Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I: Demonstratio Christiana
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1923
Hilarin Felder, O.M.Cap.'s Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus I—Demonstratio Christiana—is the Christian-demonstration half of a two-volume Latin manual of fundamental theology. First published at Paderborn in 1920 and revised in the second edition of 1923, it presents a neo-scholastic case for the historical revelation of Christ and the credibility of Christianity, using Scripture, history, and theological argument for classroom formation. Felder's work belongs to the mature manual tradition that shaped Catholic apologetics before the mid-century renewal. Schola presents the 1923 Latin edition with an English translation.
Praefatio
Epistola I: SS. D. Benedictus PP. XV (s. m.) opus collaudat
Introductio
§ I: Introductio theologica
Caput I: Theologiae notio
Caput II: Theologiae divisio
Caput III: Theologiae praestantia
§ II: Introductio apologetica
Caput I: Apologeticae definitio
Caput II: Apologeticae obiectum
Caput III: Apologeticae momentum
Caput IV: Apologeticae historia
Pars I: Demonstratio Christiana
§ I: Revelationis theoria
Caput I: De revelatione ontologice spectata
Articulus I: De natura revelationis
Subarticulus I: Notio revelationis
Subarticulus II: Divisio revelationis
Articulus II: De possibilitate revelationis
Subarticulus I: Possibilitas revelationis generatim
Subarticulus II: Possibilitas revelationis mysteriorum
Articulus III: De necessitate revelationis
Subarticulus I: Explicatur necessitas revelationis
Subarticulus II: Probatur necessitas revelationis
Caput II: De revelatione logice spectata
Articulus I: De criteriis revelationis in genere
Subarticulus I: Natura criteriorum
Subarticulus II: Expositio et aestimatio criteriorum
Subarticulus III: Criteria inepta
Articulus II: De miraculis
Subarticulus I: Natura miraculi
Subarticulus II: Possibilitas miraculi
Subarticulus III: Cognoscibilitas miraculi
Subarticulus IV: Simulacra miraculorum
Articulus III: De prophetiis
Subarticulus I: Natura prophetiae
Subarticulus II: Possibilitas prophetiae
Subarticulus III: Cognoscibilitas prophetiae
§ II: Revelationis exsistentia
Dissertatio I: Testimonium Iesu de messianitate et divinitate sua
Caput I: Testimonium Iesu de messianitate sua
Articulus I: Factum testimonii messiani Iesu
Subarticulus I: Factum professionis messianae Iesu generatim
Subarticulus II: Initium professionis messianae Iesu
Subarticulus III: Incrementum professionis messianae Iesu
Subarticulus IV: Complementum professionis messianae Iesu
Articulus II: Sensus testimonii messiani Iesu
§ I: Conceptus messianicus ante Iesum
Subarticulus I: Conceptus messianus Veteris Testamenti
Subarticulus II: Conceptus messianus recentioris iudaismi
§ II: Conceptus messianicus ipsius Iesu
Subarticulus I: Iesus reiecit messianismum rabbinicum et eschatologicum recentioris iudaismi
Subarticulus II: Iesus accepit et perfecit messianismum propheticum Veteris Testamenti
Caput II: Testimonium Iesu de divinitate sua
Articulus I: De divinitate Iesu manifestata ante ipsius mortem
Subarticulus I: Iesus se ipse confitetur esse Deum simpliciter
Subarticulus II: Iesus se ipse confitetur esse Filium Dei naturalem
Articulus II: De divinitate Iesu manifestata post ipsius mortem
Subarticulus I: Divinitas Iesu a resurrectione usque ad ascensionem
Subarticulus II: Divinitas Iesu in ecclesia primigenia
Subarticulus III: Divinitas Iesu apud S. Paulum
Subarticulus IV: Divinitas Iesu apud S. Ioannem
Dissertatio II: Argumenta Iesu pro messianitate et divinitate sua
