deo directe producatur.

Idcirco miraculis non annumerantur nec creatio rerum ex nihilo initio temporis, nec continua animae creatio et infusio in corpus dispositum, nec sustentatio et saturatio omnium animalium, nec gubernatio totius mundi, nec providentia singularis orationibus hominum expetita. Miraculum autem est, si Deus iam nunc granum arenae creat, vel si quinque panibus quinque milia hominum saturat, vel si infirmum solo verbo sanat, vel mortuum suscitat.

Haec proprietas praecipua et maxime essentialis est miraculi, ut scil. sit effectus praeter ordinem naturae. Etenim duas alias proprietates, sensibilitatem nempe et causalitatem divinam, miraculum communes habet cum multis aliis eventibus; soli autem in miraculo competit, ut sit praeter cursum naturae. Insuper sensibilitas effectus miraculosi non requiritur propter se, sed propter nos tantum, ut scil. miraculum nobis fiat signum sive criterium; causalitas vero divina, uti statim patebit, necessario subest effectui praeternaturali. Propterea miraculum interdum simpliciter definitur: effectus praeternaturalis.

c) Opus divinum seu divinitus effectum. Ex eo enim, quod effectus miraculosus est praeter ordinem naturalem, sequitur: 1°. Creaturas visibiles miracula nulla facere posse. Nam creaturae mundi visibilis viribus mere naturalibus potiuntur. Atqui vires naturales effectus tantummodo naturales ponere valent. Ergo nec entia irrationalia nec homines rationales miracula patrare possunt.

2°. Spiritus puros miracula relativa tantum facere posse. Ex omnium fere sententia, qui hos spiritus exsistere concedunt, angeli tum boni tum mali vi sua longe superant totum mundum visibilem. Eximia praediti sunt acie intellectus et vi voluntatis quoad res tum supernaturales tum naturales. Et licet sint spiritus puri, tamen speciali vi motrice corpora loco movere valent. Quod constat ratione et historia. Ratione: nam supremum infimi attingit infimum supremi; in corporibus autem motus localis est supremus et ideo angeli, qui sunt supra corpora, hunc saltem motum in eis efficere possunt. Praeterea ad unitatem harmonicam et gubernationem mundi necessarium est, ut spiritus aliquam connexionem et societatem habere possint cum rebus corporeis; secluso vero motu locali, nihil omnino agere possunt spiritus in res corporeas.⁵ Historia: Angelus Habacuc in Babyloniam, Philippum Azotum detulit; lapidem a Christi sepulcro revolvit, Petri catenas solvit; angeli corpus assumentes et moventes comitati sunt Tobiam, apparuerunt Abrahae, Loth, Danieli, Mariae, Ioseph similiaque multa patrarunt.⁶

Haec vis movens angelorum augetur summa perspicientia, invisibilitate, celeritate et compenetrabilitate. Inde spiritus brevissimo tempore et spatio locorum longissimo transferre valent corpora immensae molis tum caelestia tum terrestria, derivare vires gravitatis, cohaesionis aliasque, excitare lucis, caloris, electricitatis phaenomena; penetrare et pertransire, obsidere et possidere corpora; causare infirmitates, atque rursus morbos, qui sunt naturaliter curabiles, sanare, quaesitis et adhibitis aptis remediis; producere apparitiones proponendo obiecta sensibus externis; vel excitando sensibus internis phantasmata; adhibere activa passivis et si quae alia motu continentur vel obtinentur.

Igitur angeli mira operari possunt, quae ordinem naturae nobis notum et accessum omnino superant, quaeque proinde sunt miracula quoad nos seu relativa. Per se autem sive absolute ista opera non sunt praeternaturalia. Quodcumque enim et quomodocumque angeli agunt, semper agunt modo, qui congruit ordini naturali. Nam ordo naturalis nihil aliud est, quam constans Dei actio sive voluntas effectus eosdem iisdem sub circumstantiis producendi; atqui repugnat creaturam ullam hanc Dei voluntatem sive actionem intervertere.⁷

3°. Deum solum miracula absoluta facere posse. Patet a priore. Etenim miracula absoluta praeter ordinem totius naturae creatae fiunt. Atqui solus creator, dominus et gubernator mundi, ordinem naturalem superat.⁸

Revera constat a posteriore nulla eiusmodi miracula patrata esse, nisi Dei interventu directo. Nusquam legimus mortuos ad vitam revocatos, organa infirma solo voluntatis nutu sanata, elementa vocis imperio subacta, nisi Dei nomine.