Caput I: Character Iesu
Articulus I: Character intellectualis Iesu
Subarticulus I: Iesus nulla insaniae signa dedit
Subarticulus II: Iesus summa sapientiae signa praesetulit
Articulus II: Character moralis Iesu
Subarticulus I: Iesus immunis fuit ab omni peccato
Subarticulus II: Iesus insignis fuit summa virtute
Caput II: Vaticinia Iesu
Articulus I: Vaticinia Veteris Testamenti de Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia de genealogia Christi
Subarticulus II: Vaticinia de chronologia Christi
Subarticulus III: Vaticinia de biographia Christi
Articulus II: Vaticinia Novi Testamenti a Iesu Christo edita
Subarticulus I: Vaticinia Christi quoad res simpliciter occultas
Subarticulus II: Vaticinia Christi quoad res simpliciter futuras
Caput III: Miracula Iesu
Articulus I: Veritas historica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Documenta historica miraculorum Iesu
Subarticulus II: Critica historica miraculorum Iesu
Articulus II: Veritas philosophica miraculorum Iesu
Subarticulus I: Sanationes infirmorum
Subarticulus II: Eiectiones daemonum
Subarticulus III: Dominatio virium naturalium
Subarticulus IV: Resuscitationes mortuorum
Suscitando mortuos Iesus se probat tum virium naturalium tum animae humanae dominum absolutum. Nam resuscitatio mortui effici nequit, nisi et vires corporales collapsae restituantur et anima domum aeternitatis iam ingressa inde revocetur. Opus hoc utique tum in se est divinum, tum etiam modo prorsus divino a Christo patratur, scil. imperio instantaneo. Quod ut negent adversarii, contendunt Iesum non suscitasse mortuos, sed morte apparenti (lethargia, stupore, syncope) oppressos alloquio suggestivo exterruisse.1
Sed etiamsi haec opinio vera esset, osores miraculorum nihil proficerent. „Stupore" enim oppressi adhibitis multis curis et insumpto multo tempore tandem ad vitam plenam redeunt. Si Iesus „stupore" tactos revocasset extemplo et simplici alloquio, profecto miraculum fecisset aeque fere stupendum, acsi mortuos ad vitam reduxisset.
Tamen tres illae personae, quae resuscitatae narrantur in evangelio, fuerunt mortuae, minime vero „Stupore" oppressae.
a) Filia Iairi „in extremis" erat, quando archisynagogus Iesum adibat deprecans multum, ut veniret et morienti manum imponeret. Cum autem essent in via, Iairo nuntiatum est: „Quia filia tua mortua est: quid ultra vexas magistrum?" Iesus autem nihilominus iter continuat. „Et veniunt in domum archisynagogi, et videt tumultum et flentes et eiulantes multum. Et ingressus ait illis: 'Quid turbamini et ploratis? puella non est mortua, sed dormit.' Et irridebant eum. Ipse vero eiectis omnibus assumit patrem et matrem puellae et qui secum erant, et ingreditur, ubi puella erat iacens. Et tenens manum puellae, ait illi: 'Puella surge.' Et confestim surrexit puella et ambulabat. Erat autem annorum duodecim, et obstupuerunt stupore magno."2
Adversarii contendunt puellam debilitate et depressione nervorum affectam deliquium lethargicum passam esse dicente etiam ipso Iesu: „Non est mortua puella, sed dormit." Attamen Iesus manifesto dicere solummodo voluit puellam non plangendam tamquam mortuam, cum excitanda statim esset quasi ex somno. Circumstantiae enim facti relati mortem apparentem puellae omnino excludunt. Mors apparens accidit propter causas violentas, e. g. venena, percussiones, sanguinis effusionem, frigora etc. Contra medicina nescit stuporem seu veternum provenientem ex debilitatis nervis et paulatim ingravescentem ita, ut infirmi paulatim ab aegrotatione transeant ad periculum mortis et de mortis periculo ad statum mortis, quemadmodum legimus de filia Iairi.
b) Iuvenis in Naim. Cum Iesus appropinquaret portae civitatis Naim, „ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae, et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: 'Noli flere.' Et accessit et tetigit loculum. Et ait: 'Adulescens, tibi dico, surge.' Et resedit, qui erat mortuus, et coepit loqui. Et dedit illum matri suae."3
Hunc eventum rationalistae expedite sic interpretantur: „Iesus casu incidens in pompam funebrem, statim cognovit iuvenem iamiam sepeliendum lethargia correptum esse, quamvis a tota civitate parentante et ab ipsa matre vidua mortuus crederetur. Appropinquans funeri Iesus evidentia signa vitae in iuvene detexit, quamvis omnes circumstantes solas mortis notas detegerent. Divinavit insuper infallibiliter momentum criticum, quo solo „veternosus" excitari posset, adesse unicumque verbulum sufficere ad excitandum illum. Hoc ergo verbum salvificum fidenter pronuntiat, et ecce, qui mortuus putabatur, descendit de loculo sanus et accurrit ad matrem suam." Patet hanc explicationem rationalistarum perridiculam esse, eamque, negato uno miraculo suscitationis mortui, ponere duo miracula, scientiae nempe divinae, qua Iesus lethargiam infallibiliter perviderit, et potentiae divinae, qua lethargiam subito sustulerit.
c) Lazarus a Bethania, Iesu amicus, infirmabatur. Nuntio infirmitatis accepto, Iesus nihilominus aliquot dies exspectabat, antequam Iudaeam peteret. „Tunc dixit discipulis manifeste: 'Lazarus mortuus est, et gaudeo propter vos, ut credatis, quoniam non eram ibi, sed eamus ad eum.' Venit ergo Iesus et invenit eum quattuor dies iam in monumento habentem ... Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Ait Iesus: 'Tollite lapidem.' Dicit ei Martha, soror eius, qui mortuus fuerat: 'Domine, iam foetet, quatriduanus est enim.' Tulerunt ergo lapidem. Iesus autem elevatis sursum oculis dixit: 'Pater gratias ago tibi, quoniam audisti me. Ego autem sciebam, quia semper me audis, sed propter populum, qui circumstat, dixi: ut credant quia tu me misisti.' Haec cum dixisset, voce magna clamavit: 'Lazare, veni foras.' Et statim prodiit, qui fuerat mortuus, ligatus pedes et manus institis, et facies illius sudario erat ligata. Dixit eis Iesus: 'Solvite eum et sinite abire.' Multi ergo ex iudaeis, qui venerant ad Mariam et Martham et viderant, quae fecit Iesus, crediderunt in eum."4
Quam insulse rationalistae contendant suggestivam excitationem Lazari e morte apparenti, nemo est, qui non videat. Hypothesi hac admissa Iesus longe absens prophetico lumine scivit Lazarum mortuum non esse, quem tamen nefando mendacio mortuum esse affirmavit! Stans dein ad speluncam, signa vitae in amico suo evidenter deprehendit, nihilominus autem resuscitationem mortui imminentem fraudulenter aeque ac impie annuntiavit tamquam criterium suae missionis divinae! Demum resuscitationis simulacrum effecit, Deo opitulante, ut Lazarus, excusso stupore, illico et miraculose plenam salutem recuperaret! Haec omnia tam absurda sunt, ut multi rationalistae, spreta hypothesi mortis apparentis, totam narrationem de Lazaro fabulam (Strauß) vel allegoriam (Volkmar, Furrer) declarent, ne philosophicam veritatem miraculi resuscitationis confiteri cogantur. Hoc ausu desperato clare demonstrant criticam incredulam frustra impugnare resuscitationes mortuorum a Iesu patratas. Iesus Christus vere est dominus mortis et vitae - Deus.