Scriptura vim patrandi miracula soli Deo attribuit: "Dominus facit mirabilia magna solus".⁹

Duplici autem modo Deus miracula efficere potest: immediate et mediate. Immediate, si nulla utitur causa creata ad ponendum effectum; mediate, si utitur creatura aliqua tamquam instrumento.

Causa instrumentalis item est vel ministerialis vel moralis vel physica. Ministerialis (simpliciter instrumentalis), quae nomine et imperio divino agit, excluso proprio interventu (e. g. asina Balaam); moralis (impetratoria, meritoria), quae movet Deum ad agendum (e. g. miracula intercessione Sanctorum obtenta); physica, quae realiter in effectum influit (e. g. surdus et mutus sanatus tactu Iesu). Causae miraculorum ministeriales esse possunt omnes creaturae;¹⁰ causae morales sunt angeli boni et homines sancti; causa physica est humanitas Christi, cum ipsa sit instrumentum Verbi sibi uniti.¹¹ Quoquo modo tamen causae instrumentales coagunt, Deus solus est causa principalis sive efficiens miraculorum.

3. Refutatio. Doctrina adhuc exposita de natura miraculorum consonat toti sacrae Scripturae,¹² traditioni christianae et theologiae catholicae.¹³ Contrariam notionem miraculi ii tantummodo auctores proponunt, qui, retento nomine, re miraculum negant. Et quidem:

a) Monistae et deistae miraculum putant esse effectum mere naturalem, qui ignorantiae credulae praeternaturalis et supernaturalis videtur. Ita Spinoza miraculum definit "opus naturae, cuius causam naturalem exemplo alterius rei solitae explicare non possumus."¹⁴ Secundum Locke miraculum est "Operatio sensibilis, quae excedens captum spectatoris et cursui naturae contraria credita, ab eo divina iudicatur".¹⁵ Miraculum veri nominis monistae et deistae concedere nequeunt. Illi enim exsistentiam Dei, isti vim Dei in mundum negant. Inde a fortiore infitiantur opera praeternaturalia a Deo patrata. Cum istis tamen adversariis rem non habemus. Omnis disputatio de miraculo supponit exsistentiam Dei personalis et influxum Dei naturalem in mundum.

b) Rationalistae miracula appellant effectus providentiae divinae. Wegscheider, rationalismi theologici parens, miracula nominat "eventa mirabilia, quae Deo moderante ita comparata erant, ut spectatores ad certam divinae providentiae efficientiam cognoscendam excitarent, eosque ad fidem novae religionis doctori habendam moverent".¹⁶ Immerito tamen. Nam opera providentiae eatenus tantum sunt miraculosa, quatenus fiunt a Deo praeternaturali modo interveniente, e. g. si Deus precibus hominum motus infirmum sanat illico, nullo medio naturali adhibito.

c) Neorationalistae, i. e. protestantes radicales et liberales necnon modernistae, miracula vocant omnes eventus, quibus Deum experimur, seu quos fide subiectiva Deo attribuimus. Secundum Mart. Rade piis parentibus nativitas prolis, aeronautae volatus machinae sunt miracula, si per hos eventus Deum intime sentiunt eosque ad Deum referunt.¹⁷ "Miracula" ait Ziller, "scaturiunt e sentimento et experientia religiosa ... Miraculum a fide producitur".¹⁸ Patet tali definitione omnem veritatem obiectivam miraculi et proinde miraculum ipsum tolli.

d) Positivi protestantes, scil. "theologi mediantes" (Vermittlungstheologen) et "orthodoxi" miracula censent esse effectus ordinis naturalis elevatioris, non tamen ordinis praeter- et supernaturalis. Theologos "mediantes" ipse iam Strauß irridet, quod miracula evangelica explicare nitantur ex viribus naturae superioris mere imaginariae.¹⁹ Orthodoxi plerique miraculum definiunt "eventum naturalem, cuius leges nondum noscuntur".²⁰ Igitur acatholici omnes fere in hoc conveniunt, ut miraculum non intelligant effectum praeter ordinem naturae. Sive ergo miracula impugnant sive defendunt, veri nominis miraculum reiiciunt, immo illud impossibile declarant.²¹